30 illik işğalın səssiz ağrısı – itkinlər, minalar və qayıdış ümidi
Azərbaycan xalqının tarixində faciələr və itkilər dərin izlər buraxıb, minlərlə ailənin taleyi hələ də yarımçıqdır. Uzun illər davam edən münaqişələr nəticəsində torpaqlar dağılıb, insanlar evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalıb.
Hazırda əsas çağırışlardan biri itkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması və ailələrə hüquqi dəstək göstərilməsidir. Eyni zamanda, azad edilmiş ərazilərin minalardan təmizlənməsi və insanların təhlükəsiz qayıdışı məsələsi diqqət mərkəzindədir. Bu reallıqlar göstərir ki, davamlı sülh yalnız ədalət və insan hüquqlarının bərpası ilə təmin edilə bilər.
Mili Məclisin deputatı Pərvanə Vəliyeva Crossmedia.az-a açıqlama verib:
"Azərbaycan xalqının tarix boyu üzləşdiyi faciələrin ağır nəticələri xalqımızın yaddaşında dərin izlər buraxıb. Xüsusilə, 30 ilə yaxın davam etmiş işğalın ağrılı mirası hələ də minlərlə ailənin taleyində, dağıdılmış torpaqlarda və itirilmiş insan həyatlarında öz izini saxlayır.
Bu reallığı nəzərə alaraq, BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ümumdünya Bəyannaməsinin 75-ci ildönümünə həsr olunmuş yüksək səviyyəli tədbirdə Azərbaycan üç mühüm məsələ irəli sürmüşdür.
Birinci məsələ – münaqişə zamanı itkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılmasıdır. Bu günədək 4.000-ə qədər Azərbaycan vətəndaşı itkin düşmüş hesab olunur. Onların arasında 150 nəfər Xocalı sakini də var. Bu statistika sadəcə rəqəm deyil – hər biri bir ailənin yarımçıq taleyi, bitməyən gözləntisi, sükut içində çəkilən iztirabıdır. Ötən il itkin düşmüş şəxslərin ailələri ilk dəfə olaraq BMT-də görüşlər və aksiya keçirərək beynəlxalq ictimaiyyətə səsləndilər".
P.Vəliyeva qeyd edib ki, dünya birliyi bu məsələdə daha fəal iştirak etməli, ailələrə təsəlli və hüquqi aydınlıq gətirəcək mexanizmlərin gücləndirilməsinə çalışmalıdır:
"BMT-in itkinlər üzrə xüsusi məruzəçisinin təmin edilməsi üzrə müraciət isə hələ də icra olunmur.
İkinci məsələ – azad edilmiş ərazilərin minalardan təmizlənməsi və mina qurbanlarının reabilitasiyasıdır. Müharibə bitsə də, minalarla zəhərlənmiş torpaqlarda səssiz ölüm can almağa davam edir. Bu, insanların öz torpaqlarına təhlükəsiz qayıdışı və dayanıqlı inkişaf üçün əsas şərtdir.
Üçüncü məsələ – məcburi köçkünlərin öz ata-baba torpaqlarına təhlükəsiz və ləyaqətli şəkildə qayıdışının təmin edilməsidir. Bu proses yalnız fiziki köç deyil, həm də ədalətin bərpası və insan hüquqlarının təmin olunması deməkdir.
Eyni zamanda, bu çərçivədə etnik təmizləməyə məruz qalmış azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycana sülh yolu ilə qayıdış məsələsi də diqqət mərkəzində olmalıdır.
Xocalı memorial kompleksi soyqırım qurbanlarının əziz xatirəsini əbədiləşdirdi. İtkin düşmüş şəxslərin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi məqsədilə də xüsusi bir abidənin ucaldılması və onların xatirəsinə həsr olunmuş rəsmi anım gününün təsis edilməsi məqsədəuyğun olardı. Bu, həm ailələrin ağrı-acısını bölüşmək, həm də gələcək nəsillərə ədalətin və humanizmin əhəmiyyətini çatdırmaq baxımından mühüm addım olar.
Davamlı sülh ərazi bütövlüyü ilə yanaşı, insan talelərinin bərpasından və müharibənin ağır nəticələrinin aradan qaldırılmasından keçir. Azərbaycan sülh gündəliyinə sadiq olaraq qalır, lakin ədalətin bərpa olunması da sülhün tərkib hissəsidir".
Fatimə Məmmədova
12:46 28.02.2026
Oxunuş sayı: 892
