Süni intellektdən istifadə edən tələbələr - bu səhvləri etməyin
Təhsildə süni intellekt alətlərindən istifadənin sürətlə yayılması tələbələrin bilik əldə etmə və problem həll etmə prosesində AI-dan nə dərəcədə asılı olması ilə bağlı sualları artırır. MIT-in son yanaşmalarında da tələbələrin süni intellektdən yalnız hazır cavab almaq üçün deyil, tənqidi düşünmə və problem həll etmə bacarıqlarını qoruyaraq istifadə etməsinin vacibliyi vurğulanır. Bu fonda AI-nın tələbələrin müstəqil düşünmə, məntiq yürütmə və öyrənmə vərdişlərinə uzunmüddətli təsiri təhsil mühitində əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilir. Xüsusilə çətin tapşırıqlar zamanı ilk olaraq AI-a müraciət etmək tələbənin problemi özü analiz etməsi və həll yolu axtarması prosesini necə dəyişə bilər?
Süni intellektin təhsil prosesinə daxil olması qaçılmaz və müəyyən mənada zəruri prosesdir. Təhsil eksperti Əli Ələkbərov Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, əsas məsələ süni intellektdən istifadə edib-etməmək deyil, ondan necə və hansı məqsədlə yararlanmaqdır.
“Əgər tələbə qarşılaşdığı hər bir çətinlikdə öz düşüncəsini, araşdırmasını və mühakiməsini kənara qoyaraq birbaşa süni intellektə müraciət edirsə, bu, artıq texnologiyadan səmərəli istifadə deyil, düşünmə prosesinin texnologiyaya ötürülməsidir. Təhsil sisteminin əsas məqsədi tələbəyə hazır cavab vermək yox, onu sual verməyə, araşdırmağa, müqayisə etməyə, səhvi görməyə və nəticəyə özü gəlməyə öyrətməkdir”.
Əli Ələkbərov süni intellektin verdiyi məlumatların hər zaman doğru qəbul edilməsinin ciddi problem yarada biləcəyini vurğulayıb: “Süni intellekt çox inandırıcı formada səhv məlumat da təqdim edə bilir. Bu səbəbdən süni intellektdən istifadə edən tələbədə ən vacib bacarıqlardan biri məlumatı yoxlamaq və mənbə ilə tutuşdurmaq vərdişi olmalıdır. Azərbaycanda isə süni intellekt alətlərinin Azərbaycan dilində fəaliyyət imkanları, milli tarix, ədəbiyyat, mədəniyyət və yerli təhsil məzmunu ilə bağlı cavabların dəqiqliyi ayrıca diqqət tələb edir”.
Ekspertin sözlərinə görə, süni intellektdən düzgün istifadə üçün müəllim və təhsil müəssisələrinin də üzərinə məsuliyyət düşür: “Qiymətləndirmə mexanizmləri dəyişməlidir. Tələbədən yalnız “cavabı yazmaq” yox, həmin cavaba necə gəldiyini əsaslandırmaq, mənbələri göstərmək, fərqli fikirləri müqayisə etmək və öz mövqeyini müdafiə etmək tələb olunmalıdır. Tələbə əvvəlcə özü düşünməli, mövzu ilə bağlı bildiklərini və bilmədiklərini müəyyənləşdirməli, mümkün qədər araşdırma aparmalı, yalnız bundan sonra süni intellektdən köməkçi vasitə kimi istifadə etməlidir”.
Əli Ələkbərov akademik dürüstlüyün də xüsusi əhəmiyyət daşıdığını bildirib: “Süni intellekt tələbənin əvəzinə düşünməməli, onun düşünməsinə kömək etməlidir. Biz tələbələrə hazır cavab axtarmağı yox, doğru sual verməyi, cavabı yoxlamağı və öz nəticəsini formalaşdırmağı öyrətməliyik. Əks halda texnologiya bilik əldə etməyimizi asanlaşdırmaq əvəzinə, düşünmək ehtiyacımızı azalda bilər”.
Nigar Xəlilli
18:30 16.09.2026
Oxunuş sayı: 47
