Alimlər 70 il tülkülər üzərində təcrübə apardılar – GÖZLƏNİLMƏZ NƏTİCƏ
Alimlərin təxminən 70 il davam edən təcrübəsi nəticəsində insanlara qarşı mehriban davranan tülkülərin beyin quruluşunda mühüm fərqlər aşkar edilib. Araşdırma göstərib ki, belə heyvanların aqressiv davranışla əlaqəli beyin nahiyəsində müəyyən neyronların sayı daha azdır.
Crossmedia.az xəbər verir ki, “ZME Science” elmi nəşri bu barədə məlumat yayıb.
Təcrübənin əsası 1959-cu ildə Sibirdə qoyulub. Sovet genetikləri xəz təsərrüfatlarından seçdikləri gümüşü-qara tülkülər arasında insanlardan daha az qorxan və aqressiya göstərməyən fərdləri çoxaltmağa başlayıblar.
Seçimin yeganə meyarı heyvanların insanlara qarşı mehriban davranışı olub.
Cəmi altı nəsildən sonra bəzi tülkülər insanlarla könüllü ünsiyyət qurmağa başlayıblar. Sonrakı nəsillərdə isə onlarda ev itlərinə xas bəzi xarici əlamətlər, o cümlədən sallanan qulaqlar və daha qısa burun quruluşu müşahidə edilib.
1970-ci ildə alimlər müqayisə aparmaq məqsədilə insanlara qarşı aqressiv davranan tülkülərdən ibarət ayrıca qrup da yaradıblar.
ABŞ-nin Kornell Universitetinin tədqiqatçıları müasir laboratoriya üsullarından istifadə edərək bu heyvanların beyin quruluşunu araşdırıblar.
Tədqiqat qrupunun rəhbəri, professor Eyrin Markenskoff-Papadimitriu bildirib ki, məqsəd seleksiya nəticəsində qısa müddətdə yaranmış davranış dəyişikliklərinin nevroloji mexanizmlərini müəyyənləşdirmək olub.
Alimlər doqquz tülkünün qorunub saxlanılmış beynini tədqiq ediblər. Onlardan üçü mehriban, üçü aqressiv, üçü isə vəhşi tülkü olub.
Araşdırma zamanı əsas diqqət aqressiya və sosial davranışın tənzimlənməsində iştirak edən ventromedial hipotalamus nahiyəsinə yönəldilib.
Nəticədə mehriban tülkülərdə aqressiya ilə əlaqəli neyronların sayının aqressiv qrupdakı heyvanlarla müqayisədə daha az olduğu müəyyən edilib.
Lakin alimlər vurğulayıblar ki, araşdırılan nümunələrin sayının az olması bu beyin fərqlərinin əhliləşməyə birbaşa səbəb olduğunu qəti şəkildə sübut etməyə imkan vermir.
İtlərin əhliləşdirilməsi ilə bağlı yeni nəticələr
2026-cı il oktyabrın 30-da “Molecular Biology and Evolution” jurnalında dərc olunan başqa bir araşdırmada itlərin genetik məlumatları təhlil edilib.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, qorxu və aqressivliyin azalması istiqamətində təbii və süni seçmə müxtəlif it nəsilləri üçün ortaq xüsusiyyət olub və bu proses canavarların əhliləşdirilməsinin ilkin mərhələlərində başlamış ola bilər.
Alimlərin fikrincə, canavarların itlərə çevrilməsi prosesində ilk bioloji dəyişikliklərdən biri qorxu, aqressiya və sosial davranışı tənzimləyən sistemlərlə əlaqəli ola bilər.
Bununla belə, beyindəki dəyişikliklərin ev heyvanlarına xas xarici əlamətlərdən əvvəl, yoxsa onlarla paralel meydana gəldiyi hələlik tam müəyyən edilməyib.
15:25 06.11.2026
Oxunuş sayı: 81
