Azərbaycan–Serbiya əlaqələri qarşılıqlı hörmətə və yüksək etimada əsaslanır

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin fevralın 15-də Serbiya Respublikasına həyata keçirdiyi səfər iki ölkə arasında formalaşmış yüksək səviyyəli siyasi dialoqun və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin növbəti mühüm mərhələsi kimi tarixə düşmüşdür. Bu səfər eyni zamanda, Avrasiya məkanında formalaşan yeni geosiyasi reallıqlar fonunda Azərbaycan–Serbiya əlaqələrinin məzmun və mahiyyət etibarilə daha da zənginləşdiyini nümayiş etdirən mühüm siyasi hadisədir. Prezident İlham Əliyevin səfər çərçivəsində verdiyi bəyanat həm regional əməkdaşlıq perspektivlərini, həm də iki ölkə arasında uzun illər ərzində formalaşmış qarşılıqlı etimad mühitini aydın şəkildə ifadə etmişdir.

Səfər zamanı Prezident İlham Əliyevin Serbiya Respublikasının Prezidenti Aleksandar Vučić ilə keçirdiyi görüşlər və aparılan danışıqlar iki ölkə arasında münasibətlərin strateji xarakter daşıdığını bir daha təsdiqləmişdir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Azərbaycan və Serbiya arasında təmaslar uzun illərdir davam edir, tərəflər bir-birini yaxından tanıyır, səmimi söhbətlər aparır və dostluq münasibətləri mövcuddur. Bu fikir sadəcə diplomatik jest deyil, real siyasi təcrübəyə əsaslanan bir həqiqətdir. Həqiqətən də, rəsmi Bakı ilə Belqrad arasında son illərdə intensiv qarşılıqlı səfərlər, beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq mexanizmlərinin genişlənməsi münasibətlərin sistemli və davamlı inkişaf etdiyini göstərir.

Azərbaycan ilə Serbiya arasında diplomatik münasibətlər qurulduğu gündən etibarən tərəflər qarşılıqlı hörmət, suverenliyə və ərazi bütövlüyünə dəstək prinsiplərinə əsaslanmışdır. Bu prinsipial yanaşma iki ölkənin beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqelərinin uyğunluğunu ortaya qoyur. Azərbaycan öz növbəsində Serbiyanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə daim hörmətlə yanaşmış, Serbiya isə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən mövqedən çıxış etmişdir. Bu qarşılıqlı siyasi dəstək münasibətlərin təməl sütunlarından biridir.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında səsləndirdiyi “Bizim təmaslarımız uzun illərdir ki, davam edir. Biz bir-birimizi yaxından tanıyırıq, səmimi söhbətlər aparırıq və dostluq münasibətlərimiz var” fikri iki ölkə rəhbərləri arasında formalaşmış şəxsi etimad amilinin də önəmini göstərir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində liderlərarası münasibətlər dövlətlərarası əlaqələrin dinamikasına birbaşa təsir göstərir. Azərbaycan və Serbiya liderləri arasında qarşılıqlı anlayış və səmimiyyətin mövcudluğu bir çox mürəkkəb məsələlərin konstruktiv şəkildə həllinə, əməkdaşlıq istiqamətlərinin daha operativ şəkildə razılaşdırılmasına şərait yaradır.

Səfər çərçivəsində keçirilən geniş tərkibli görüşlərdə siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və müdafiə sənayesi sahələrində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunmuşdur. İmzalanmış sənədlər iki ölkə arasında münasibətlərin institusional əsaslarının daha da möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Bu sənədlər müxtəlif istiqamətləri əhatə etməklə əməkdaşlığın kompleks xarakter daşıdığını göstərir.

Siyasi sahədə imzalanmış sənədlər iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsini, müntəzəm siyasi məsləhətləşmələrin davam etdirilməsini və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyin gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Azərbaycan və Serbiya BMT, ATƏT və digər beynəlxalq platformalarda bir-birinin legitim maraqlarını nəzərə alan mövqelər nümayiş etdirmişdir. Bu, münasibətlərin prinsipial və etibarlı xarakter daşıdığını sübut edir.

İqtisadi əməkdaşlıqla bağlı imzalanmış sənədlər ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya layihələrinin təşviqi və biznes dairələri arasında birbaşa əlaqələrin genişləndirilməsini hədəfləyir. Azərbaycan regionun əsas enerji və nəqliyyat qovşaqlarından biri kimi Avropa bazarları üçün mühüm tərəfdaşdır. Serbiya isə Balkan regionunda strateji mövqeyə malikdir. Bu baxımdan iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi həm regional, həm də qlobal miqyasda yeni imkanlar yaradır.

Enerji sahəsində əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropa ölkələrinə təbii qaz ixracı Azərbaycanın etibarlı enerji tərəfdaşı kimi mövqeyini gücləndirmişdir. Serbiya da enerji mənbələrinin şaxələndirilməsində maraqlıdır və bu kontekstdə Azərbaycanla əməkdaşlıq perspektivli istiqamət kimi çıxış edir. İmzalanmış sənədlər enerji sahəsində qarşılıqlı faydalı layihələrin həyata keçirilməsinə zəmin yaradır.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da mühüm istiqamətlərdən biridir. Azərbaycan Şərq ilə Qərb arasında yerləşən strateji tranzit ölkədir. Orta Dəhliz layihəsi çərçivəsində həyata keçirilən təşəbbüslər Avrasiya məkanında yükdaşımaların səmərəliliyini artırır. Serbiya isə Avropanın mərkəzinə çıxış imkanları baxımından önəmli mövqeyə malikdir. İki ölkə arasında nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi Avrasiya ticarət marşrutlarının optimallaşdırılmasına töhfə verə bilər.

Humanitar sahədə əməkdaşlıq xalqlar arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır. Təhsil, mədəniyyət, turizm və elm sahələrində imzalanmış sənədlər qarşılıqlı anlaşmanın dərinləşdirilməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Serbiya xalqları arasında tarixi və mədəni əlaqələrin inkişaf etdirilməsi münasibətlərin sosial bazasını daha da gücləndirir.

Prezident İlham Əliyevin “Biz yaxın gələcəkdə yenə də bir-birimizlə görüşəcəyik” ifadəsi isə münasibətlərin davamlı xarakter daşıdığını göstərir. Bu fikir iki ölkə arasında siyasi dialoqun müntəzəm əsasda davam etdiriləcəyini və strateji tərəfdaşlığın daha da möhkəmləndiriləcəyini ifadə edir. Diplomatiyada davamlılıq və ardıcıllıq mühüm prinsiplərdir. Azərbaycan və Serbiya arasında yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlərin intensivliyi əməkdaşlığın gələcək perspektivlərinin geniş olduğunu göstərir.

Azərbaycan–Serbiya münasibətləri regional sabitlik və təhlükəsizlik baxımından da əhəmiyyətlidir. Hər iki ölkə müstəqil xarici siyasət yürüdərək milli maraqlarını prioritet hesab edir. Bu baxımdan qarşılıqlı hörmət və daxili işlərə qarışmamaq prinsipi münasibətlərin sağlam təməl üzərində qurulmasına şərait yaradır.

Eyni zamanda, müdafiə sənayesi və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq imkanları da gündəmdədir. Müasir beynəlxalq təhlükəsizlik mühiti dövlətlərdən yeni çağırışlara çevik reaksiya tələb edir. Azərbaycan və Serbiya bu istiqamətdə təcrübə mübadiləsi və birgə layihələrin həyata keçirilməsi imkanlarını nəzərdən keçirir. Bu isə münasibətlərin yalnız iqtisadi deyil, həm də strateji təhlükəsizlik ölçüsünü əhatə etdiyini göstərir.

İki ölkə arasında imzalanmış sənədlər qarşılıqlı investisiyaların qorunması, gömrük sahəsində əməkdaşlıq, kənd təsərrüfatı, sənaye və innovasiya sahələrində birgə layihələrin həyata keçirilməsi kimi istiqamətləri əhatə edir. Bu sənədlər hüquqi bazanı möhkəmləndirməklə yanaşı, praktiki əməkdaşlıq üçün konkret mexanizmlər müəyyən edir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin bu səfəri bir daha göstərdi ki, Azərbaycan balanslaşdırılmış və çoxşaxəli xarici siyasət kursunu ardıcıl şəkildə davam etdirir. Balkan regionu ilə əlaqələrin genişləndirilməsi Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərinin mühüm tərkib hissəsidir. Serbiya isə bu regionda Azərbaycanın etibarlı tərəfdaşlarından biridir.

Fevralın 15-də həyata keçirilmiş səfər və imzalanmış sənədlər Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi. Qarşılıqlı etimad, siyasi iradə və strateji baxış bu münasibətlərin əsas hərəkətverici qüvvəsidir. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər – uzun illər davam edən təmaslar, səmimi dialoq və dostluq münasibətləri – iki ölkə arasında əməkdaşlığın yalnız bu günə deyil, gələcəyə hesablandığını göstərir. Yaxın gələcəkdə planlaşdırılan yeni görüşlər isə bu strateji tərəfdaşlığın davamlı və dinamik xarakter daşıyacağını təsdiqləyir.

Beləliklə, Azərbaycan ilə Serbiya arasında münasibətlər təkcə ikitərəfli əməkdaşlıq modeli deyil, həm də beynəlxalq münasibətlər sistemində qarşılıqlı hörmətə və etimada əsaslanan uğurlu tərəfdaşlıq nümunəsidir. Bu münasibətlər həm regional sabitliyə, həm də Avrasiya məkanında əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə mühüm töhfə verməkdədir.

Elnarə Mustafayeva

YAP Yasamal rayon təşkilatının sədr müavini