Şanlı gələcəyin simvolu: 5 Fevral - Üçrəngli Bayrağın qayıdışı
Bu gün, 5 fevral Azərbaycan tarixində Dövlət Bayrağı ilə bağlı xüsusi əhəmiyyət daşıyan günlərdən biridir. Məhz 5 fevral 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti üçrəngli bayrağı rəsmi şəkildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı kimi təsdiq etdi. Bu qərar təkcə bir rəmzin qəbul edilməsi deyildi; bu, xalqın öz tarixinə, milli kimliyinə və dövlətçilik ənənəsinə qayıdışının rəsmi ifadəsi idi. Çünki bayraq bizim üçün sadəcə rənglərdən ibarət parça deyil — bayraq bizim şanımızdır, qürurumuzdur, yaddaşımızdır.
Azərbaycanın üçrəngli bayrağı ilk dəfə 9 noyabr 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə qəbul olunmuşdu. Cümhuriyyət rəhbərləri yeni dövlətin bayrağında xalqın ideoloji əsaslarını əks etdirmək istəyirdilər. Bu səbəbdən bayraq türkçülük, islam mədəniyyəti və müasirlik ideyalarının vəhdəti üzərində quruldu. Üç rəngli kompozisiya məhz bu baxışın nəticəsi idi və qısa müddət ərzində xalqın milli simvoluna çevrildi. 7 dekabr 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Parlamentinin açılışı zamanı bu bayraq parlament binası üzərində qaldırıldı və tarixdə ilk dəfə müstəqil Azərbaycanın rəmzi kimi bütün dünyaya göstərildi.
Bayrağın üst zolağındakı göy rəng Azərbaycan xalqının türk köklərini və milli mənsubiyyətini ifadə edir. Qırmızı rəng cəmiyyətin tərəqqi yolunu, müasir dövlət quruculuğunu, demokratik dəyərlərə can atmağı simvolizə edir. Yaşıl rəng isə islam sivilizasiyasına bağlılığı, mənəvi dəyərləri və mədəni irsi təcəssüm etdirir. Qırmızı zolağın mərkəzində yerləşən ağ aypara və səkkizguşəli ulduz Azərbaycan dövlətçiliyinin əsas rəmzlərindən biridir. Səkkiz guşə türk xalqlarının səkkiz əsas qoluna, aypara isə həm milli, həm də mədəni-sivilizasiya ənənəsinə işarə kimi şərh olunur.
1920-ci ilin aprelində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutu ilə üçrəngli bayraq rəsmi statusunu itirdi. Sovet hakimiyyəti dövründə Azərbaycan SSR-in bayraqları ideoloji tələblərə uyğun olaraq dəfələrlə dəyişdirildi. Qırmızı fonda oraq-çəkic, ulduz və müxtəlif yazılarla müşayiət olunan bu bayraqlar sovet sisteminin simvolu idi və milli kimliyi arxa plana keçirirdi. Bununla belə, üçrəngli bayraq xalqın yaddaşından silinmədi. O, mühacirətdə yaşayan azərbaycanlılar, milli düşüncəni yaşadan ziyalılar və təşkilatlar üçün azadlıq rəmzi olaraq qorundu.
XX əsrin sonlarına doğru, xüsusilə 1980-ci illərin sonlarında başlanan milli azadlıq hərəkatı zamanı üçrəngli bayraq yenidən meydanlara qayıtdı.
Mitinqlərdə, yürüşlərdə, kütləvi aksiyalarda bu bayraq Azərbaycan xalqının azadlıq iradəsini ifadə edirdi. 1990-cı il noyabrın 17-də Naxçıvan Muxtar Respublikasında Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə üçrəngli bayraq muxtar respublikanın dövlət bayrağı kimi qəbul edildi. Bu addım gələcək müstəqilliyin siyasi və mənəvi əsaslarından biri oldu.
Nəhayət, 5 fevral 1991-ci ildə üçrəngli bayraq rəsmi şəkildə Azərbaycan Respublikasının Dövlət bayrağı elan edildi. Bir neçə ay sonra, 18 oktyabr 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyi bərpa olunarkən, Azərbaycan özünü Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi elan etdi və onun dövlət rəmzlərini, o cümlədən bayrağını yenidən təsdiqlədi. Beləliklə, üçrəngli bayraq tarixə qayıdışın, milli iradənin və suverenliyin simvoluna çevrildi.
Bu gün Azərbaycan bayrağı dövlət qurumlarında, diplomatik nümayəndəliklərdə, Silahlı Qüvvələrdə və beynəlxalq arenalarda dalğalanır. Onun 1:2 nisbətində olan forması, dəqiq müəyyən edilmiş rəng çalarları və rəmzləri qanunvericiliklə qorunur. Bayrağın hər yerdə ucaldılması dövlətə hörmətin, müstəqilliyə sədaqətin göstəricisi sayılır.
Üçrəngli bayraq Azərbaycan xalqının keçdiyi ağır, keşməkeşli, lakin şərəfli yolun aynasıdır. O, həm Cümhuriyyət ideallarını, həm müstəqillik uğrunda mübarizəni, həm də gələcəyə inamı özündə birləşdirir. Bayraq bizim şanımızdır, tariximizdir, kimliyimizdir və 5 fevral bu şanın dövlət səviyyəsində yenidən təsdiq olunduğu gündür.
Fatimə Məmmədova
10:11 05.02.2026
Oxunuş sayı: 499
