Qadınların fədakarlığı və sevgisi dünyanı dəyişdirir

 Martın 8-i bütün dünyada Beynəlxalq Qadınlar Günü kimi qeyd olunur. Bu tarixi gün qadınların cəmiyyətdəki rolunu, hüquqlarını və nailiyyətlərini xatırlamaq üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu təqvimin əsasında XX əsrin əvvəllərində qadınların əmək və seçki hüquqları uğrunda apardıqları mübarizə dayanır. 1910-cu ildə Danimarkanın paytaxtı Kopenhagendə keçirilən Beynəlxalq Sosialist Qadınlar Konfransında qadınların beynəlxalq həmrəylik gününün təsis olunması təklifi irəli sürülüb. Qısa müddətdə qlobal xarakter alan bu təşəbbüs qadınlara hüquqlarının tanınması üçün ümid və dəyişiklik işığı olub.1975-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən 8 Martın rəsmi şəkildə qeyd olunmağa başlanması isə bu günün beynəlxalq səviyyədə tanınmasını və qadın hüquqlarının ümumbəşəri dəyər kimi qəbul edilməsini bir daha təsdiqləyib. Bu tarix qadınların sosial, iqtisadi və siyasi hüquqları uğrunda apardıqları mübarizənin simvoluna çevrilib. Azərbaycan qadını tariximizin müxtəlif mərhələlərində öz iradəsi və mərdliyi, saflığı və sədaqəti ilə cəmiyyətimizin həyatında, xalqımızın milli-mənəvi dəyərlər sisteminin formalaşmasında müstəsna rol oynayıb. Nəciblik, xeyirxahlıq, fədakarlıq, mətinlik, qayğıkeşlik, insanpərvərlik – bu keyfiyyətlər Azərbaycan qadınına xas xüsusiyyətlərdir. Diqqətəlayiq məqamlardan biri budur ki, ölkəmiz 1918-ci ildə qadınlara seçmək və seçilmək hüququnu verən ilk ölkələrdən biri olaraq tarixdə öz yerini tutub. Müsəlman Şərqində ilk dünyəvi qızlar məktəbi də məhz ölkəmizdə, azərbaycanlı xeyriyyəçi Zeynalabdin Tağıyev tərəfindən 1901-ci ildə Bakı şəhərində yaradılıb. Azərbaycanda dövlət qadın siyasətinin həyata keçirilməsi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərliyi illərində qadınlarımızın ictimai-siyasi həyata transformasiyası, onların dövlət idarəçiliyində təmsilçiliyi, xanımlarımızın bütün sahələrdə kişilərlə bərabər hüquqlara malik olması dövlət idarəçiliyinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilib. Ulu Öndər Heydər Əliyev 1999-cu ildə Beynəlxalq Qadınlar Gününə həsr olunmuş təntənəli gecədə çıxışında bildirirdi: “Azərbaycan qadını mərd, cəsarətli, qeyrətli, namuslu qadındır. Biz fəxr edirik ki, Azərbaycan qadını xalqımız üçün qəhrəman ərlər yetişdirir. Biz fəxr edirik ki, Azərbaycan qadını dünyaya böyük alimlər bəxş edir. Azərbaycan qadını dünyaya böyük sənət ustaları, siyasi, dövlət xadimləri bəxş edir. Bunlar hamısı Azərbaycan qadınının xidmətidir”. Ulu Öndər Heydər Əliyev hər zaman vurğulayırdı ki, dövlət quruculuğunun bütün mərhələlərində xüsusi xidmətləri olan Azərbaycan qadınları ölkəmizdə ictimai-siyasi sabitliyin və əmin-amanlığın qorunması, milli dövlətçiliyimizin daha da möhkəmləndirilməsi üçün var qüvvələrini sərf ediblər. Ümummilli Lider çıxışlarında qeyd edirdi ki, “Azərbaycan qadını öz iradəsi və mərdliyi, saflığı və sədaqəti ilə cəmiyyətimizin formalaşmasında müstəsna rol oynamışdır”. Məhz dahi şəxsiyyətin diqqət və qayğısı, dəstəyi nəticəsində ölkəmizdə qadın hərəkatı  güclənib, qadınlarımızın cəmiyyət həyatının bütün sahələrində özünü təsdiqləməsi və fəaliyyəti üçün lazımi şərait yaradılıb, ən bacarıqlı qadınlarımız müxtəlif yüksək vəzifələrə irəli çəkilərək vətənimizin inkişafına öz töhfələrini veriblər. Ulu Öndərin 1993-cü ildə ölkə rəhbərliyinə qayıdışından sonra yaranan sabitlik şəraitində qadın hərəkatı yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyub. Dünya şöhrətli siyasətçi Heydər Əliyevin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə hazırlanmış Müstəqil Azərbaycan Respublikasının 1995-ci ildə qəbul olunmuş ilk Konstitusiyası qadınların kişilərlə bərabər hüququnu təsdiq edib və demokratik dövlət quruculuğu prosesində onların fəal iştirakının hüquqi bazasını yaradıb.  Qadınlar cəmiyyətimizdə gedən demokratikləşmə proseslərindən istifadə edərək qısa bir müddətdə yeni dövrün tələblərinə uyğun qadın təşkilatları yaradıblar. Ulu Öndər Heydər Əliyevin imzaladığı “Azərbaycan qadınlarının rolunun artırılması” haqqında 14 yanvar 1998-ci il tarixli sərəncamı və “Azərbaycan Respublikası dövlət qadın siyasətinin həyata keçirilməsi haqqında” 6 mart 2000-ci il tarixli fərmanı kişilər və qadınlar arasında bərabərliyin, xüsusilə qadınların dövlət idarəçiliyinin müxtəlif səviyyələrində təmsil olunmasının təmin edilməsi, gender bərabərliyi və qadınların imkanlarının genişləndirilməsi sahəsində dövlət siyasətinin formalaşdırılması məqsədlərinə xidmət edən önəmli addımlardır.    1998-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin fərmanı ilə respublikamızda qadın hərəkatının müxtəlif təbəqələrində təmsil olunan qadınlardan ibarət Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin yaradılması da bu sahədə fəaliyyətin genişlənməsinə öz töhfəsini verib. Ulu Öndər Heydər Əliyev qadınların cəmiyyətdə roluna yüksək qiymət verirdi: “Qadınlara yaradılmış şərait, ölkəmizdə qadınlara göstərilən münasibət və qayğı, eyni zamanda qadınların daxili istedadı, onların potensialı, ağlı, zəkası, biliyə, təhsilə, elmə, mədəniyyətə olan hədsiz marağı və öz istedadlarını həyata keçirmək üçün çalışqanlığı - bunlar hamısı birlikdə Azərbaycan qadınını yüksəklərə qaldırmışdır”. Əsası Ulu Öndər tərəfindən qoyulan dövlət qadın siyasəti hazırda Prezident İlham Əliyevin diqqət və qayğısı  nəticəsində uğurla davam etdirilir.  2006-cı ildə Prezident İlham Əliyev tərəfindən təsdiq edilən “Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında” Qanunun ölkəmizdə gender bərabərliyinin təşviqi sahəsində atılmış mühüm addımdır. Prezident İlham Əliyevin hər il 8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə Azərbaycan qadınlarına ünvanladığı təbrik dövlət başçısının ölkəmizin tərəqqinə öz töhfələrini verən qadınlarımıza diqqət və ehtiramın bariz nümunəsidir. Ölkə başçısı qadınların cəmiyyətdəki roluna və yerinə, onların dövlət idarəçiliyində təmsil olunmalarına, irəli çəkilmələrinə diqqətlə yanaşır. Sülhün, əmin-amanlığın carçısı olmuş Azərbaycan qadınları ölkəmizdə baş verən mürəkkəb ictimai-siyasi proseslərin gedişində üzərlərinə düşən vəzifələrin öhdəsindən ləyaqətlə gəlməklə daim milli dövlətçilik mövqeyindən çıxış ediblər. Bu gün Azərbaycan qadınları cəmiyyətin dinamik inkişafında xüsusi fəallığı ilə seçilir. Ölkəmizdə qadın hərəkatının formalaşmasında, Azərbaycan qadınının yüksək dəyərlərə bağlılığının dünyaya tanıdılmasında Birinci vitse-prezident, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın xidmətləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mehriban Əliyeva öz fəaliyyətini cəmiyyətin inkişafına yönəltməklə Azərbaycan qadınının ictimai-siyasi fəaliyyətinin yeni səhifəsini açıb.     Mehriban xanım Əliyeva  özünün ictimai-siyasi fəaliyyəti, xeyirxah əməlləri, Azərbaycan naminə fədakarlığı ilə bütün qadınlarımız üçün liderlik nümunəsidir.   Məhz Mehriban Əliyevanın çoxşaxəli fəaliyyətinin, xeyriyyəçiliyinin, nəcibliyinin, insanlara qayğısının timsalında bütün dünya Azərbaycan qadınının hansı yüksək mənəvi keyfiyyətlərin daşıyıcısı olduğunu görür. Beləliklə də Prezident İlham Əliyevin və Mehriban xanım Əliyevanın apardığı məqsədyönlü siyasət nəticəsində Azərbaycanda gender tərkibli bir dövlət siyasəti formalaşıb. Bu siyasət Azərbaycan qadınının daim irəliyə, tərəqqiyə doğru aparır. Azərbaycan qadınının vətənpərvər ruhda tərbiyə etdiyi övladlar 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə qəhrəmanlıq göstərərək ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyinin tam bərpa olunmasına nail oldular. 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığımız qələbədə qadınlarımızın rolunu xüsusi qeyd etmək vacibdir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi: “Azərbaycan qadını mərdlik və mətanət nümayiş etdirərək, dualarla cəbhəyə göndərib qələbə xəbəri ilə yolunu gözlədiyi və yurdumuzun hər qarışını canından əziz bilən bir nəsil yetişdirmişdir.  Dövlətçiliyimizə ən böyük töhfə də, heç şübhəsiz, 44 günlük müqəddəs Vətən müharibəsindəki qəhrəmanlığı və şücaəti əsla yaddaşlardan silinməyəcək bu gənc nəsildir”. Ölkəmizdə hazırda həyata keçirilən dövlət qadın və gender siyasətinin mühüm tərkib hissəsi qadın və qızların ali təhsilə və elmi fəaliyyətə fəal şəkildə cəlb olunmasının təşviq və təmin edilməsidir. Azərbaycanda son illərin statistik göstəriciləri elm sahəsində qadınların, xüsusilə də gənc tədqiqatçıların rolunun sürətlə artdığını və gender bərabərliyi istiqamətində mühüm irəliləyişlərin əldə olunduğunu təsdiqləyir. Faktlara diqqət yetirək. Ölkəmizdə savadlılıq səviyyəsi 100 faizə yaxındır. Son illərdə ali təhsil müəssisələrinə qəbul olan qızların sayı oğlanları üstələməyə başlayıb. Qızların təhsilinə dəstək layihələri çərçivəsində minlərlə tələbə qız müxtəlif tədqiqat və inkişaf proqramlarında iştirak edib. UNESCO-nun məlumatlarına əsasən, dünyada elm, texnologiya, mühəndislik və riyaziyyat fənləri üzrə təhsil alanların 35 faizi qızlardır. Ölkəmizdə isə bu rəqəm 40 faizdən çoxdur, yəni orta dünya göstəricisindən artıqdır. Qadınlar ölkəmizdə ali təhsil ocaqlarında magistrlərin 54 faizini, fəlsəfə doktorlarının 51 faizini, elmlər doktoru dərəcəsinə malik olanların 46 faizini və elmi tədqiqatçıların 56 faizini təşkil edir. Ali təhsil müəssisələrində professor-müəllim heyətinin 64,5%, orta ixtisas təhsili müəssisələrində müəllim heyətinin 81,2%, rəhbər vəzifələrin 63.9%-ni qadınlar təşkil edir. 2025-ci ilin məlumatlarına görə, elmi təşkilatlarda qadın tədqiqatçılar 50,2% təşkil edir ki, bu da dünya orta göstəricisindən (41%) yüksəkdir. Ümumi orta təhsil müəssisələrində qadınlar 54.5% təşkil edir, bu göstərici 2021-ci ildə 49.3% olub. Bu, müsbət tendensiyanı göstərir. 2025-ci ildə ümumi orta təhsil müəssisələrinə 165 nəfər direktor, 282 nəfər direktor müavini təyin edilib. Azərbaycan qadınları yalnız ailədə və ictimai həyatda deyil, elmdə və təhsildə də liderlik edir. Universitetlərdə dekan və rektor vəzifələrini tutur, elmi institutlarda tədqiqat layihələrinə rəhbərlik edirlər. Fizika, kimya, tibb, informasiya texnologiyaları və humanitar elmlərdə qadın alimlər ölkəni beynəlxalq səviyyədə təmsil edir, elmi nailiyyətləri ilə həm cəmiyyətin intellektual inkişafına töhfə verir, həm də qadınların idarəçilik və təşəbbüskarlıq qabiliyyətini nümayiş etdirir. Onların fəaliyyəti cəmiyyətdə qadınların potensialının tam qiymətləndirilməsinin  göstəricisidir. Bu gün Azərbaycan qadınları yeni hədəflərə doğru irəliləyir. Bu hədəflər sırasında işğaldan azad edilmiş ərazilərə Böyük Qayıdış, ətraf mühitin, ekologiyanın sağlamlaşdırılması, sağlam və təhlükəsiz yaşam üçün imkanların genişləndirilməsi, dünya elminə daha geniş inteqrasiya, beynəlxalq elmmetriya reytinqlərində ölkənin göstəricilərinin yüksəldilməsi və digər məsələlər xüsusi yer tutur. 8 Mart - Beynəlxalq Qadınlar Gününün ölkəmizdə hər il rəsmi bayram günü kimi qeyd edilməsi Azərbaycanda qadınlara verilən diqqət və önəmin göstəricisidir. Qadınların zəhməti, fədakarlığı və sevgisi dünyanı dəyişdirir. Qadının əzmi hər çiçəkdə, hər təbəssümdə, hər uğurda görünür. 8 Mart isə bu işığın, bu gücün və bu ümidin bayramıdır. Beynəlxalq Qadınlar Gününüz mübarək, əziz qadınlar!

Aytən Qurbanova

YAP Yasamal rayon "H.B.Zərdabi pr.61" (19 saylı Şəhər Poliklinikası) ünvanı üzrə ərazi partiya təşkilatının sədri, 19 saylı Şəhər Poliklinikasının baş həkimi