Marketlərdə təhlükə: Vaxtı keçmiş mallar bazara yenidən necə qayıdır?
Bəzi marketlərdə satıcıların istehlakçıları aldatmaq üçün saxtakarlığa əl atması ciddi narahatlıq doğurur. Məlum olur ki, son istifadə tarixi bitmiş məhsulların üzərindəki tarixlər dəyişdirilərək yeni və saxta tarixlərlə əvəz edilir.
Bu cür addım təkcə alıcıların cibinə deyil, həm də onların sağlamlığına açıq təhlükə yaradır. İstehlakçı etibarını kobud şəkildə pozan belə halların hələ də mövcud olması nəzarət mexanizmlərinin zəifliyini ortaya qoyur.
Qida təhlükəsizliyi ilə bağlı qanunları saymayan bəzi marketlər qazanc naminə insanların sağlamlığını riskə atmaqdan çəkinmir. Mütəxəssislər isə bu cür saxtakarlıqlara qarşı daha sərt yoxlamaların və ciddi cəzaların tətbiq olunmasının vacibliyini vurğulayırlar.
Mövzu ilə bağlı Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov Crossmedia.az-a açıqlama verib.
O qeyd edib ki, malların yararlılıq müddəti məsələsi ölkədə ciddi problem olaraq qalır:
“Hər gün on tonlarla ərzaq, sənaye və kimyəvi malların yararlılıq müddəti keçir. Əhali bilməlidir ki, avtomobil şinlərinin yararlılıq müddəti var, hətta ayaqqabıların da yararlılıq müddəti olur. Çox hallarda bunlar yazılmır, yalnız şinlərin üzərində göstərilir. Yəni bir çox sənaye mallarının, o cümlədən kimyəvi və parfümeriya məhsullarının hamısının yararlılıq müddəti var.
Hər gün on tonlarla malın yararlılıq müddəti keçir. Adətən bu mallar marketlərin bir küncünə yığılır, çünki satış zamanı dövlət orqanları bunu aşkar etsə, market sahibini böyük cərimə gözləyir. Buna görə mallar kənara yığılır, sonra distribütora qaytarılır, distribütor da öz növbəsində mal göndərənə qaytarır. Həmin mərhələdə müxtəlif sui-istifadə halları baş verə bilər. Dəfələrlə dövlət orqanları belə faktları ifşa edib”.
E.Hüseynov bildirib ki, bütün bunların qarşısını almaq üçün texnoloji imkanlar mövcuddur. Xüsusi proqramlar var və onlar marketlərin kompüterlərinə yüklənməlidir:
“Belə olan halda yararlılıq müddəti keçmiş heç bir mal kassadan keçə bilməz. Əgər Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi bu sahəyə daha ciddi nəzarət etmək istəyirsə, həmin proqram agentliyin serverinə inteqrasiya oluna bilər. Bu zaman hansı marketdə nə qədər malın qaldığını, yararlılıq müddətinin necə olduğunu görmək mümkün olar. Belə proqramlar Azərbaycanda da mövcuddur, lakin faktiki olaraq marketlər tərəfindən istifadə edilmir. Ona görə də istehsalçılara qaytarılan mallarla bağlı problemlər yaranır. Məsələn, yaxın günlərdə Ukraynadan gətirilən bir məhsulun nümunəsi bizim ofisə təqdim olunmuşdu. Məlum oldu ki, Ukraynada buraxılış tarixi ilə yararlılıq müddəti xüsusi proqram vasitəsilə göstərilir. Lakin həmin məhsulun üzərində yeni tarix əlavə edildiyi və üzərinə tuş ilə yazıldığı aşkar edildi. Bəzi hallarda isə termal tarix ümumiyyətlə pozulmuş vəziyyətdə olur. Bu hadisənin Ukraynanın özündə baş verdiyi məlum olub. Həmin mallar Azərbaycan biznesmeni vasitəsilə ölkəyə gətirilib. Biz də kömək edəcəyik ki, məhsullar satışdan çıxarılsın və Ukraynaya qaytarılsın, qarşı tərəf də buna görə məsuliyyət daşısın. Yəni hətta sənaye mallarında da belə problemlər mövcuddur. Söhbət Ukraynadan gətirilən duru sabunlardan gedir. Təəssüf ki, bəzi biznes qurumları malları necə olursa-olsun istehlakçıya satmağa və bundan pul qazanmağa çalışır. Bunun əsas səbəbi ölkədə mükəmməl istehlakçı siyasətinin formalaşmamasıdır. Dövlət səviyyəsində bu sahədə daha effektiv siyasət hazırlanmalıdır.
İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında qanun 1995-ci ildə qəbul olunub və o vaxtdan bəri ciddi dəyişiklik edilməyib. Belə bir şəraitdə isə mövcud vəziyyətdən sui-istifadə halları baş verir.
Satışdan çıxarılan qida məhsullarının son taleyi isə çox vaxt qaranlıq qalır. Qeyd etdiyim kimi, hər gün on tonlarla mal satışdan çıxarılır və bu malların sonradan necə istifadə olunduğu sual doğurur”.
Fatimə Məmmədova
12:14 06.03.2026
Oxunuş sayı: 1011
