Alimlər Yer kürəsində son bitkilərin məhv olacağı vaxtı müəyyən ediblər
Beynəlxalq alimlər qrupu Yer planetinin gələcək təkamülünü modelləşdirərək belə nəticəyə gəlib ki, təxminən 1,9 milyard ildən sonra planetdə orta temperatur 65 dərəcəyə çata bilər.
Crossmedia.az xəbər verir ki, araşdırma alimlər Ceykob Hakk-Misra və Erik Vulf tərəfindən aparılıb və ˝JGR Atmospheres˝ elmi jurnalında dərc olunub.
Belə şəraitdə bu gün mövcud olan ən dözümlü quru bitkiləri belə yaşaya bilməyəcək.
Tədqiqatçılar növbəti iki milyard il ərzində Yerin necə dəyişəcəyini qiymətləndirmək üçün üçölçülü iqlim modelindən istifadə ediblər. Hesablamalarda Günəşin zaman keçdikcə daha çox enerji yayması və atmosferdə karbon qazının (CO₂) tədricən azalması əsas amillər kimi nəzərə alınıb.
Günəş getdikcə daha da isinəcək
Alimlərin hesablamalarına görə, təxminən 1,87 milyard ildən sonra Yerə çatan Günəş enerjəsinin miqdarı indiki göstəricidən 20 faiz çox olacaq. Nəticədə planet tədricən isinəcək və bu proses okeanların buxarlanmasının başlanğıcı ilə üst-üstə düşəcək.
Araşdırmaya əsasən, təxminən 1,68 milyard ildən sonra Yerin orta temperaturu 50 dərəcəni, 1,87 milyard ildən sonra isə 65 dərəcəni keçə bilər. Bu həddən sonra fotosintez mümkün olmayacaq və bitki örtüyü tamamilə məhv olacaq. Bunun ardınca isə bitkilərdən asılı olan bütün qida zəncirləri də sıradan çıxacaq.
Bitkilər CO₂ çatışmazlığından da məhv ola bilər
Alimlər ikinci ssenarini də nəzərdən keçiriblər. Bu ssenariyə görə, Yerin təbii geoloji prosesləri atmosferdəki karbon qazını tədricən azaldacaq və nəticədə bitkilər fotosintez üçün kifayət qədər CO₂ tapa bilməyəcək.
Hesablamalara əsasən, C4 fotosintezindən istifadə edən bitkilər təxminən 1,35 milyard ildən sonra ciddi problemlərlə üzləşə bilər. Bununla belə, sukkulentlər və CAM fotosintezindən istifadə edən digər bitkilər daha az karbon qazı ilə yaşaya bildikləri üçün daha uzun müddət mövcud ola bilərlər.
Okeanlar da yox olacaq
Araşdırmaya görə, temperaturun yüksəlməsi nəticəsində okeanlardan böyük həcmdə su buxarlanacaq. Su molekulları Günəş şüalarının təsiri ilə parçalanacaq, hidrogen kosmosa qaçacaq və zamanla Yer okeanlarını itirəcək.
Alimlər hesab edirlər ki, bu hadisə təxminən iki milyard il sonra baş verəcək və bitkilərin tamamilə yox olması ilə demək olar ki, eyni dövrə təsadüf edəcək.
Tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar ki, bu hesablamalar uzaq gələcəyə aid nəzəri modellərə əsaslanır. Onların fikrincə, gələcəkdə bitkilər daha yüksək temperatur və daha az karbon qazı şəraitinə uyğunlaşa bilər. Həyat həmçinin daha sərin bölgələrə, yüksək dağlara və ya su hövzələrinə köçə bilər.
Alimlər bildirirlər ki, gələcəkdə yüksək inkişaf etmiş sivilizasiya Günəşdən gələn enerjini azaltmaq üçün kosmosda nəhəng ekranlardan və ya işığı əks etdirən hissəciklərdən istifadə edə, hətta nəzəri olaraq Yerin orbitini tədricən Günəşdən uzaqlaşdıra bilər.
Tədqiqat müəllifləri qeyd edirlər ki, bu araşdırma yaxın onilliklərdə gözlənilən iqlim dəyişikliklərini deyil, Günəş və Yer sisteminin təbii təkamülünü təxminən iki milyard illik zaman kəsiyində təsvir edir.
05:35 13.07.2026
Oxunuş sayı: 103
