Bu gün Ümumdünya Hepatitlə Mübarizə Günüdür
Crossmedia.az
xəbər verir ki, 2010-cu ildən etibarən bu günün hər il iyulun 28-də qeyd
olunması hepatit B virusunu kəşf edən, ona qarşı ilk vaksini yaradan və bu
uğura görə Nobel mükafatına layiq görülən professor Barux Blumbergin doğum
tarixi ilə əlaqədardır. Ümumdünya Hepatitlə Mübarizə Gününün məqsədi cəmiyyəti
ağır qaraciyər xəstəliklərinə və qaraciyər xərçənginin ən çox yayılmış forması
kimi hepatoselüler karsinomaya səbəb olan iltihablı qaraciyər xəstəliyinin
yaranmasına səbəb olan müxtəlif viruslar tərəfindən törədilən hepatitlər barədə
maarifləndirməkdir.
Ümumdünya
Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) məlumatına görə, Ümumdünya Hepatitlə Mübarizə
Gününün builki mövzusu “Hepatit: maneələri yıxın!”dır. Təşkilat bu mövzunu
hepatitin aradan qaldırılmasına və qaraciyər xərçənginin effektiv qarşısının
alınmasına mane olan maliyyə, sosial və sistem amillərinin (stiqma da daxil
olmaqla) aradan qaldırılması üçün təcili tədbirlərə çağırış kimi xidmət edir.
Kampaniya bizi hərtərəfli qaraciyər qulluğuna əlçatanlığı yaxşılaşdırmaq və
2030-cu ilə qədər hepatitin ictimai sağlamlıq üçün təhlükə yaratmamasını təmin
etmək üçün təcili tədbirlər görməyə çağırır.
Sürətlə
artan xəstəliklər qrupuna aid edilən hepatitin A, B, C, D, F və başqa növləri
var. Qanla yoluxan hepatit B və C növlərinin müalicəsi daha çətindir. Digər
hepatitlərdə olduğu kimi, hepatit C-də həm parental-venadaxili infuziya yolu ilə,
həm də qeyri-parental (cinsi yolla) və transplasentar (anadan körpəyə) yoluxma
yolu ilə keçə bilər.
Xəstəliyin
ilkin spesifik əlamətləri olmasa da, əsasən iştahasızlıq, yorğunluq, zəif ürəkbulanma
və halsızlıqdan şikayətlər olur. Bəzi hallarda mədə nahiyəsi dolğun və zəif
ağrılı, bəzi hallarda göz və dəridə sarılıq halları ilə özünü büruzə verir. Erkən
əlamətlər yoluxmadan ən tez 2, ən gec 6 ay sonra müşahidə edilir.
“Səssiz
qatil” adlandırılan hepatit C xəstəliyi uzun müddət orqanizmdə qalır və
sonradan ciddi fəsadlara səbəb olur. Əvvəlcə fəal başlayan xəstəlik əksər
hallarda səssiz və lal gedişi ilə müşahidə edilir. Aktiv hepatit C keçirən xəstələrin
15-20 faizi tamamilə normal vəziyyətə qayıtsa da, xəstələrin çoxunda hepatit C
virusu qandan təmizlənmir və xroniki hala çevrilir, lakin heç də bütün hallarda
seroza keçmir. Ancaq onların təxminən 20 faizində qaraciyər serozu və ilk
infeksiyadan 30-40 il sonra, hətta 40 yaşdan yuxarı xəstələrdə hepatit C mənşəli
xərçəngə çevrilir.
Hepatit
virusları bəşəriyyətin sağlamlığı üçün əsas risk amillərindən biri hesab
edilir. ÜST Ümumdünya Hepatitlə Mübarizə Günü ilə əlaqədar bütün ölkələri
milyonlarla insanın həyatını xilas etmək üçün xəstəliyin diaqnostikasının və
müalicəsinin keyfiyyətini yüksəltməyə çağırıb. BMT-yə üzv dövlətlər tərəfindən
imzalanmış Davamlı İnkişaf Məqsədlərinə uyğun olaraq, hepatitə yoluxanların
sayının 2030-cu ilədək 90 faiz azaldılması əsas hədəf seçilib.
Hepatit
xəstəliyinin müayinə və müalicəsi sahəsində ölkəmizdə də mühüm tədbirlər
görülür. Həmin tədbirlərə hepatit viruslarına yoluxanların diaqnozlarının
qoyulması, qeydiyyatlarının aparılması, onların dərman preparatları ilə təmin
edilməsi və müalicələrinin təşkili daxildir.
10:28 28.07.2025
Oxunuş sayı: 11255
