Təbəssüm…
Bəzən insanın üzündə yaranan kiçik bir təbəssüm, söylənmiş uzun bir cümlədən daha çox şey deyir. Sözlər düşünülür, seçilir, dəyişdirilir. Təbəssüm isə çox vaxt düşünülmədən gəlir. Elə buna görə də o, insanın ən məsum tərəflərindən biri kimi görünür. Amma qəribədir: insanı ən çox aldada, ən çox düşündürə və hətta ən çox özünə bağlaya bilən şey də həmin təbəssüm ola bilər.
Təbəssümün məsumluğu ondadır ki, o, ilk baxışda heç nə tələb etmir. Bir insan sizə gülümsəyəndə ondan heç nə istəmirsiniz. Sadəcə həmin anın istiliyini hiss edirsiniz. Bir anlıq sərtlik yox olur, məsafə azalır, dünya daha yüngül görünür. Təbəssüm bəzən yad bir insanı tanış, soyuq bir otağı doğma, ağır bir günü dözülən edir.
Amma təbəssümün şeytani tərəfi də elə buradan başlayır.
Çünki insan həmişə ona verilən təbəssümü olduğu kimi qəbul etmir. O təbəssümün içində özünə aid bir məna axtarmağa başlayır. “Mənə görə gülümsədi?” “Məni görəndə niyə belə baxdı?” “Bu təbəssüm başqalarına da aiddir, yoxsa yalnız mənə?” Bir neçə saniyəlik üz ifadəsi insanın beynində saatlarla davam edən dialoqa çevrilir.
Ən təhlükəli tərəfi isə budur: təbəssüm heç bir vəd vermədən ümid yarada bilir.
İnsan bəzən bir təbəssümə bütöv bir hekayə yükləyir. Qarşısındakı heç nə deməyib, heç nə vəd etməyib, heç bir sərhədi keçməyib. Sadəcə gülümsəyib. Amma o biri tərəf həmin təbəssümdən münasibət, yaxınlıq, xüsusi maraq, hətta gələcək düzəldib. Sonra da həmin xəyalın məsuliyyətini təbəssüm sahibinin üzərinə qoyub.
Ona görə təbəssüm həm məsumdur, həm də şeytani.
Məsumdur, çünki bəlkə də, arxasında heç bir hesab yoxdur.
Şeytanidir, çünki hesab olmadan da nəticə yarada bilir.
Bəzən bir insanın təbəssümü başqa bir insanın bütün gününü dəyişir. Səhər eşidilən bir gülüş axşama qədər yadda qalır. Adam işinin arasında onu xatırlayır, yolda gedərkən yenidən gözünün qarşısına gətirir. Gecə isə öz-özünə həmin anı təkrar edir. Halbuki qarşı tərəf çoxdan həmin anı unudub.
Burada təbəssümün qəribə gücü ortaya çıxır: onu verən insan üçün bir saniyə, alan insan üçün isə bəzən bütöv bir gün ola bilər.
Bəlkə də buna görə bəzi insanların təbəssümü yaddaşda simadan daha uzun yaşayır. Üz dəyişir, saçlar dəyişir, illər keçir, amma həmin təbəssümün yaratdığı hiss qalır. İnsan bəzən bir adamı deyil, onun yanında özünü necə hiss etdiyini xatırlayır.
Və ən böyük yanılsama da budur: biz bəzən insanı yox, onun bizdə yaratdığı hissi sevirik.
Təbəssüm isə həmin hissin ən gözəl maskasıdır.
O, heç nə demədən “buradayam” təsiri yaradır. Halbuki bəlkə də sadəcə nəzakətdir. Bəlkə vərdişdir. Bəlkə həmin insanın xarakteridir. Bəlkə də qarşısındakı adam üçün heç bir xüsusi mənası yoxdur.
Amma bunu bilmək belə təbəssümün sehrini tamamilə pozmur.
Çünki insanın bəzi şeylərə inanmaq üçün sübuta ehtiyacı yoxdur. Bəzən bir təbəssüm kifayətdir.
Bəlkə də, təbəssümün ən böyük şeytanlığı məhz budur: o, insana heç nə vəd etmədən çox şey hiss etdirir.
Və, bəlkə də, ən böyük məsumluğu da elə budur: o, bütün bunları qəsdən etməyə bilər.
Müşahidəçi
14:00 02.10.2026
Oxunuş sayı: 49
