Emosional assimilyasiyaya: tanımadığınız şəxslərə yardım etməyin
Küçədə kiməsə kömək etmək məqsədilə verilən sadə bir zəng xahişi, bu gün şəxsi məlumatlarımızın və bank hesablarımızın oğurlanması ilə nəticələnən kiber-tələyə çevrilə bilər. Smartfonlarımız artıq bütün rəqəmsal kimliyimizi qoruyan virtual seyflərdir və bir anlıq diqqətsizlik bu seyfin açarlarını fırıldaqçılara təslim etmək deməkdir. Bəs ictimai yerlərdə mikrocihazlar və manipulyasiya ilə törədilən bu yeni nəsil oğurluq dalğasından özümüzü necə qorumalıyıq? Bu yazı rəqəmsal təhlükəsizliyimizi təmin etmək və xoşniyyətli insanların bu cür kiber-cinayətlərin hədəfinə çevrilməsinin qarşısını almaq üçün atılmalı olan ən effektiv preventiv addımları təqdim edir.
Məsələ ilə bağlı ekspertlər Crossmedia.az-a açıqlama veriblər.
Sosioloq Rəvan Əliyev qeyd edib ki, bu kimi hallar cəmiyyətdə sosial etimadın sarsılmasına səbəb olur: "Bu kimi halların artması cəmiyyətdə sosial etimadın zəifləməsinə səbəb olur. İnsanlar yardım etmək istəyən şəxslərə belə şübhə ilə yanaşmağa başlayırlar. Halbuki sosial münasibətlərin əsasını qarşılıqlı etibar təşkil edir. Əgər insanlar küçədə, ictimai nəqliyyatda və ya gündəlik həyatda bir-birinə kömək etməkdən çəkinərsə, bu artıq sosial həmrəyliyin zəifləməsi deməkdir. Sosioloji baxımdan kiberdələduzluğun “yardım adı altında” həyata keçirilməsi daha təhlükəli hesab olunur. Çünki burada yalnız maddi zərər deyil, mənəvi və psixoloji travma da yaranır. Belə halların çoxalması insanların bir-birindən uzaqlaşmasına, ictimai münasibətlərdə soyuqluğun yaranmasına səbəb ola bilər. Məsələn, həqiqətən, köməyə ehtiyacı olan bir şəxsə insanlar yaxınlaşmaqdan çəkinə bilər. Çünki artıq “kömək” anlayışı bəzi hallarda risk kimi qəbul edilir. Bu isə sosial kapitalın zəifləməsi deməkdir. Ən vacib məqamlardan biri isə budur ki, belə cinayətlərin artması cəmiyyətdə “heç kimə inanmaq olmaz” düşüncəsini gücləndirə bilər. Uzunmüddətli perspektivdə isə bu, sosial münasibətlərin keyfiyyətinə və ictimai birliyə mənfi təsir göstərən ciddi sosial problemə çevrilə bilər".
Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Təşkilatları Assosiasiyasının üzvü, İnformasiya Təhlükəsizliyi ekspert Rəşad Əliyev iisə bunun sosial mühəndislik olduğunu, tanımadıqları adamlara telefonları verməməyi qəti olaraq tövsiyyə etdiyini vurğulayıb.
Turqut Ansari
19:45 28.05.2026
Oxunuş sayı: 57
