Sosium

Qlobal turbulentlik fonunda əməkdaşlığın effektivliyi

Müasir dünyada əsasən quru statistikanın və sərt geosiyasi maraqların hökm sürdüyü siyasi müstəvidə liderlər arasında əsl dostluq münasibətləri o qədər nadirdir tapıntıdır ki, hər bir nümunə əlamətdar bir mərhələyə çevrilir. Məhz belə bir dostluq nümunəsinə, cari ilin 15 fevralında Belqradda dünya şahid oldu. Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev və Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç bir daha tərəfdaşlıqlarının tandeminin unikallığını təsdiqlədilər. Serbiya dövlət başçısının ölkənin əsas milli bayramı - Dövlətçilik Günündə hörmətli qonağı qəbul etməsi bunu aydın şəkildə izah edir. Bundan əlavə, bu hörmətin arxasında sadəcə diplomatik rəsmilik deyil, iki ölkənin sadə əməkdaşlıqdan strateji tərəfdaşlığın yaradılmasına və qitənin enerji gələcəyi üçün birgə planlaşdırmaya qədər inkişaf etməsinə imkan verən uzunmüddətli münasibətlərdir.

Təmaslarımız uzun illərdir davam etməsi və dostluq münasibətləri çərçivəsində bu tərəfdaşlığımızın əsas sərvəti təbii ki, liderlərin qarşılıqlı dərin etibarın olmasıdır. Bundan əlavə, müasir siyasətdə beynəlxalq münasibətlərin konyukturasının fonunda Serbiya liderinin, cənab İlham Əliyevin sözləri ilə desək, "dövlətçiliyi və milli maraqları hər şeydən üstün tutması" faktı Bakıda yalnız anlaşma ilə deyil, həm də praktik dəstək tapır. Sözsüz ki, bu amil iki ölkənin dostluğunu bəyannamələr sahəsindən strateji şura səviyyəsinə qaldırmasına təkan verdi verdi.

Bu yüksək etimad səviyyəsinin məntiqi davamı Strateji Tərəfdaşlıq Şurasının ilk iclası oldu. Burada, qapalı qapılar arxasında müzakirələr təkcə ticarətə deyil, həm də gələcəyin arxitekturasına yönəldi. Əhəmiyyətli olan odur ki, hazırda Avropanın həyat əhəmiyyətli olan bir mövzuya diqqət oldu, yəni enerji müstəqilliyinə yönəldildi.

Böyük bir elektrik stansiyası tikintisi layihəsi daha vacibdir. Təsadüfi deyil ki, cənab Prezident öz təbii ehtiyatlarından məhrum olan Serbiyanın asılılığa düşmək riski ilə üzləşdiyini vurğuladı. Enerji gücünün tikintisi sadəcə kommersiya müqaviləsi deyil, Serbiya iqtisadiyyatını davamlı inkişaf yoluna çıxışdır. Azərbaycan qazını elektrik enerjisinə çevirməklə, Belqrad vətəndaşları üçün təkcə işıq və istilik deyil, həm də ixrac üçün mallar alır. Nəticədə, Serbiya artıq təmiz elektrik enerjisi istehsal edə biləcək, enerji təhlükəsizliyini gücləndirəcək və yeni bazar imkanları yaradacaq.

Lakin cənab İlham Əliyevin bəyanatını təhlil edərkən qlobal konteksti də nəzərdən keçirmək mütləqdir. Azərbaycan 2032-ci ilə qədər yaşıl enerji tutumunu 8 gigavatt artırmağı planlaşdırır ki, bunun da əhəmiyyətli bir hissəsi ixrac olunacaq. Bu kontekstdə Serbiya sadəcə alıcı deyil, həm də Xəzər enerjisinin Avropanın mərkəzinə gedən yolunda əsas logistika və transformasiya mərkəzinə çevrilir.

Diqqətəlayiq haldır ki, səfərin nəticələri əhəmiyyətli sənədlər paketi ilə dəstəklənib. Müzakirə təkcə enerjiyə deyil, həm də ərzaq təhlükəsizliyinə, kənd təsərrüfatına və hətta idmana yönəlib. Bu çoxşaxəli yanaşma münasibətlərin yetkinliyindən xəbər verir ki, strateji müttəfiqlər bir-birinin gündəlik ehtiyaclarını - ərzaq təchizatından tutmuş birgə tibbi layihələrə qədər ödəməyə başlayır.

Beləliklə, 15 fevral səfəri sadəcə iki dost arasında görüş deyil, həm də yeni enerji və siyasi qütbün formalaşması idi. Köhnə güc mərkəzlərinin dağıldığı bir dünyada, sabahkı gündəmi formalaşdıran məhz belə münasibətlər - suverenliyə qarşılıqlı hörmətə, liderlər arasında şəxsi rəğbətə və enerji şəbəkəsindəki spesifik meqavatlara əsaslanan olacaq. Cənab İlham Əliyev və cənab Aleksandr Vuçiç iki ölkənin milli maraqlarının nəinki üst-üstə düşə biləcəyinin, həm də Avropanın yarısını işıqlandıra biləcək bir sinergiyi yarada biləcəyinin nadir bir nümunəsini nümayiş etdirdilər.