Cənubi Qafqaz
Ekosit törədən ölkənin ekoloji əməkdaşlıq təklifi: Sülh müqaviləsi olmadan ortaq layihə mümkünsüzdür
Ermənistanın ətraf mühit naziri Ambartsum Matevosyanın delimitasiya prosesindən sonra Azərbaycan və regionun digər qonşu ölkələri ilə transsərhəd ekoloji layihələrin həyata keçirilməsinə ümid etdiyini bildirməsi diplomatik xətdə yeni bir müzakirə dalğası yaradıb. Uzun illər işğal dövründə Azərbaycanın təbii sərvətlərini amansızcasına talan edən, meşələri qıran, biomüxtəlifliyə ağır zərbə vuran və Oxçuçay kimi transsərhəd çayları sənaye tullantıları ilə zəhərləyərək bölgədə ekoloji fəlakət törədən İrəvanın bu gün birdən-birə ekoloji tərəfdaşlıqdan və "yaşıl gündəlikdən" danışması ciddi suallar doğurur. Ekoloji terrora imza atmış bir dövlətin bu cür təşəbbüslərlə çıxış etməsi rəsmi Bakı tərəfindən həm diqqətlə izlənilir, həm də Ermənistanın nə dərəcədə səmimi olduğu sorğulanır.
Bu kontekstdə cəmiyyəti və analitik dairələri düşündürən əsas sual ortadadır: Ekoloji əməkdaşlıq Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində siyasi razılaşmaların kağız üzərindən praktiki müstəviyə keçməsi üçün real platforma ola bilərmi?
Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a ətraflı açıqlama verən Milli Məclisin deputatı Hikmət Babaoğlu Ermənistanın vurduğu ekoloji zərərə, transsərhəd çayların taleyinə və ekoloji layihələrin hansı hüquqi-siyasi çərçivədə mümkün ola biləcəyinə aydınlıq gətirib:
"Azərbaycana qarşı uzun illər ekosit törədən, bizim tarixi və yeraltı sərvətlərimizi, ekologiyamızı dağıdan, meşələrimizi qıran bir ölkənin bu gün ekologiya sahəsində əməkdaşlıqdan konuşması, əlbəttə, yaxşı haldır və bu, şübhəsiz ki, həm də atılması zəruri olan bir addımdır. Ancaq məsələ ondadır ki, ətraf mühitin qorunması və pozulmuş ekoloji balansın bərpa olunması Ermənistan və Azərbaycan arasında əməkdaşlığın yalnız o vaxt bir parçasına çevrilə bilər ki, ilk növbədə sülh müqaviləsi imzalansın. Sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı əldə edilmiş razılaşma hələ sülhün tam bərqərar olması demək deyil".
Deputat İrəvanın real əməkdaşlıq üçün indidən atmalı olduğu konkret praktiki addımları və hesabatlılıq mexanizmini diqqətə çatdırıb:
"Düşünürəm ki, İrəvan doğrudan da regionda Azərbaycanla ekologiya sahəsində əməkdaşlıq etmək istəsə, ilk növbədə transsərhəd çaylarının çirklənməsi ilə bağlı illik hesabat hazırlamalı və bu hesabatı beynəlxalq ekologiya təşkilatlarının müvafiq qurumlarına təqdim etməlidir. Yəni orada real vəziyyətin necə olduğu açıqlanmalıdır. İkinci məsələ isə Azərbaycanın transsərhəd çaylarda su çirklənməsinin qarşısını almaqla bağlı dəfələrlə etdiyi çağırışlara Ermənistanın konkret cavab verməsidir. Hələlik bu addımların heç biri yoxdur".
Hikmət Babaoğlu ortaq layihələrin yalnız dövlətlərarası münasibətlər bərpa olunduqdan sonra reallaşa biləcəyini vurğulayaraq fikrini yekunlaşdırıb:
"Belə bir əməkdaşlıq, əlbəttə ki, mümkündür, zəruridir və hətta labüddür. Lakin bu məsələ yalnız dövlətlərarası münasibətlər tam bərpa edildikdən sonra layihələndirilə bilər. Çünki paraflanmış sənəddə belə sənədin adı 'Ermənistanla Azərbaycan arasında dövlətlərarası münasibətlərin bərpa olunması və sülhün əldə olunması sənədi' adlandırılır. Ortak layihələrin həyata keçirilməsi də yalnız və yalnız bu münasibətlər bərpa olunduqdan sonra mümkündür. Bütün hallarda, Ermənistan indidən başlayaraq çayların çirklənməsinin qarşısını almaq üçün nə qədər adekvat mübarizə apararsa, gələcəkdə əməkdaşlıq imkanları da bir o qədər böyük olar".
Zeynəb Həsən
21:45 27.10.2026
Oxunuş sayı: 66
