Həyatın ilk səsi: fizioloji zərurət, yoxsa ilahi kod?
Hər birimiz bu dünyaya göz açanda ilk səsimiz ağlamaq olur. Bəs niyə ömrümüzün ilk səhifəsi məhz ağlamaq ilə açılır? Niyə gülmürük, yaxud təbiətin digər yaratdıqları kimi səssizcə, sadəcə fizioloji tənəffüslə bu dünyaya qədəm qoymuruq? Bu suallar üzərində düşünəndə elm və tibb bizə dərhal cavablar verir, lakin bir müddət sonra həmin cavabların kifayət etmədiyini, səthi qaldığını anlayırıq.
Mexaniki və fizioloji başlanğıc
Tibbi və elmi baxımdan yeni doğulan körpənin ağlamasının əsas səbəbi onun həyatda qalması üçün zəruri olan tənəffüs sisteminin işə düşməsidir. Ana bətnində ikən oksigeni göbək ciyəsi vasitəsilə alan və ağciyərləri amniotik maye ilə dolu olan körpə dünyaya gəldiyi an tamamilə fərqli mühitə düşür.
Həmin an körpənin ağlaması – ağciyərlərindəki mayenin bayıra atılması, hava yollarının açılması və ilk dəfə oksigenlə dolması üçün mexaniki bir zərurətdir. Eyni zamanda isti, qaranlıq və təhlükəsiz ana bətnindən anidən işıqlı, sərin və səs-küylü dünyaya düşən körpənin yaşadığı şok və adaptasiya prosesidir. Belə ki, ağlamaq bütün bu bioloji keçidin və sinir sisteminin oyanmasının təbii reaksiyasıdır.
Bəs niyə məhz ağlamaq?
Lakin məsələnin mahiyyətinə daha dərindən və təmkinlə baxdıqda haqlı olaraq sual yaranır: Əgər məqsəd sadəcə ağciyərləri təmizləmək və tənəffüsü açmaqdırsa, təbiət bunu niyə məhz emosional fəryad – ağlamaq forması ilə reallaşdırır? Əgər bu sadəcə mexaniki bir funksiya olsaydı, öskürək, asqırıq və ya hər hansı digər refleksiv hərəkətlə də baş verə bilərdi. Amma Yaradan məhz ağlamağı seçib. Təbiəti və canlılar aləmini müşahidə etdikdə daha heyrətamiz bir fakt ortaya çıxır. Təbiətdə digər canlıların balaları dünyaya gələndə insan körpəsi kimi fəryad etmirlər. Onlar adətən səssizcə, hıçqırıqvari və ya sakit tənəffüs hərəkətləri ilə ağciyərlərini təmizləyib dərhal ayağa qalxmağa çalışırlar. Çünki heyvanların həyatı fiziki sağ qalmaya və instinktlərə əsaslanır. İnsan övladı isə bu dünyaya sadəcə bioloji bir məxluq kimi deyil; şüur, ruh, hissiyyat və böyük bir məsuliyyət daşıyan varlıq kimi gəlir.
İlahi kod və dərkedilməz nizam
Heyvanlar səssizcə, təbiətin mexaniki qanunlarına uyğun olaraq doğulur. Lakin insan balası dünyaya gələndə sanki ruhun bu maddi aləmlə ilk təmasından yaranan o dərin reaksiyanı – ağlama səsləndirir. Bu, həm də ilk ünsiyyətdir: körpənin anasına və ətrafdakılara "mən buradayam, məni qoru" deməsinin ilk sözsüz dilidir. Öskürək insanı hərəkətə gətirməz, amma körpənin ilk ağlaması dərhal ana instinktini, mərhəməti və qorumaq duyğusunu hərəkətə keçirir. Elm nə qədər irəliləsə də, hər bir mexanizmin arxasında düsturlar yazmağa çalışsa da, bəzi həqiqətlər var ki, onların qarşısında yalnız təvazökarlıqla susmaq qalır. İnsanın bu dünyaya niyə məhz ağlayaraq gəlməsi – elmin izah edə bilmədiyi, ancaq hər birimizin ruhən hiss etdiyi o ilahi kodun və uca nizamın təzahürüdür.
Bəlkə də ömrün ilk səhifəsinin bu cür yazılması təsadüf deyil; bu, insanın yaşayacağı çətin, lakin şərəfli həyat yolunun ilk və ən təmiz müjdəçisidir.
İbrahim Mustafayev
15:00 02.11.2026
Oxunuş sayı: 28
