Hörmüz boğazı düyünü qlobal iqtisadiyyata necə təsir edir?
Hörmüz boğazında mərkəzləşmiş təchizat böhranı qlobal enerji bazarlarında dərinləşdikcə, "Brent" markalı neftin 100 dollardan yuxarı qalxması enerji idxalından asılı olan iqtisadiyyatlar üçün yeni xərc təzyiqlərini ön plana çıxardı.
Crossmedia.az bu barədə "HaberGlobal"-a istinadən xəbər verir.
"Goldman Sachs" və "Morgan Stanley"-in neft ssenarilərinin yüksəlişi bu riskin sadəcə müvəqqəti qiymət hərəkəti kimi qəbul edilmədiyini göstərir.
Neft qiymətlərinin hər davamlı artımı təkcə yanacaq nasoslarına deyil, həm də sənaye, elektrik enerjisi, logistika, xammal, qablaşdırma, idxal edilən aralıq mallar və maliyyələşdirmə xərclərinə təsir göstərir.
Analitiklərin fikrincə, qlobal enerji şoku Türkiyənin real sektorundakı zəifləmiş gözləntilərlə birlikdə istehsal cəbhəsindəki kövrəkliyi daha da gözə çarpan edir. Hörmüz boğazından enerji ilə bağlı son vəziyyət qarşıdakı dövr üçün bəzi ipucları təqdim edir. "Goldman Sachs" 27 aprel tarixli qiymətləndirməsində "Brent" markalı neftin dördüncü rüb proqnozunu 80 dollardan 90 dollara qaldırıb.
Bankın təhlili göstərir ki, Fars körfəzindən qaynaqlanan istehsal itkisi qlobal inventarlardan həddindən artıq çəkilməyə səbəb olub və Körfəz ixracının normallaşdırılması iyunun sonuna qədər təxirə salına bilər.
Neft qiymətlərinin hər 1 dollar artması Türkiyənin enerji xərclərinə təxminən 400 milyon dollar əlavə edir və Hörmüz böhranı artıq yalnız neft qiymətləri ilə bağlı deyil.
O, yanacaq və logistikadan tutmuş elektrik enerjisi istehsalına, neft-kimya məhsullarına, gübrələrə, qablaşdırmaya, qidaya və ixrac daşınmasına qədər geniş xərc zəncirini tetikləyən struktur təzyiq elementinə çevrilir. Digər tərəfdən, yanacağa qlobal qiymət təzyiqlərinə baxmayaraq, Türkiyənin yüksək su elektrik stansiyası gücü və 2026-cı il üçün yağışlı proqnoz enerji sistemi üçün vacib bir tarazlaşdırıcı amil təşkil edir.
Enerji analitiki Bahadır Sercan Gümüşün sözlərinə görə, bu vəziyyət Türkiyəyə, xüsusən də təbii qaz təchizatı və elektrik enerjisi istehsalı baxımından müəyyən bir elastiklik qazandırıb. Energetika Nazirliyinin məlumatlarına görə, bəndlərin doluluq nisbəti 71 faizdir, Türkiyənin yeraltı təbii qaz anbarının tutumu isə 4,2 milyard kubmetrə çatıb.
Gümüşün sözlərinə görə, İrandan mümkün bir fasilə mövcud şəraitdə sistemi əhəmiyyətli dərəcədə sarsıdacaq bir böhran yaratmayacaq. Mütəxəssislər həmçinin bildirirlər ki, İran qazı səbəbindən qısa müddətdə böyük bir təchizat böhranı gözlənilmir.
Lakin orta və uzunmüddətli perspektivdə enerji təhlükəsizliyinin əsas oxu daha çox günəş, daha çox külək, daha çox saxlama və daha az qazıntı yanacaqlarından asılılıq olacaq.
05:30 29.04.2026
Oxunuş sayı: 46
