DİQQƏTLİ OLUN: Saxta sosial şəbəkə hesabları vasitəsilə pul istənilir, dələduzluq edilir
Son illər Azərbaycanda sosial şəbəkələrdə saxta profillər vasitəsilə həyata keçirilən dələduzluq halları artmaqdadır. Belə hallarda fırıldaqçılar müxtəlif şəxslərin ad-soyadından, şəkillərindən və şəxsi məlumatlarından istifadə edərək saxta hesablar yaradır, onların adından dost və tanışlarla əlaqə saxlayırlar. Adətən bu cür profillər vasitəsilə vətəndaşlara yalan məlumatlar ötürülür, təcili pul tələbi, borc istəmə, yardım çağırışı və ya müxtəlif saxta kampaniyalar adı altında vəsait tələb olunur. Fırıldaqçılar insanların etibarından istifadə edərək onlayn dələduzluq əməlləri törədirlər.
Bu problem barədə mütəxəssislər Crossmedia.az-a açıqlama veriblər.
Vəkillər Kollegiyasının üzvü Rəşad Əliyev vətəndaşlara bununla bağlı tövsiyələrini bildirib: "Vətəndaşlar sosial şəbəkələrdən gələn mesajlara, şirnikləndirici vədlərə, həmçinin WhatsApp, telegram və digər platformalardan edilən tanımadıqları zənglərə etibar etməsinlər. Hətta tanıdıqları şəxlərin fotosu, adı ilə yazılan mesajlarda belə pul, bank kartı məlumatları və s. istənilirsə, əlavə dəqiqləşmə aparsınlar, həqiqətən də tanıdıqları şəxs tərəfindən yazıldığına əmin olsunlar".
Hüquqşünasın sözlərinə görə, şübhəli hallarla rastlaşdıqda dərhal müvafiq olaraq hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etmək mütləqdir: "Əgər vətəndaşlara qarşı hər hansı formada dələduzlq əməli baş veribsə, hüquq-mühafizə orqanları müvafiq araşdırma ilə dəymiş zərərin məbləğinə uyğun olaraq əməli torətmiş şəxsin məsuliyyətə cəlb edilməsini təmin edir. Belə ki, dələduzluq - yəni etibardan sui-istifadə etmə və ya aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmə və ya əmlak hüquqlarını əldə etmə həm inzibati, həm də cinayət məsuliyyətinə səbəb olur. Əgər ələ keçirilən məbləğ 500 manatdan azdırsa, bu, inzibati xəta hesab edilir və İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 227-ci maddəsi ilə məsuliyyət yaradır.
Ələ keçirilən əmlak 500 manatdan yuxarı olduqda cinayət məsuliyyəti nəzərdə tutulur və məbləğdən asılı olaraq Cinayət Məcəlləsinin 178-ci maddəsinin müvafiq bəndləri ilə cinayət işi başlanılır. Zərərçəkmiş şəxs həm istintaq dövründə, həm də məhkəmə istintaqı zamanı zərərçəkmiş şəxs mülki iddia verə bilər. Məhkəmə şəxsin cinayət əməlinə hüquqi qiymət verir, yəni onun barəsində qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada cəza tətbiq edir, həm də mülki iddia əsaslıdırsa, məbləğin zərərçəkmişə geri qaytarılması ilə bağlı qərar çıxarır".
R.Əliyev qeyd edib ki, dələduzluq edən şəxs həbs olunsa belə, onun zərərçəkmişin borcunu ödəmək öhdəliyi aradan qalxmır. Həbsdən çıxdıqdan sonra da borcu ödəməlidir: "Məhkəmə qərarını icra etməsə, buna görə də ayrıca məsuliyyət daşıyacaq. Zərərçəkmiş şəxsə dəymiş zərər ödəndikdə və tərəflər araında barışıq əldə edildikdə təqsirləndirilən şəxs məsuliyyətdən azad oluna bilir. İstintaq və ya məhkəmə dövründə dəymiş ziyanı ödəyirsə, eyni zamanda məbləğ xeyli miqdardırsa, 25%-i, külli miqdardırsa, 50%-i qədər dövlət nəfinə pul ödəyirsə, məsuliyyətdən azad edilə bilir. Əks halda, onun cəzası təyin olunur, cəzasını çəkməlidir".
Təhlükəsizlik eksperti İlkin Məmmədkərimov isə qeyd edib ki, belə hallara rast gəldikdə həmin şəxsin yaxınlarına müraciət etmək, şəxsin özün ilə müəyyən yolla danışıb dəqiqləşdirmək lazımdır: "Təəssüf ki, belə hallar artıb və bu kibercinayətkarlığın yeni bir növüdür. Belə hallarla rastlaşan vətəndaşlar mütləq şəkildə hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməlidirlər. İnsan öz yaxını ilə məlumatlıdır. Belə olduğu təqdirdə orijinal və saxta profili bir-birindən ayırd etmək lazımdır. Belə halların nə qədər qarşısının alınmasına çalışsaq da, yenə də artmaqdadır".
Fatimə Məmmədova
10:30 15.01.2026
Oxunuş sayı: 2349
