Heyvan öldürüb sakitləşmək normaldır? - Psixoloq açıqladı
İnsanların gərginlikdən xilas olmaq və rahatlamaq üçün müxtəlif fəaliyyətlərə üz tutması psixologiyada geniş öyrənilən mövzulardandır. Bəzən ovçuluq fəaliyyətindən sonra özünü sakit və rahat hiss etdiyini bildirən şəxslərin bu halı canlıya xətər yetirməklə bağlaması cəmiyyətdə müxtəlif psixoloji suallar doğurur. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, bu rahatlığı birbaşa heyvanı öldürməyin yaratdığı rahatlıq kimi izah etmək elmi baxımdan düzgün deyil. İnsanın təbiətdə vaxt keçirməsi, gündəlik qayğılardan uzaqlaşması, fiziki fəallıq göstərməsi və hədəfə çatmaq hissi bu rahatlığın əsas səbəbləri ola bilər. Psixologiyada aqressiyanı ifadə etməklə ondan azad olmaq ideyası "katarsis" fərziyyəsi kimi tanınsa da, müasir tədqiqatlar aqressiv davranış vasitəsilə qəzəbin "boşaldılmasının" onu etibarlı şəkildə azaltdığını təsdiqləmir. Müvəqqəti rahatlıq hissi həmin davranışın sağlam emosional tənzimləmə üsulu olduğunu göstərmir.
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlama verən Psixologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun sədri Elnur Rüstəmov ov fəaliyyətinin psixoloji tərəflərini və empatiya problemlərini ətraflı şərh edib:
"Ov etdikdən sonra özünü sakit hiss etdiyini bildirən insanın yaşantısını birbaşa heyvanı öldürməyin yaratdığı rahatlıq kimi izah etmək elmi baxımdan düzgün olmaz. Burada təbiətdə vaxt keçirmək, gündəlik qayğılardan uzaqlaşmaq, fiziki fəallıq, diqqətin konkret fəaliyyətə yönəlməsi və hədəfə çatmaq hissi kimi müxtəlif amillər rol oynaya bilər. İnsanın rahatlığı məhz hansı amillə əlaqələndirdiyini anlamaq üçün onun motivlərini və davranışın kontekstini qiymətləndirmək lazımdır. Psixologiyada aqressiyanı ifadə etməklə ondan azad olmaq düşüncəsi 'katarsis' fərziyyəsi kimi tanınır. Lakin müasir tədqiqatlar aqressiv davranış vasitəsilə qəzəbin 'boşaldılmasının' onu etibarlı şəkildə azaltdığını təsdiqləmir. İnsanın müəyyən hərəkətdən sonra müvəqqəti rahatlıq hiss etməsi həmin davranışın sağlam emosional tənzimləmə üsulu olduğunu göstərmir".
Elnur Rüstəmov xüsusi vurğulayıb ki, canlıya əzab verməkdən həzz almaq halları mütəxəssis tərəfindən diqqətlə araşdırılmalıdır:
"Bütün ovçuları aqressiv və ya psixoloji problemi olan şəxslər kimi təqdim etmək əsassızdır. Burada mühüm fərq ov fəaliyyətində iştirak etməklə heyvana əziyyət verməkdən və onun ağrısından həzz almaq arasındadır. Ancaq insan məhz canlının əzab çəkməsindən zövq aldığını, yalnız ona zərər verdikdən sonra sakitləşdiyini bildirirsə, bu, diqqətlə araşdırılmalı haldır. Belə vəziyyətdə empatiya, impulsların idarə olunması və emosiyaların tənzimlənməsi mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilə bilər. Tək bir ifadə əsasında diaqnoz qoymaq isə düzgün deyil. Stressin və qəzəbin idarə olunması üçün nəfəs və rahatlama məşqləri, sağlam gündəlik rejim, təbiətdə gəzinti və ehtiyac olduqda psixoloji dəstək kimi üsullara üstünlük verilməlidir. Psixoloji baxımdan əsas məqsəd insanın gərginliyini özünə və digər canlılara zərər vermədən idarə etməyi öyrənməsidir".
Zeynəb Həsən
18:00 19.10.2026
Oxunuş sayı: 63
