Qızıl və cehiz ənənələri müasir gənc ailələrə necə təsir edir?
Qızılın qiymətində son illərdə müşahidə olunan artım ailə qurmaq istəyən gənclər üçün də əlavə çətinliklər yaradır.
Artan xərclər fonunda bəzi hallarda evliliklər təxirə salınır və ya ümumiyyətlə baş tutmur. Hətta ayrı-ayrı bölgələrdə maddi imkansızlıq səbəbindən psixoloji gərginlik yaşayan və çıxış yolu tapa bilməyən şəxslərin ağır addımlar atdığı halların da qeydə alındığı bildirilir.
Bu vəziyyət sosial mühitdə həm iqtisadi, həm də psixoloji təsirlərin birgə rol oynadığını göstərir.
Sosial problem olaraq görünən məsələ barədə Crossmedia.az-a açıqlama verən sosioloq, fəlsəfə doktoru Hüseyn İbrahimov bildirib ki, Şərq ölkələrində bu insanların təmtəraqlı, qızıla meyilli olması ənənəvi olaraq həmişə olub:
"Ancaq müasir dövrdə bizdə çox standartlar var ki, onlara qərb standartları deyirik, istər evlərin dizaynında, istər geyim tərzində, istər həyat tərzində. Ancaq digər qızıla və s. olan marağımızda, təəssüf ki, ənənəvi şərq adətlərindən hələ də cəmiyyətin bir hissəsi uzaqlaşa bilmir.
Xüsusən də, əksər hallarda qadınlar işə qızıl taxaraq gedirlər. Bu da cəmiyyətin stereotipləridir ki, davam edir. Ancaq tədqiqatlar göstərir ki, qızıla nə qədər bağlı olsa da, o insanların evlilik ənənələrində təsirləri, bu əşyaya olan tələbatın azalması istiqamətində hansısa dəyişikliklərə səbəb olmur.
Əslində, müəyyən hallarda boşanma tendensiyalarını artırır, qarşı tərəfin istəyi çox olur, oğlan evi bu istəyi qarşılaya bilmir və yaxud da ki, bu kimi məsələlər gənclər arasında evlənmə dinamikasını azaldır.
Bütün bunlar onu göstərir ki, bu kimi zinət əşyalarına, qiymətli əşyalara aludəlik əslində insan münasibətlərində gedən proseslərin səmimiyyət tendensiyasını azaldır və münasibətləri daha çox maddiləşdirir.
Buna görə də, Azərbaycanda bu kimi tendensiyalar əvvəllər onunla bağlı idi ki, qadınlar işləmirdilər. Onlar daha çox qızıl və yaxud cehiz və s. kimi ənənələrlə bir tərəfdən oğlan evi, qız evi öz ailəsində mülkiyyət hüququnu, gücünü təsdiq etmək üçün bu qədər cehizə meyl edirdi".
Sosioloq əlavə edib ki, daha çox oğlan evindən tələb olunan qızıllar qadının gələcək sosial dayanıqlığı baxımından, onun güclü hüquqlarını qorumaq baxımından bir dayanıqlıq əmsalı yaradırdı:
"Ancaq indiki zamanda qadın və kişi hüquqlarının yüksək bərabərliyi şəraitində hesab etmək olar ki, bu qədər təmtəraqlı cehizin və yaxud adətlərin bu qədər qiymətli xərclərlə keçirilməsi, xüsusən də qızıl əşyalarının, qiymətli əşyalarının bu qədər geniş yer alması bu münasibətlərdə o dərəcədə də əhəmiyyətli olmaya da bilər".
Fatimə
11:00 29.04.2026
Oxunuş sayı: 42
