Dəyişən qanad həndəsəsi aviasiyada yeni dövrün əsasını qoydu
Crossmedia.az xəbər verir ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra reaktiv aviasiyanın sürətlə inkişafı təyyarələrin daha yüksək sürətlərə çatmasına imkan versə də, bu, uçuş-enmə zolaqları ilə bağlı yeni çətinliklər yaradıb.
Məlumata görə, səsdən sürətli təyyarələrdə istifadə olunan nazik və süpürülmüş qanadlar qalxma və enmə sürətlərini artırdığı üçün uzun və keyfiyyətli uçuş zolaqlarına ehtiyac yaranıb. Bu isə hərbi aerodromları daha həssas hədəfə çevirib.
Problemin həlli üçün mühəndislər müxtəlif variantları nəzərdən keçiriblər. Əlavə qaldırıcı mühərriklərin quraşdırılması ideyası artıq çəki və yanacaq sərfiyyatını artırdığına görə əlverişli sayılmayıb. Daha səmərəli həll kimi isə dəyişən qanad həndəsəsi konsepsiyası irəli sürülüb. Bu sistem sayəsində qalxma və enmə zamanı qanadın süpürülmə bucağı azaldılır, uçuş zamanı isə yenidən artırılırdı. Bu, həm uçuş məsafəsini artırır, həm də təyyarənin aerodinamik xüsusiyyətlərini yaxşılaşdırırdı.
Bu istiqamətdə ABŞ, Böyük Britaniya və Fransa ilə yanaşı, SSRİ-də də araşdırmalar aparılıb. Tarixçilərin fikrincə, SSRİ-də dəyişən qanad həndəsəsinə malik təyyarələrin hazırlanmasının öncüllərindən biri aviasiya konstruktoru Pavel Suxoy olub.
1963-cü ilin martında Suxoy bu texnologiyanın üstünlüklərini ölkənin aviasiya rəhbərliyinə təqdim edib və ona Su-7B qırıcı-bombardmançısı əsasında yeni layihə hazırlamaq tapşırılıb. S-22İ adlandırılan layihədə qanadın mərkəzi hissəsi sabit saxlanılıb, yalnız konsolların bucağının dəyişdirilməsi nəzərdə tutulub.
Layihənin həyata keçirilməsi zamanı əsas çətinlik qanadın dönmə mexanizminin yaradılması olub. İlkin hidravlik sistem kifayət qədər sinxron işləmədiyi üçün sonradan daha müasir elektrohidromexaniki sistem tətbiq edilib. Bu həllin seçilməsində Vyetnamda vurulmuş ABŞ istehsalı olan Republic F-105 Thunderchief qırıcı-bombardmançısının mexanizminin öyrənilməsi də mühüm rol oynayıb.
00:30 04.08.2026
Oxunuş sayı: 46
