Bakıda yaşayanlara xəbər var: Yenidənqurma işlərində kompensasiyaların verilməsi qaydası dəyişir
Bakının Baş planına uyğun olaraq, yenidənqurma işlərində kompensasiyaların verilməsində diferensial yanaşmanın tətbiqi həm şəhərin planlı inkişafını təmin etmək, həm də sosial ədaləti qorumaq baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirilə bilər. Diferensial yanaşma o deməkdir ki, fərqli ərazilərdə, fərqli mənzil və torpaq sahələrinə görə kompensasiyanın miqdarı və şərtləri dəyişə bilər. Bu, xüsusilə yenidənqurma prosesində daha yüksək dəyərə malik ərazilərdə yaşayan və ya əhəmiyyətli itkiləri olan sakinlərin ədalətli şəkildə təmin olunmasını hədəfləyir. Eyni zamanda, bu yanaşma şəhərin mərkəzi və periferik bölgələrinin iqtisadi potensialını nəzərə alaraq resursların daha səmərəli bölüşdürülməsinə imkan yaradır. Lakin tətbiq zamanı şəffaflıq, obyektiv kriteriyaların müəyyənləşdirilməsi və əhalinin etimadının qorunması vacibdir. Ədalətlilik baxımından, diferensial yanaşma həm maliyyə imkanlarını, həm də ərazinin strateji əhəmiyyətini balanslaşdırmaqla kompensasiyaların düzgün paylanmasını təmin edə bilər. Bu metod şəhərsalma siyasətində daha çevik və məqsədyönlü planlamaya şərait yaradır, eyni zamanda sosial gərginliyin qarşısını almağa kömək edir. Hər halda, diferensial yanaşmanın uğuru onun şəffaf və obyektiv mexanizmlərlə həyata keçirilməsindən asılıdır. Bu baxımdan, həm şəhər inkişafı, həm də vətəndaş hüquqları baxımından diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Nəticədə, diferensial kompensasiya modeli, düzgün tətbiq edildiyi halda, həm iqtisadi, həm də sosial məqsədlərə xidmət edən effektiv vasitə ola bilər.
Mövzu ilə bağlı İqtisadiyyat İnstitutunun “İnklüziv sosial inkişaf” şöbəsinin müdiri, iqtisad elmləri doktoru, professor Rəsmiyyə Abdullayeva Crossmedia.az-a açıqlama verib:
"Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, mülkiyyətin dövlət ehtiyacları üçün alınması zamanı ədalətli bazar dəyəri əsasında kompensasiya verilməlidir. O, qeyd edib ki, yenidənqurma işlərində kompensasiyaların verilməsində diferensial yanaşma şəhərsalma baxımından onsuz da tətbiq edilir. Çünki müxtəlif ərazilərin bazar dəyəri fərqlidir. Məlum olduğu kimi, infrastruktur və şəhər planlaşdırması üçün prioritet zonalar mövcuddur. Bu məsələdə tikililərin qanuniliyi, vəziyyəti və təyinatı fərqli ola bilir, odur ki, diferensial yanaşma təbiidir".
R. Abdullayeva qeyd edib ki, Bakının mərkəzi ərazilərində yerləşən bir sıra həyət evlərində ev təsərrüfatları adətən geniş olur və eyni həyətdə bir neçə ailə yaşayır: "Bu xüsusiyyət yenidənqurma prosesində kompensasiya mexanizminin tətbiqində müəyyən çətinliklər yaradır. Belə ki, kompensasiyanın əsasən mənzil sahəsinə görə hesablanması həmin evlərdə yaşayan çoxsaylı ailələrin mənzil təminatı məsələsini çətinləşdirir. Nəticədə ailələr bildirirlər ki, təqdim olunan kompensasiya məbləği ilə ayrıca yaşayış sahəsi əldə etmək mümkün olmur".
Ekspertin fikrincə, bu kimi hallarda kompensasiyaların müəyyən edilməsində diferensial yanaşma nəzərdən keçirilə bilər: "Bununla belə, belə bir modelin ədalətli hesab olunması onun tətbiq mexanizmindən, qiymətləndirmə meyarlarının dəqiqliyindən və prosesin şəffaflığından birbaşa asılıdır. Yenidənqurma layihələri çərçivəsində kompensasiyaların verilməsi zamanı şəffaf və aydın meyarların müəyyən edilməsi sosial ədalətin təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Əks halda, qiymətləndirmə meyarlarının qeyri-müəyyən və ya qeyri-şəffaf olması cəmiyyətdə narazılığın artmasına və sosial gərginliyin yaranmasına səbəb ola bilər".
Ayhan
10:30 17.03.2026
Oxunuş sayı: 55
