Badamdarın "sürüşkən" taleyi: 20-ci Sahədə yağışdan sonrakı mənzərə və cavabsız sualların ünvanından - Reportaj
Paytaxtın mürəkkəb relyefi ilə seçilən Səbail rayonu, xüsusilə də, Badamdar və 20-ci Sahə arasındakı yamaclar növbəti dəfə təbiətin sınağı ilə üz-üzə qalıb.
Son günlər Bakıda müşahidə olunan aramsız yağışlar onsuz da kövrək olan torpaq qatını ağırlaşdıraraq, bölgədəki qəzalı vəziyyəti yenidən gündəmə gətirib. Ötən gün baş vermiş çökmə hadisəsi bu ərazinin nə dərəcədə təhlükəli olduğunun növbəti siqnalı idi.
Fotolardan aydın görünür ki, asfaltdakı rütubət və gölməçələr sadəcə yağışın izi deyil, həm də yamacdan süzülən suların infrastruktur üzərindəki təzyiqidir. Havanın bozluğu və dumanlı Bakı mənzərəsi ərazidəki gərginliyi vizual olaraq daha da artırır. Hər bir su damcısı burada yaşayan insanlar üçün potensial təhlükə mənasına gəlir.
Yol kənarında dayanan ağır texnikalar — "Wirtgen" asfalt frezləmə maşını və "Vögele" asfalt döşəyəni — hadisə yerinə dərhal müdaxilə edildiyini göstərir. Aidiyyatı qurumlar çökmənin fəsadlarını aradan qaldırmaq, nəqliyyatın hərəkətini bərpa etmək üçün operativ iş aparıblar. Lakin bu texnikaların orada olması həm də problemin köklü deyil, müvəqqəti həll edildiyinin nişanəsidir.
Əsas diqqət çəkən məqam isə yamacın düz kənarında, sanki uçurumun astanasında tikilmiş fərdi yaşayış evləridir. Bu evlər mühəndislik baxımından heç bir ciddi dayaq divarı və ya qoruyucu konstruksiya olmadan, birbaşa sürüşməyə meyilli süxurların üzərində ucaldılıb. Şəkillərdəki qayalıq və torpaq qarışığı olan yamaclar hər bir güclü yağışdan sonra daha da aşınır.
Binaların fasadlarındakı rütubət izləri və ərazidəki pərakəndə tikinti forması buradakı infrastrukturun mərkəzləşdirilmiş plan əsasında qurulmadığını sübut edir. Dar küçələr, qeyri-standart pilləkənlər və bir-birinin üstünə çıxan tikililər bütöv bir məhəllənin taleyini təhlükə altına qoyur. Torpağın drenaj sistemi demək olar ki, yox səviyyəsindədir.
Ağır tonnajlı yük maşınlarının, o cümlədən fotoda görünən qırmızı rəngli "DB Schenker" tırının bu həssas yollardan keçməsi də vəziyyəti qəlizləşdirir. Belə ağır texnikaların yaratdığı vibrasiya sürüşməyə meyilli olan torpaq qatının stabilliyini pozur. Yolun altındakı boşluqlar bu cür yüklərə hər zaman tab gətirə bilmir.
Mənzərənin ən təzadlı tərəfi isə fonda görünən Bakı Teleqülləsi və paytaxtın modern siluetidir. Bir tərəfdə müasir şəhərsalma, digər tərəfdə isə primitiv üsullarla, təhlükəli zonada inşa edilmiş evlər. Bu vizual qarşıdurma şəhərin bu hissəsindəki urbanizasiya problemlərini çılpaqlığı ilə ortaya qoyur.
Sual olunur: Əgər bu ərazi dövlət tərəfindən sürüşmə zonası kimi rəsmən tanınıbsa, burada evlərin tikilməsinə niyə və necə icazə verilir?
Sakinlər çox vaxt bu evləri sənədsiz və ya müvafiq icra orqanlarının qeyri-rəsmi "razılığı" ilə tikirlər. Lakin nəticədə həm vətəndaşın malı, həm də canı riskə atılır.
Tikinti qaydalarına görə, belə maili ərazilərdə binaların bünövrəsi xüsusi svaylar üzərində qurulmalı və mütləq şəkildə genişmiqyaslı bərkitmə işləri aparılmalıdır.
Lakin fotolardan görünən odur ki, evlərin çoxu sadə daş hörgü və zəif beton özüllər üzərində dayanıb. Bu isə "saatlı bomba" effektindən başqa bir şey deyil.
Yağış suları yamac boyunca axdıqca torpağın altındakı qum və gilli qatları yuyub aparır. Fotodakı geniş panoramik görünüşdə torpağın rəngindən və eroziya izlərindən görünür ki, ərazi təbii olaraq yaşayış üçün əlverişsizdir. İnsan faktoru isə bu təbii prosesi daha da sürətləndirir.
Problemin həlli sadəcə yolu asfaltlamaqla bitmir. Hər dəfə çökmə olanda yol düzəldilir, lakin yamacın yuxarı hissəsindəki evlərin yaratdığı ağırlıq və kanalizasiya sularının torpağa sızması problemi qalır. Köklü həll yolu ya ərazinin tamamilə boşaldılması, ya da nəhəng istinad divarlarının qurulmasıdır.
Sakinlərin "başqa yerimiz yoxdur" bəhanəsi anlaşılan olsa da, dövlət nəzarət mexanizminin burada əsas rol oynayır. Yeni tikililərin qarşısı vaxtında alınmalı, mövcud olanlar isə ciddi ekspertizadan keçirilməlidir. Əks halda, hər payız və bahar fəslində eyni qorxulu ssenari təkrarlanacaq.
Təkcə maddi zərər deyil, həm də mənəvi gərginlik sakinləri yorub. Yağış yağanda sevinmək əvəzinə, "görəsən bu gecə evimiz uçacaqmı?" qorxusu ilə yaşamaq XXI əsrin Bakısında qəbul edilməzdir. Təhlükəli zonalarda məskunlaşma məsələsi artıq fərdi problem deyil, təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib.
Fotolarda əks olunan boş torpaq sahələri və zibilliklər də diqqətdən yayınmır. Bu, əraziyə olan etinasızlığın və ekoloji nəzarətin aşağı olmasının göstəricisidir. Baxımsız qalan hər qarış torpaq sürüşmə prosesini bir az da stimullaşdırır.
Nəticə olaraq demək olar ki, 20-ci Sahə və Badamdar arasındakı bu yol sadəcə iki nöqtəni birləşdirən keçid deyil, həm də şəhərsalma idarəçiliyinin sınaq meydanıdır. Bu gün fəsadlar aradan qaldırılsa da, təhlükə hələ də yamacın zirvəsində, o evlərin pəncərələrində pusquda durub. Qətiyyətli addımlar atılmasa, növbəti leysan daha ağır nəticələrə yol aça bilər.
13:42 06.04.2026
Oxunuş sayı: 1362
