ABŞ-də siyasi zəlzələ: Aləm bir-birinə dəyib
Ağ Evin reytinqi aşağı düşür: sorğulara görə, hazırda amerikalıların üçdə birindən azı hökumətin hərəkətlərini dəstəkləyir. Vəziyyət qlobal enerji böhranına səbəb olan İranla uzun sürən münaqişə ilə mürəkkəbləşir. Bu fonda kabinet dəyişiklikləri davam edir və istefaya gedən namizədlərin siyahısı sürətlə genişlənir.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə Viktoriya Konevanın TASS-da dərc olunan "Nazirlər kabinetində dəyişiklik: Donald Tramp kiminlə yola getmədi?" sərlövhəli məqaləsində vurğulanıb.
Məqalənin "İşçi heyətinin yeniləməsi" başlıqlı hissəsində qeyd olunur ki, ABŞ Prezidenti Trampın Ağ Evə qayıtmasından sonra Daxili Təhlükəsizlik Naziri Kristi Noem 5 martda kabinet vəzifəsini itirən ilk şəxs oldu. Administrasiya mənbələrinə görə, səbəb "çoxsaylı liderlik uğursuzluqlarının kombinasiyası" idi. "The Wall Street Journal" qəzetinin məlumatına görə, son damla onun Senatın Məhkəmə Komitəsi qarşısında verdiyi ifadə olub və bu ifadə zamanı hər iki partiyadan olan qanunvericilərin işindən məyusluğu özünü göstərib. O, rəsmi olaraq "Amerika Qalxanı" proqramı üzrə xüsusi elçi vəzifəsinə təyin edilib. Tramp onun yerinə Oklahoma senatoru Markveyn Mallini namizəd göstərib və namizədlik sonradan Senat tərəfindən təsdiqlənib.
Martın 16-da Milli Terrorla Mübarizə Mərkəzinin direktoru Co Kent ABŞ-nin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarına etiraz olaraq istefa verib. "Mən vicdanımla İranda davam edən müharibəni dəstəkləyə bilmərəm. İran ölkəmiz üçün heç bir təcili təhlükə yaratmayıb və aydındır ki, biz bu müharibəni İsrailin təzyiqi altında başlamışıq", - deyə o, sosial mediada yazıb. Kent hərbi əməliyyatın Amerikanın maraqlarına uyğun olmadığına əminliyini ifadə edərək, ABŞ prezidentini "İranda nə etdiklərini və kimin üçün etdiklərini düşünməyə" çağırıb.
Reaksiya tez baş verdi.
Ağ Evin aparat rəhbərinin müavini Teylor Badoviç Kenti "milli təhlükəsizlik sızmalarında tez-tez birbaşa iştirak edən dəli eqoist" adlandıraraq, onun ABŞ prezidentini zəiflətməyə çalışdığını iddia etdi. Badoviçin sözlərinə görə, Kent işdən çıxarılmasından qısa müddət əvvəl könüllü olaraq istefa verib. Bu, Trampın təyin etdiyi yüksək vəzifəli şəxsin konkret siyasi qərarla razılaşmayaraq ilk dəfə yüksək vəzifəli şəxs kimi istefa verməsi idi. İstefa, Trampın sağçı bazasının bəzi hissələri, o cümlədən Taker Karlson, Kendas Ouens və Aleks Cons arasında artan narazılığı əks etdirirdi.
Aprelin ikisində başqa bir kabinet üzvü, baş prokuror Pam Bondi vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı. "The New York Times" qəzetinin məlumatına görə, Trampın narazılığının əsas səbəbi Bondi-nin Ceffri Epşteyn işi ilə bağlı sənədlərin açıqlanması ilə bağlı fəaliyyətidir. Tramp onu açıq şəkildə "böyük vətənpərvər" adlandırdı və onun "ölkə daxilində cinayətkarlığa qarşı mübarizə" səylərini qeyd etdi, baş prokuror vəzifəsinin icraçısı isə baş prokurorun birinci müavini Todd Blanşa verildi.
Həmçinin, "Pentaqon yeni süpürgə altında" başlıqlı hissəsində də bildirilir ki, 2025-ci ilin yanvar ayında Pet Hegset ABŞ müharibə naziri ( Pentaqon rəhbəri) təyin oldu və dərhal Baş Qərargah Rəislərinin Birləşmiş Komitəsinin keçmiş sədri Çarlz Braun da daxil olmaqla bir neçə generalın vəzifədən azad edilməsini əmr etdi. 2025-ci ilin aprel ayında Pentaqonun keçmiş mətbuat katibi Con Elliott Avropa nəşrində dərc olunmuş məqaləsində nazirliyin qismən vəzifədən azad edilmələr səbəbindən "tam xaos" içində olduğunu iddia etdi.
Aprel ayına qədər Hegset komitədə demək olar ki, tamamilə dəyişiklik etmişdi. Müdafiə Nazirliyi Ordu Baş Qərargah Rəisi Rendi Corcu və iki generalı - Devid Hadni və Uilyam Qrini vəzifədən azad etdi. NYT-nin məlumatına görə, Corcun istefası Pentaqon rəisi ilə Ordu rəhbərliyi arasında, o cümlədən kadr siyasəti ilə bağlı münaqişə fonunda baş verib. Bu qərar yüksək vəzifəli zabitləri qıcıqlandırdı və onlar bunu ABŞ ordusuna daha bir zərbə kimi qiymətləndirdilər.
CBS-in məlumatına görə, Hegset Corcdan dərhal istefa verməsini istəyib. Çünki o, Tramp və Pentaqon rəhbərinin özü tərəfindən təklif edilən Ordunun inkişaf vizyonunu həyata keçirəcək birini istəyirdi. Hudney o vaxt ötən payız yaradılan İslahat və Təlim Komandanlığına rəhbərlik edirdi və Qrin Ordunun kapellan generalı vəzifəsində çalışırdı.
Qəzetin aydınlaşdırıb ki, vəzifələrini qoruyan yeganə komitə üzvləri Dəniz Piyadaları Komandiri Erik Smit və Kosmik Qüvvələr rəisi Bredli Çens Saltsmandır. "The Washington Post" qeyd edir ki, bir çox hallarda işdən çıxarılmalar heç bir izahat olmadan baş verib. Pentaqon rəhbərinin vitse-prezident Cey Di Vensin yaxın dostu olan Ordu katibi Daniel Driskoll ilə münasibətlərindən ayrı bir münaqişə xətti yaranır. "The Washington Post" un mənbələrinə görə, Hegset Driskolu işdən çıxara bilməz, amma o, həyatını cəhənnəmə çevirmək niyyətindədir.
Növbəti kimdir?
İşdən çıxarılma dalğası hələ bitməyib. " The Atlantic" qəzetinin məlumatına görə, Vaşinqton administrasiyasında əlavə kadr dəyişiklikləri Federal Təhqiqat Bürosunun direktoru Keş Patel, ABŞ ordusunun katibi Daniel Driskol və Əmək naziri Lori Çavez-Derimerə təsir göstərə bilər. Tramp, həmçinin Ticarət naziri Hovard Lutnikin fəaliyyətindən də narazıdır.
"Politico" mənbələrinə görə, Amerika lideri "Lutnik və Çavez-Derimerdən narazılığını və məyusluğunu ifadə edib və əlavə kabinet dəyişikliklərini nəzərdən keçirir". Nəşr aydınlaşdırır ki, Amerika lideri hələ işdən çıxarılma ilə bağlı qərar verməyib. Mənbələr bildirib ki, dəyişikliklər ABŞ prezidentinin fikrincə, "gözləntiləri doğrultmayan və ya çox mənfi diqqət çəkməyən" nazirlərə təsir edə bilər.
ABŞ prezidenti əvvəllər noyabr ayında keçiriləcək aralıq konqres seçkilərindən əvvəl heç bir əsas administrasiya rəsmisini işdən çıxarmağı planlaşdırmırdı. Lakin, "prezidentin İrana qarşı müharibəsindən bəri azalan dəstəyi siyasi hesablamaları dəyişdirib", - deyə "The Atlantic" qəzeti qeyd edib.
Milli Kəşfiyyat direktoru Tulsi Qabbardın taleyi xüsusilə maraqlıdır. "The Guardian" qəzetinin məlumatına görə, Tramp Qabbardın istefasından sonra Kenti faktiki olaraq dəstəkləməsi və Konqres dinləməsində onun mövqeyini tənqid etməkdən imtina etməsi səbəbindən vəzifəsindən azad edilməsi barədə müşavirləri ilə gizli müzakirə aparıb.
Martın 29-da Tramp İranın nüvə proqramı ilə bağlı Qabbardla fikir ayrılıqlarını etiraf etsə də, ona etibar etdiyini vurğulayıb. "O, məndən bir az fərqli düşünür. Amma bu, onun öz işini görə bilməyəcəyi anlamına gəlmir", - deyə o bildirib. Ağ Evin kommunikasiya direktoru Stiven Çun həmçinin ABŞ prezidentinin Qabbara tam etibar etdiyini və "bunun belə olmadığına dair hər hansı bir təklifin tamamilə doğru olmadığını" vurğulayıb.
12:45 05.04.2026
Oxunuş sayı: 176
