Ukraynada hakimiyyət böhranı: Zelenski kreslosu ilə sağollaşır? - TƏHLİL
Vaşinqton Kiyevə sərt müddət qoyub: prezident seçkiləri mayda keçirilməlidir.
Crossmedia.az xəbər verir ki, bu barədə "Financial Times" məlumat yayıb.
Qeyd olunub ki, Prezident Volodimir Zelenski işğalın ildönümündə seçkiləri elan edəcəyi ilə bağlı “anons” yayıb.
"RBC Ukraina"nın iddiasına görə Vaşinqton 2026-cı ilin yayına qədər seçkilərin keçirilməsini tələb edir ki, “Ukrayna dosyesi” Konqresə aralıq seçki kampaniyası başlamazdan əvvəl bağlansın. ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası müharibəni tezliklə yekunlaşdırmaq niyyətindədir.
Bankovada və Ali Radada hesab edirlər ki, təhlükəsizlik riskləri və hazırlığın olmaması səbəbindən yazda səsvermə real deyil. Aktiv müharibə şəraitində minlərlə seçki məntəqəsinin açılması əlavə təhlükə yarada bilər.
Hakimiyyət prezident seçkilərini sülh sazişi üzrə referendumla birləşdirmək imkanını nəzərdən keçirib. Lakin ekspertlər və mövcud qanunvericilik belə bir addımın mümkün olmadığını bildirir.
Qapalı sorğulara görə, Volodimir Zelenski birinci turda liderdir. Lakin ikinci turda o, Böyük Britaniyadakı səfir Valeri Zalujnıya uduza bilər.
Əsas çətinliklər milyonlarla qaçqının və məcburi köçkünün verifikasiyası, eləcə də hərbçilərin səsverməsinin təşkili ilə bağlıdır. Xaricdə səsvermə, hərbi hissələrdə seçki komissiyalarının yaradılması və işğal altındakı ərazilərlə bağlı məsələlər açıq qalır.
Yanvar–fevral aylarında siyasi dairələrdə seçkilərin yaxın vaxtda keçiriləcəyi barədə söz-söhbətlər yenidən güclənib. Lakin Prezident Ofisinin mövqeyi dəyişməzdir: təhlükəsizlik təmin olunmadan seçkilərin elan edilməsi mümkün deyil.
Hazırda işçi qrup seçkilərlə bağlı yeni qaydalar üzərində işləyir. Müzakirələr əsasən müharibədən sonrakı ilk prezident seçkilərinin necə keçiriləcəyinə yönəlib. Hərbi vəziyyət qüvvədə qaldığı müddətdə seçkilərin təşkili ilə bağlı isə konsensus yoxdur.
Bütün hallarda, istər prezident, istər parlament seçkiləri olsun, onların təşkili üçün ən azı altı aylıq hazırlıq müddətinin tələb olunduğu bildirilir. Bununla belə, siyasi zərurət yaranarsa, bu müddətin qısaldılması da istisna edilmir.
Qeyd olunub ki, bir il əvvəl Ukrayna siyasi elitası ABŞ-ın yeni prezidentinin müharibəni tez bir zamanda bitirəcəyi vədləri ilə həyəcanlanmışdı. “24 saat” olmasa da, yenə də kifayət qədər tez. Deməli, tezliklə seçkilər olacaq.
Sonra Oval kabinetdə qalmaqal baş verdi. Və hamı anladı ki, nə müharibənin sonu, nə də seçkilər yaxın gələcəkdə mümkün olacaq. Tramp Kiyev və Moskvaya ard-arda yeni son tarixlər qoyurdu, nəhayət, bu məsələni tamamilə kənara atdı. Seçkilər isə təxirə salındıqca təxirə salındı. Lakin ötən payızda danışıqlar prosesində başlayan növbəti eskalasiya Ukrayna siyasi dairələrinə seçicilərin tezliklə səsverməyə gedəcəyi ilə bağlı yeni ümidlər verib.
Fevralın 11-də" Financial Times" daxili mənbəyə istinadla yazıb ki, ayın 24-də – Rusiyanın genişmiqyaslı işğalının dördüncü ildönümündə – Zelenski seçkilərin və sülh sazişi üzrə referendumun keçiriləcəyini elan edə bilər. Səbəb kimi ABŞ-ın təzyiqi göstərilir.
“Hazırda təhlükəsizlik yoxdur, deməli, elan da olmayacaq”, – deyə RBC-Ukrayna Prezident Ofisindəki mənbəyə istinadən yazıb. Axşam saatlarında Zelenski özü də bunu təsdiqləyib.
“24 fevral xüsusi tarixdir. Hətta seçkilərlə bağlı addımlar olsaydı belə, belə bir gündə siyasətdən danışmaq axmaqlıq olardı”, – deyə prezident bildirib.
Zelenski daha əvvəl jurnalistlərə demişdi ki, amerikalılar Ukrayna və Rusiyadan müharibəni yaya qədər bitirməyi israrla xahiş edirlər, çünki daha sonra ABŞ-də Konqresə aralıq seçki kampaniyası başlayacaq.
Mənbələr bildirir ki, Vaşinqton yenidən ciddi təzyiq göstərir. Tramp administrasiyası təkcə Ukrayna mövzusundan “xilas olmaq” deyil, həm də aktivinə real şəkildə başa çatdırılmış bir müharibə yazmaq istəyir.
Ağ Ev, görünür, müharibə və ya postmüharibə şəraitində seçki prosesinin çətinliklərinə az əhəmiyyət verir. Halbuki əsas problemlər məhz buradadır.
Qeyd olunub ki, işçi qrup yeni seçki qaydaları üzərində işləyir. Məqsəd – hərbi vəziyyət dövründə və ya müharibədən sonra seçkilərin keçirilməsi mexanizmini müəyyən etməkdir.İlkin mərhələdə referendumun keçirilməsi imkanları araşdırılıb. Daha sonra prezident seçkiləri mövzusu gündəmə gəlib. İndi isə əsas məqsəd – parlamentdən keçə biləcək real variant tapmaqdır.
“Seçkilər aktiv müharibə fazasında mümkün deyil. Bu, minlərlə potensial hədəf yaratmaq deməkdir”, – deyə Prezident Ofisindəki mənbə bildirib.
Hərbi vəziyyət dövründə seçkilərin keçirilməsi məsələsi daha mürəkkəbdir. İşçi qrupda ümumi fikir belədir ki, hərbi vəziyyət qüvvədə olduğu müddətdə seçki keçirmək mümkün deyil.
Yanvarın 27-də Avropa Şurası Parlament Assambleyası da hərbi vəziyyət şəraitində seçkilərin beynəlxalq demokratik standartlara uyğun olmadığını bildirən qətnamə qəbul edib.
Təxmini ssenariyə görə, hərbi vəziyyət bitdikdən bir ay sonra prezident seçkiləri elan edilə bilər, altı ay hazırlıq və 90 gün seçki kampaniyası müddəti nəzərdə tutulur.
Referendumun seçkilərlə birləşdirilməsi ideyası da müzakirə olunub. Formal səbəb – daha ucuz və daha sürətli olmasıdır. Lakin qanunvericilik buna imkan vermir.
Seçkilərin təşkili ilə bağlı əsas problemlər arasında xaricdəki milyonlarla ukraynalının qeydiyyatı, məcburi köçkünlərin siyahıya alınması və hərbçilərin səsverməsinin təşkili var.
Elektron və ya poçt vasitəsilə səsvermə variantları ciddi şəkildə nəzərdən keçirilmir – seçicilərin etimadı aşağıdır.
Bütün hallarda, seçkilərin təşkili üçün ən azı altı aylıq hazırlıq tələb olunur. Lakin siyasi zərurət yaranarsa, bu müddətin qısaldılması istisna edilmir.
17:50 16.02.2026
Oxunuş sayı: 578
