Uşaq nə zaman danışmalıdır? Loqopeddən valideynlərə vacib xəbərdarlıq
Uşağın ilk dəfə “ana”, “ata” deməsi valideynlər üçün unudulmaz anlardan biridir. Bəzən isə aylar keçir, uşaq yaşıdları kimi danışmır, istəklərini sözlərlə ifadə edə bilmir, hətta deyilənləri anlamaqda çətinlik çəkir. Belə hallarda bəzi valideynlər “hələ balacadır, böyüdükcə danışacaq” deyərək gözləməyi üstün tutur, digərləri isə narahatlıq keçirərək problemin səbəbini axtarmağa başlayır. Halbuki, uşağın nitq inkişafındakı gecikmə hər zaman sadəcə gec danışmaq demək deyil və bu əlamətləri vaxtında fərqləndirmək olduqca vacibdir. Eşitmə problemləri, nitq və dil inkişafındakı çətinliklər, eləcə də digər inkişaf xüsusiyyətləri uşağın ünsiyyətinə təsir göstərə bilər. Əsas məsələ isə hər uşağın fərdi inkişaf etdiyini nəzərə almaqla yanaşı, narahatlıq doğuran əlamətləri də görməzdən gəlməməkdir. Bəs uşaq hansı yaşda ilk sözlərini deməli, nə zaman sadə cümlələr qurmalıdır? Hansı əlamətlər valideynlər üçün xəbərdarlıq siqnalı sayılır və uşağın danışmasını gözləmək əvəzinə nə vaxt mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır?
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən loqoped Günel Fərzəliyeva bildirib ki, artıq 12 aya yaxın bir uşaq jestlərdən və səsli ünsiyyətdən az da olsa istifadə etməyə başlayır: “16 aya qədər də mənalı sözlər istifadə etməyə başlayır. Bu dövrdən sonra da artıq iki sözdən ibarət olan cümlələr qurmağı bacarır, fikrini ifadə etməyi bacarır”.
Loqoped qeyd edib ki, ona müraciət edən valideynlərin övladları 1,5 yaş yarımlıq, 2 yaşında və yaxud 11 ayında olur: “Müraciət ondan ibarətdir ki, uşaqda ilkin reaksiyalarında zəiflik görürlər və yaxud adi qığıldama dövrlərində zəiflik görürlər. Bunun üçün belə müraciət edirlər ki, bəs uşaqda bu kimi dəyişikliklər var. Artıq həmin dövrdən nitqin inkişafına, eyni zamanda da psixoloji inkişafına uşağın dəstək göstərmiş oluruq. Müəyyən proqramlar üzərində işlənilməyə başlanılır. Nə qədər uşağın inkişafında müəyyən ləngimələri gördükdə tez mütəxəssisə müraciət etsək, bir o qədər yaxşıdır ki, erkən edilmiş müdaxilə erkəndə nəticə və problemin aradan qaldırılmasına köməklik göstərmiş olur".
Nuray Oqtayqızı
18:30 19.10.2026
Oxunuş sayı: 56
