AMEA-da “Elm günü”nə həsr olunmuş təntənəli tədbir keçirilib

AMEA-nın Mərkəzi Elmi Kitabxanasında (MEK) “Elm günü”nə həsr olunmuş tədbir keçirilib.

Əvvəlcə tədbir iştirakçıları Ulu Öndər Heydər Əliyevin MEK-in foyesindəki büstü önünə gül dəstələri düzüb, Ümummilli Liderin əziz xatirəsini ehtiramla yad ediblər.

Sonra “Elm günü”nün fəxri qonağı – Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədri, Xalq rəssamı, professor Fərhad Xəlilovun fərdi yaradıcılıq sərgisinə və AMEA əməkdaşlarının elmi nailiyyətlərini əks etdirən maddi mədəniyyət nümunələrinə, nəşrlərə və rəsm əsərlərinə baxış olub.

Tədbir Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə öz işinə başlayıb.  

Mərasimi giriş sözü ilə açan AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli bildirib ki, ölkə başçısının Sərəncamı ilə 2018-ci ildən qeyd edilən “Elm günü” müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradıcı ziyalılara, alimlərə, elm adamlarının xidmətlərinə verdiyi yüksək qiymətin əməli ifadəsidir. Akademikin sözlərinə görə, keçən ilki “Elm günü”ndən keçən bir illik dövrün elm aləmi üçün ən böyük tarixi hadisəsi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 3 noyabr 2025-ci il tarixində Milli Elmlər Akademiyasının 80 illik yubileyində iştirak etməsi və dərin məzmunlu, proqram xarakterli nitq söyləməsi olmuşdur.

Akademik İsa Həbibbəyli bildirib ki, möhtərəm Prezidentin Akademiyaya səfəri və nitqi ölkəmizdə elm sahəsində yeni eranın başlanmasının strategiyasını müəyyən edib. O qeyd edib ki, dövlət başçısının nitqində Azərbaycan dili və Azərbaycan tarixi ilə əlaqədar qarşıya qoyduğu vəzifələr Azərbaycançılıq ideyasının və ideologiyasının elmi əsaslarının daha dərindən və əhatəli şəkildə tədqiq edilməsinə dair müasir çağırışları əks etdirir.

Cənab Prezidentin tapşırığından irəli gələrək Akademiyada bu istiqamət üzrə fəaliyyətin genişləndirildiyini deyən akademik İsa Həbibbəyli Dilçilik İnstitutu tərəfindən Azərbaycan dilinin linqvistik korpusunun yaradılması sahəsində mühüm addımların atıldığını, Azərbaycan dilinin orfoqrafiya və orfoepiya lüğətləri üzərində işlərin tamamlandığını söyləyib. Bundan əlavə, şəxs adlarının yeni soraq kitabının hazırlanaraq aidiyyəti üzrə müvafiq quruma təqdim olunduğunu, Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və qrammatikasının yenidən yazılması sahəsində də ardıcıl işlərin aparıldığını diqqətə çatdırıb.

“Tarixçi alimlərimiz 15 cildlik “Azərbaycan tarixi” üzrərində iş aparmaqla bərabər, Azərbaycan Respublikası tarixinin, yeni müstəqillik dövrü tariximizin 3 cildi üzərində işi bu ilin axırınadaək tamamlamaq üçün qüvvələrini səfərbər etmişlər. Həmçinin 10 cildi nəzərdə tutulan “Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi”nin də artıq 7 cildi çap olunmuşdur”, - deyə akademik İsa Həbibbəyli bildirib.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Akademiyanın 80 illik yubileyindəki tarixi nitqində texnoloji inkişaf, rəqəmsallaşma, süni intellekt və kibertəhlükəsizlik sahəsində qarşıya qoyduğu vəzifələrə də toxunan natiq Elektron hərəkat, rəqəmsallaşma və süni intellektin son 3 ildə Akademiyada həyata keçirilən yeniləşmə islahatlarının əsas istiqamətlərindən birini təşkil etdiyini vurğulayıb. Qeyd edib ki, AMEA-nın Rəyasət Heyəti aparatında “Elektron Akademiya” şöbəsinin yaradılması ilə başlanan elektron hərəkat nəticəsində artıq Milli Elmlər Akademiyasının Elektron Arxitekturası formalaşdırılıb. AMEA rəhbəri diqqətə çatdırıb ki, Akademiyanın bütün institutlarında, hətta regionlarda yerləşən Elmi Bölmələrində və Mərkəzlərində də Rəqəmsal elm sahəsi və süni intellekt şöbələri fəaliyyət göstərir.

Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın rəhbərliyi ilə Rəqəmsal İnkişafa dair Dövlət Proqramının icrası ilə əlaqədar olaraq Akademiyanın Rəqəmsal İnkişaf üzrə proqramının hazırlanmaqda olduğunu deyən akademik İsa Həbibbəyli institutlarda rəqəmsallaşma və süni intellekt üzrə direktor müavinlərinin təyin olunma prosesinin başa çatmaqda olduğunu diqqətə çatdırıb: “Akademiya üzrə Elektron sənəd dövriyyəsi tamamlanıb, Mərkəzi Elmi Kitabxanada isə elektronlaşdırma işi sürətlə davam etdirilir. Həmçinin 2025-ci ilin dekabr ayından Akademiyanın Elmi irs şöbəsində Elektron Arxiv quruculuğuna başlanılmışdır. Çalışacağıq ki, rəqəmsallaşma epoxasında qarşımıza qoyulmuş vəzifələri Qalib xalqın Qalib lideri, Müzəffər Ali Baş Komandanımız İlham Əliyevin müəyyən etdiyi yüksək səviyyədə yerinə yetirək”.

Milli Elmlər Akademiyasında həyata keçirilən islahatların əsas istiqamətlərindən birini də elmi istiqamətlərin müstəqil dövlətimizin inkişaf strategiyasına, milli prioritetlərimizə cavab verməsinin təmin edilməsi ilə əlaqədar olduğunu deyən AMEA rəhbəri Qərbi Azərbaycan, Qarabağ, Şərqi Zəngəzur, Zəngəzur dəhlizi, Türk dünyası ilə əlaqələr, yeni tarixi dövrün milli ideyası kimi məsələlərin daim diqqətdə saxlanıldığını bildirib.

Struktur islahatlarına da toxunan AMEA rəhbəri Milli Elmlər Akademiyasında 3 il ərzində daxili imkanlar və mövcud ştat vahidləri hesabına 54 yeni şöbə və sektorun yaradıldığını, bunlar sırasında Qarabağ müharibəsinin tarixi və Böyük Qayıdış hərəkatı, Qərbi Azərbaycanın tarixi və folkloru, Məhkəmə arxeologiyası, Müasir Azərbaycan dili və mədəniyyəti, Onomastika, Türk sənət tarixi və mədəni irsi, Türk xalqlarının fəlsəfi fikir tarixi və müasir fəlsəfəsi, Rəqəmsal elm sahəsi və süni intellekt və s. kimi aktual şöbələrin yer aldığını söyləyib.

AMEA-nın beynəlxalq əlaqələrinə də toxunan akademik İsa Həbibbəyli Akademiyanın fəaliyyət göstərdiyi 80 il ərzində ilk dəfə olaraq 4 beynəlxalq elmi təşkilatın - hazırda dünyanın ən böyük Akademik təşkilatı hesab olunan Beynəlxalq Elmi Şuranın, Beynəlxalq Tərəfdaşlıq Akademiyasının, Asiya Elmlər Akademiyaları və Elmi Cəmiyyətləri Assosiasiyasının və Beynəlxalq Akademiyalar Birliyinin tam hüquqlu üzvü seçildiyini diqqətə çatdırıb.

Akademik İsa Həbibbəyli Elmlər Akademiyasında hazırda yeni bir istiqamətdə islahata başlanıldığını, AMEA Rəyasət Heyətində keçirilən müşavirədə Akademiya əməkdaşlarının elmi-tədqiqat fəaliyyətinin bal sistemi ilə qiymətləndirilməsi modelinin hazırlanması haqqında ilk müzakirənin aparıldığını bildirib, Akademiyanın fəaliyyətini rəqəmsal inkişaf cəmiyyətinin yeni tələbləri səviyyəsində qurmaq və istiqamətləndirmək üçün yeni modelə keçməyin zəruri olduğunu söyləyib.

“Bilik məfhumu elm anlayışından daha geniş olub, ilk insan məskunlaşmasından indiki rəqəmsal inkişaf cəmiyyətinə qədərki bütün informasiya selini özündə cəmləşdirir. Elm isə sistemli bir təlim kimi cəmiyyətin yaranması ilə əlaqədar formalaşmışdır. Elm səbəbləri axtarıb araşdırır, nəticələri müəyyən edib ümumiləşdirir və proqnozlaşdırır. Elm ümumbəşəri hadisədir. Elmin vətəni yoxdur, lakin alimin vətəni vardır. Azərbaycan alimləri Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan elmi, Milli Elmlər Akademiyası qarşısında qoyduğu vəzifələri yerinə yetirmək üçün var qüvvə ilə çalışmağı özünə şərəfli və məsuliyyətli borc hesab edir, dövlət başçısının apardığı siyasəti dəstəkləyir və müdafiə edirik. Cənab Prezidenti əmin etmək istəyirik ki, Azərbaycan alimləri bundan sonra da müstəqil Azərbaycan dövlətinin daha da inkişaf etdirilməsi üçün bilik və bacarıqlarını əsirgəməyəcəklər”, - deyə AMEA rəhbəri vurğulayıb.

Sonra çıxış edən “Elm günü”nün fəxri qonağı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədri Xalq rəssamı, professor Fərhad Xəlilov bu əlamətdar gün münasibətilə iştirakçıları təbrik edib, tədbirin yüksək səviyyədə təşkilinə görə akademik İsa Həbibbəyliyə minnətdarlığını bildirib.

O, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycan mədəniyyətinə, incəsənətinə və elmin inkişafına göstərdiyi xüsusi diqqət və qayğıdan bəhs edib, bu siyasətin ölkənin mədəni-mənəvi tərəqqisində həlledici rol oynadığını vurğulayıb.

Bu gün həmin strateji xəttin ölkə Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirildiyini söyləyən Xalq rəssamı Fərhad Xəlilov mədəniyyət sahəsinin inkişafına hər zaman ardıcıl dövlət dəstəyi göstərildiyini, bu sahədə həyata keçirilən məqsədyönlü layihələrin milli-mədəni irsin qorunması və dünya miqyasında tanıdılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib.

Professor Fərhad Xəlilov dünya mədəniyyətinə müasir baxış kontekstində rəssamlıq sənətinin cəmiyyətin estetik düşüncəsinin formalaşmasında mühüm rol oynadığını vurğulayıb, milli rəssamlıq məktəbinin beynəlxalq mədəni proseslərə uğurla inteqrasiya etdiyini diqqətə çatdırıb.

O, həmçinin Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsində qazandığı tarixi Zəfərin ölkənin ictimai-siyasi və mədəni həyatında yeni mərhələ açdığını xüsusi qeyd edib. Vurğulayıb ki, Azərbaycan bu gün öz inkişafının ən yüksək mərhələsini yaşayır və əldə olunan nailiyyətlər elmin, mədəniyyətin və yaradıcılığın gələcək inkişafı üçün möhkəm zəmin yaradır.

Yaradıcılıq fəaliyyəti  haqqında da məlumat verən Xalq rəssamı Fərhad Xəlilov gənc yaşlarından etibarən özünü bacarıqlı fırça ustası kimi sınadığını bildirib. O, yaradıcılığı boyu daima Abşeron estetikası, memarlığı və təbiətindən ilhamlanaraq müxtəlif əsərlər yaratdığını söyləyib.

Tədbirdə AR Milli Məclisinin Elm və təhsil komitəsinin sədri professor Anar İsgəndərov çıxış edərək Prezident İlham Əliyevin Azərbaycan elminə və alimlərinə hər zaman yüksək dəyər verdiyini bildirib. Qeyd edib ki, bu münasibətin bariz nümunələrindən biri “Elm haqqında” Qanunun qəbul edilməsidir. Sözügedən qanun elmin inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirərək, bu sahədə qarşıda duran vəzifələrə adekvat cavab verir.

Professor Anar İsgəndərov çıxışında Azərbaycan elminin nailiyyətlərinin beynəlxalq müstəvidə tanıdılmasının xüsusi əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb, bu istiqamətdə sistemli fəaliyyətin vacibliyini qeyd edib. O, tarixi faktlara da toxunaraq, 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə ölkənin gələcəyi naminə 100 gəncin xarici ölkələrə təhsil almağa göndərildiyini xatırladıb. Daha sonra 1969-cu ildən başlayaraq Ümummilli Lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə gənclərin xarici ölkələrdə təhsil almasına geniş imkanlar yaradıldığını, ənənənin bu gün də davam etdirildiyini  bildirib.

Komitə sədri, həmçinin 1945-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının təsis olunmasının ölkədə elmin institusional əsaslarının formalaşdırılmasında mühüm mərhələ olduğunu diqqətə çatdırıb. Qeyd edib ki, bu gün “Elm günü”nün təsis edilməsi dövlətin elmə verdiyi dəyərin davamlı xarakter daşıdığını göstərir. O, bu əlamətdar günün Azərbaycan elminin görkəmli nümayəndələri ilə birlikdə qeyd olunmasının xüsusi rəmzi məna daşıdığını vurğulayıb.

Daha sonra Xalq rəssamı Fərhad Xəlilovun həyatı və yaradıcılığına həsr olunmuş film nümayiş etdirilib.

Tədbirdə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri Xalq yazıçısı Anar çıxış edərək “Elm günü”nün elmlə yaradıcılığın vəhdətini təcəssüm etdirən əlamətdar gün olduğunu deyib, elmin, xüsusilə də sənətşünaslığın cəmiyyətin mədəni inkişafında mühüm rol oynadığını vurğulayıb.

O, Xalq rəssamı Fərhad Xəlilovun müasir Azərbaycan təsviri sənətinin  görkəmli nümayəndələrindən biri olduğunu qeyd edib. Bildirib ki, istedadlı rəssamın yaradıcılığı daim inkişaf və dəyişmə prosesində olsa da, o, özünəməxsus üslubunu və bədii dəst-xəttini qoruyub saxlayıb. Xalq yazıçısı Anar professor Fərhad Xəlilova gələcək fəliyyətində yeni yaradıcılıq fəaliyyətində uğurları arzulayıb.

Tədbirdə çıxış edən AMEA-nın vitse-prezidenti v.i.e. akademik Gövhər Baxşəliyeva bildirib ki, müstəqil dövlətimizdə ahəngdar cəmiyyətin qurulması, ölkəmizin daimi tərəqqisi işində elmin və alimin rolu böyükdür. O qeyd edib ki, ötən 80 il ərzində Milli Elmlər Akademiyası Azərbaycanda elmin bayraqdarı olaraq, elmimizin və bütövlükdə cəmiyyətimizin inkişafında böyük rol oynayıb.

Alim bildirib ki, bu gün AMEA dərin yeniləşmə və modernləşmə mərhələsini yaşayır, günün tələblərinə cavab verən struktur islahatları həyata keçirilir və ən başlıcası isə daha çevik, dövlətin və cəmiyyətin operativ şəkildə real tələbatına cavab verən bir quruma çevrilməkdədir.

Tədbirdə, həmçinin AMEA-nın müşaviri akademik Adil Qəribov, Dünya Azərbaycanlı Alimlər Birliyinin İdarə Heyətinin sədri professor Məsud Əfəndiyev, AMEA-nın Gənclər Akademiyasının sədr müavini filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şəfa Əliyeva, Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun elmi işçisi sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Elçin Əliyev çıxış edərək son illərdə Azərbaycan elminin Prezident İlham Əliyevin yüksək diqqət və qayğısı sayəsində yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu bildiriblər.

Tədbir ərzində, o cümlədən “Elm günü” münasibətilə süni intellekt alətləri ilə hazırlanmış Dədə Qorqudun Azərbaycan dili, Memar Əcəminin daş yaddaş və memarlıq, akademik Mirəsədulla Mirqasımovun isə tibb və elmə həsr olunmuş çıxışları nümayiş etdirilib.

Daha sonra bir sıra alimə mükafatlar təqdim olunub.

Akademik Cəmil Əliyev və AMEA-nın müxbir üzvü Qorxmaz İmanov yubileyləri münasibətilə AMEA-nın Fəxri fərmanları ilə, AMEA-nın müxbir üzvü Nüşabə Araslı isə “AMEA-nın Üzeyir Hacıbəyli döş nişanı” ilə təltif ediliblər.

Bundan başqa, “Elm günü” münasibətilə yüksək impakt faktorlu jurnallarda məqalələrin çapına görə I-III yerləri qazanan əməkdaşlara sertifikatlar, gənc tədqiqatçılara “İlin gənc alimi” diplomları təqdim edilib. Həmçinin rəqəmsallaşma və süni intellekt sahəsində fərqlənən AMEA əməkdaşları təltif olunublar.

Sonda xatirə şəkilləri çəkdirilib.