27 mart – Milli Elm Günü: Zəkanın bayramı, gələcəyin təməli
Elmsiz praktikaya aludə olan adam gəmini sükansız və kompassız idarə etmək istəyən kapitana bənzər; o, hara üzdüyünü özü də bilməz. (Leonardo da Vinçi)
Bu gün, 27 mart milli elm günüdür. Elm yalnız laboratoriyalarda aparılan təcrübələr və ya kitab səhifələrində qalan nəzəri biliklər deyil. Elm cəmiyyətin düşüncə tərzini formalaşdıran, inkişaf istiqamətini müəyyən edən və gələcəyin bünövrəsini quran əsas qüvvədir. Azərbaycanda bu ali dəyərin rəmzi kimi qeyd olunan 27 mart – Milli Elm Günü məhz bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu gün yalnız alimlərin peşə bayramı deyil, bütövlükdə xalqın intellektual səviyyəsinin, elmə münasibətinin və gələcəyə baxışının göstəricisidir.
27 mart tarixinin seçilməsi təsadüfi deyil. 1945-ci ilin məhz bu günündə Azərbaycan Elmlər Akademiyası təsis edilib və bununla da ölkədə elmi fəaliyyət sistemli və təşkilatlanmış mərhələyə qədəm qoyub. Bu hadisə sadəcə bir elmi qurumun yaradılması deyildi, milli elmi düşüncənin institusional əsaslarının formalaşdırılması idi. Mənbələrdə qeyd olunduğu kimi, “1945-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının yaradılması ilə elmi araşdırmalar sistemli xarakter aldı”. Bu isə Azərbaycanın elmi inkişaf tarixində dönüş nöqtəsi hesab olunur. Onilliklər sonra bu tarixi günə daha böyük məna verildi. 2018-ci ildə imzalanan sərəncama əsasən 27 mart rəsmi şəkildə Milli Elm Günü elan olundu. Bu qərar dövlət səviyyəsində elmin inkişafına verilən önəmin bariz nümunəsi kimi qiymətləndirilir. Həmin sənəd bir daha təsdiqlədi ki, elm ölkənin strateji prioritetlərindən biridir və gələcək inkişafın əsas dayaqlarından hesab olunur.
Elm hər zaman cəmiyyətin intellektual potensialını müəyyən edən əsas amil olub. Təsadüfi deyil ki, alimlər tez-tez “intellektual elita” kimi xarakterizə olunur. Bu yanaşma elmin sadəcə bilik sahəsi olmadığını, həm də milli sərvət olduğunu göstərir. Ümummilli lider Heydər Əliyevin “Akademiya Azərbaycan xalqının milli sərvətidir” fikri də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu sözlər elmin ölkənin mənəvi və strateji kapitalı kimi qəbul edildiyini açıq şəkildə ifadə edir.
Azərbaycan elminin inkişaf yolu uzun və mürəkkəb mərhələlərdən keçib. XX əsrin əvvəllərində ilk elmi strukturların formalaşması ilə başlayan bu proses 1945-ci ildə akademiyanın yaradılması ilə yeni mərhələyə qədəm qoydu. Sovet dövründə elmi infrastruktur genişləndi, müxtəlif sahələr üzrə tədqiqatlar aparıldı və kadr potensialı formalaşdı. Müstəqillik dövründə isə elm yeni reallıqlara uyğun inkişaf etməyə başladı və milli maraqlara əsaslanan tədqiqat istiqamətləri ön plana çıxdı. Alimlərin fikrincə, “Azərbaycan elminin qədim tarixi kökləri var” və bu köklər bu gün də inkişafın əsas dayaqlarından biri kimi qalır. Müasir dövrdə elmin rolu daha da artıb. Artıq elm yalnız nəzəri bilik sahəsi deyil, eyni zamanda texnologiyanın, innovasiyanın və iqtisadi inkişafın əsas hərəkətverici qüvvəsidir. Süni intellekt, biotexnologiya, kosmik araşdırmalar kimi sahələr elmin yeni istiqamətlərini müəyyən edir. Azərbaycanda da elmi tədqiqatların dövlət siyasəti ilə uzlaşdırılması bu sahənin inkişafına əlavə təkan verir. Qeyd olunur ki, “elmi tədqiqatlar ölkənin inkişaf strategiyasına uyğun həyata keçirilir” və bu, elmin praktik nəticələrə yönəldiyini göstərir.
Milli Elm Günü həm də cəmiyyətin elmə münasibətinin formalaşdırılması baxımından mühüm rol oynayır. Bu gün gənclərin elmə marağının artırılması, yeni nəsil tədqiqatçıların yetişdirilməsi və elmi nailiyyətlərin təbliği üçün mühüm platforma hesab olunur. Araşdırmalarda vurğulanır ki, “Elm günü cəmiyyətin diqqətini elmə yönəltmək üçün ən yaxşı fürsətdir”. Bu isə onu göstərir ki, elm yalnız alimlərin deyil, hər bir vətəndaşın həyatına təsir edən bir sahədir.
Elm olmayan yerdə tərəqqi mümkün deyil, gələcək qurmaq isə daha da çətinləşir. Bu gün yalnız alimlərin əməyini qiymətləndirmək deyil, həm də elmə olan münasibətimizi yenidən nəzərdən keçirmək üçün bir fürsətdir. Çünki sonda hər şey bir həqiqətdə cəmlənir: elm millətin gələcəyini formalaşdıran ən güclü qüvvədir və bu qüvvəyə sahib olan cəmiyyətlər daim irəli gedir.
Heç bir millət qılınc və tüfənglə qabağa getməyibdir. Ancaq elmin gücünə tərəqqi etmək mümkündür. (Nəriman Nərimanov)
Hər millətin tərəqqisi və fəaliyyətinin başlıca amili elm və əxlaqdır. (Abdulla Şaiq)
Qüvvət elmdədir, başqa cür heç kəs,
Heç kəsə üstünlük eyləyə bilməz.
Hər uca rütbədən biliniz, fəqət,
Alimin rütbəsi ucadır əlbət. (Nizami Gəncəvi)
Elm bir müharibə meydanını xatırladır. Yaradıcı alimlər ön cəbhədə olur və əsl döyüş də burada gedir. Arxa cəbhədə olanların vəzifəsi öndəkiləri silah-sursat və azuqə ilə təmin etmək, tutulmuş ərazilərdə səliqə-sahman yaratmaqdır. (Əbu Turxan)
Bir elm öyrənmək istədikdə sən
Çalış ki, hər şeyi kamil biləsən
Kamil bir palançı olsa da insan
Yaxşıdır yarımçıq papaqçılıqdan. (Nizami Gəncəvi)
Fatimə
09:00 27.03.2026
Oxunuş sayı: 61
