AI dünyasında gizli savaş: Təhlükəsizlik qaydaları kimə xidmət edir?
ABŞ-nin aparıcı süni intellekt şirkətlərinin getdikcə daha güclü sistemlərin hazırlanmasının sürətinin azaldılması ilə bağlı çağırışları bu mövqenin yalnız təhlükəsizlik narahatlıqları ilə əlaqəli olub-olmaması barədə müzakirələrə səbəb olub.
Crossmedia.az xəbər verir ki, qabaqcıl süni intellekt modellərinin nəzarətdən çıxması, gözlənilməz davranması və kiberhücumlarda istifadə olunması ilə bağlı real təhlükələr mövcuddur. Bununla yanaşı, tənqidçilər hesab edirlər ki, bazarda lider mövqedə olan şirkətlər təhlükəsizlik standartlarından rəqabəti məhdudlaşdırmaq və mövqelərini gücləndirmək üçün istifadə edə bilərlər.
OECD-nin iyunun 24-də yayımladığı təhlildə süni intellekt bazarının müəyyən seqmentlərində yüksək konsentrasiya olduğu qeyd edilib. Qabaqcıl çiplər, hesablama infrastrukturu, məlumatlar və bulud xidmətləri kimi əsas resurslara çıxışın mövcud liderlərin üstünlüyünü daha da gücləndirə biləcəyi bildirilib.
Ekspertlərin bir qismi hesab edir ki, bütün şirkətlər üçün eyni təhlükəsizlik standartlarının tətbiqi və bahalı tələblərin müəyyənləşdirilməsi kiçik şirkətlərin bazara daxil olmasını çətinləşdirə bilər. Bu yanaşmanın bazardakı mövcud liderlərin mövqeyini möhkəmləndirə biləcəyi vurğulanır.
Müzakirənin digər istiqaməti isə süni intellektə yatırılan böyük vəsaitlərlə bağlıdır. Goldman Sachs 2026-cı ildə qlobal süni intellekt investisiyalarının 1 trilyon dolları keçəcəyini, bunun təxminən 581 milyard dollarının ABŞ-ın payına düşəcəyini proqnozlaşdırır. Pensilvaniya Universitetinin Uorton məktəbinin araşdırmasına görə isə iri texnologiya şirkətlərinin AI infrastrukturuna xərcləri 2026-cı ildə təxminən 755 milyard dollara çata bilər.
Digər tərəfdən, Anthropic şirkətinin baş direktoru Dario Amodei süni intellektin inkişafının daha ölçülü və nəzarətli şəkildə aparılmasının vacibliyini müdafiə edib. O, daha qabaqcıl modellərin buraxılmasından əvvəl təhlükəsizlik testlərinin keçirilməsi və müvafiq qoruyucu mexanizmlərin yaradılması üçün vaxtın lazım olduğunu bildirib.
Beləliklə, müzakirənin əsas sualı yalnız süni intellektin inkişafının sürətləndirilməsi və ya yavaşladılması deyil. Əsas mübahisələrdən biri də təhlükəsizlik qaydalarını kimin müəyyənləşdirəcəyi və bu qaydaların ictimai təhlükəsizliklə yanaşı, bazardakı rəqabətə necə təsir göstərəcəyi ilə bağlıdır.
15:04 09.10.2026
Oxunuş sayı: 163
