Şeirləri ilə əbədiləşən ömür: Bəxtiyar Vahabzadə
Bəzi insanlar dünyaya gəlir, ömürlərini yaşayır və zamanla xatirəyə çevrilirlər. Bəzi insanlar isə dünyaya gəlişləri ilə bir ömrün deyil, bütöv bir xalqın yaddaşına iz salırlar. Bəxtiyar Vahabzadə də belə insanlardan idi.
Bu gün onun doğum günüdür. 1925-ci ilin bu tarixində Şəkidə, fəhlə ailəsində dünyaya gələn Bəxtiyarın qarşıda uzun və mənalı bir yol vardı. O zaman heç kim bilmirdi ki, bu uşaq illər sonra Azərbaycan dilinin, milli kimliyin, vətən sevgisinin ən gur səslərindən birinə çevriləcək.
1934-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçməsi onun həyatında yeni bir səhifə açdı. Şəkidən Bakıya gələn həmin uşaq illər sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin tələbəsi oldu. Ədəbiyyata olan marağı isə onu yalnız şeir yazmağa deyil, sözün özünü araşdırmağa apardı. Səməd Vurğunun yaradıcılığı ilə bağlı yazdığı elmi əsərlər, müdafiə etdiyi dissertasiyalar, universitetdə keçirdiyi uzun illər onun şair olmaqla yanaşı, ciddi alim və müəllim kimi də formalaşdığını göstərirdi.
Amma Bəxtiyar Vahabzadənin həyatını yalnız elmi adlarla, titullarla və vəzifələrlə anlatmaq çətindir. Çünki onun əsl bioqrafiyası yazdığı misraların arasındadır.
İlk şeiri “Ana və şəkil” 1943-cü ildə işıq üzü gördü. Altı il sonra “Mənim dostlarım” adlı ilk şeirlər kitabı nəşr olundu. Bundan sonra isə Bəxtiyar Vahabzadənin qələmi uzun illər Azərbaycan ədəbiyyatının nəbzi ilə birgə döyündü. Onlarla kitab, poemalar, dram əsərləri, elmi-publisistik yazılar...
Amma bütün bunların içində bir xətt heç vaxt itmirdi Azərbaycan. Vətən onun üçün sadəcə bir coğrafiya deyildi. Ana dili isə yalnız ünsiyyət vasitəsi yox, bir xalqın varlığını qoruyan yaddaş idi. Azadlıq bir söz yox, həsrət idi. Milli kimlik isə qorunmalı olan bir əmanət.
Bəlkə də buna görə 1959-cu ildə yazdığı “Gülüstan” poeması bu gün də Bəxtiyar Vahabzadənin adı çəkiləndə ilk xatırlanan əsərlərdən biridir. Şair Azərbaycanın parçalanmış taleyini, iki yerə bölünmüş Vətənin ağrısını sözə çevirmişdi. Sovet ideologiyasının sərt divarları arasında belə milli yaddaşdan danışmaq, azadlıq arzusunu yaşatmaq hər qələmə nəsib olan cəsarət deyildi.
O, bəzən bir şeirə bir xalqın dərdini sığdırdı, bəzən bir misra ilə illərlə danışılmayanı dedi.
Onun “Ana dili” mövzusunda yazdıqları isə bu gün də düşündürücüdür. Çünki insanın ana dili ilə münasibəti, əslində, onun öz kimliyi ilə münasibətidir. Şairin dilə olan sevgisi də məhz bu dərinlikdən gəlirdi.
Bəxtiyar Vahabzadə yalnız yazmadı. Yaşadığı dövrə şahidlik etdi, onu sözə çevirdi, sözün məsuliyyətini daşıdı. “Şəhidlər” poeması, “Muğam”, “Yollar-oğullar” kimi əsərləri, “Vicdan”, “Fəryad”, “Özümüzü kəsən qılınc”, “Dar ağacı” kimi dramları onun yaradıcılıq dünyasının nə qədər geniş olduğunu göstərdi.
O, həm də uzun illər Bakı Dövlət Universitetində çalışdı. Professor kimi tələbələr yetişdirdi, alim kimi Azərbaycan ədəbiyyatını araşdırdı, ictimai xadim kimi ölkənin ictimai-siyasi həyatında iştirak etdi. Xalq şairi adına layiq görüldü, “Şöhrət” və “İstiqlal” ordenləri ilə təltif edildi, SSRİ Dövlət mükafatına layiq görüldü.
Amma bütün bu titulların arxasında yenə bir şair dayanırdı.
2009-cu ildə Bəxtiyar Vahabzadə dünyasını dəyişdi. Onunla bir ömür, bir səs, bir nəfəs susdu. Amma qəribədir, bəzi səslər susduqdan sonra daha aydın eşidilir.
Bu gün onun şeirlərini oxuyanda aradan keçən illəri hiss etmirik. Çünki Bəxtiyar Vahabzadənin danışdığı bəzi mövzuların vaxtı yoxdur. Vətənə sevginin, ana dilinə bağlılığın, azadlıq istəyinin, öz kimliyini qorumağın nə vaxtı köhnəlir, nə də tarixi bitir.
Bəlkə də bir şairin ən böyük uğuru budur: öldükdən illər sonra belə onun sözləri sənin öz sözün kimi səslənir.
Onun adını bir daha xatırlayırıq. Şeirlərini bir daha vərəqləyirik. Və bir daha anlayırıq ki, bəzi insanlar sadəcə bir dövrə aid olmur.
Onlar bir xalqın yaddaşına aid olurlar.Bəxtiyar Vahabzadə də Azərbaycanın yaddaşında yaşayan o nadir adlardan biridir.
Zeynəb Həsən
13:39 16.08.2026
Oxunuş sayı: 70
