25-30 yaşında hələ valideyn evində: Gənclər niyə müstəqil həyata keçə bilmir?
Son illərdə gənclərin valideynləri ilə daha uzun müddət yaşaması sosial və psixoloji baxımdan müzakirə olunan məsələlərdəndir. Təhsil müddətinin uzanması, mənzil və kirayə qiymətlərinin yüksək olması, gəlirlərin yaşayış xərcləri ilə uyğunlaşmaması gənclərin müstəqil həyata keçidini çətinləşdirən əsas amillər sırasında göstərilir. Lakin bu məsələni yalnız maddi çətinlik kimi qiymətləndirmək doğru deyil. Gəncin valideyn evindən ayrılması həm də onun öz qərarlarının, gündəlik həyatının və məsuliyyətlərinin əsas sahibinə çevrilməsi deməkdir. Bəs gənclərin valideynləri ilə uzun müddət birlikdə yaşaması onların psixoloji müstəqilliyinə necə təsir edir? Valideynlə eyni evdə yaşamaq gəncin müstəqilləşməsini gecikdirə bilərmi?
Mövzu ilə bağlı İngla Kids and Preschool-un direktor müavini, uşaq və yeniyetmə psixoloqu Aysu Həsənzadə Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, məsələyə yalnız maddi çətinlik prizmasından yanaşmaq düzgün deyil. Onun sözlərinə görə, psixoloji baxımdan əsas məsələ gəncin harada yaşaması deyil, yaşadığı mühitdə nə qədər müstəqil ola bilməsidir:
“Bu mövzuya yalnız maddi çətinlik kimi baxmaq doğru deyil. Gəncin valideyn evindən ayrılması sadəcə başqa evə köçməsi deyil, öz qərarlarının, gündəlik həyatının və məsuliyyətlərinin əsas sahibinə çevrilməsidir. Bu gün əsas problemlərdən biri odur ki, psixoloji yetkinliklə iqtisadi müstəqillik eyni vaxtda baş vermir. Gənc özünü qərar verməyə, işləməyə, münasibət qurmağa və ayrıca həyat yaşamağa hazır hiss edə bilər, amma qazancı həmin həyatı qurmağa imkan verməyə bilər. Kirayə, mənzil və gündəlik yaşayış xərcləri artdıqca valideyn evi seçim olmaqdan çıxıb iqtisadi təhlükəsizlik vasitəsinə çevrilə bilir. Burada diqqətdən qaçan maraqlı məqam odur ki, uzun müddət valideynlə yaşamaq hər gəncə eyni cür təsir etmir. Psixoloji baxımdan əsas məsələ gəncin harada yaşaması deyil, yaşadığı mühitdə nə qədər müstəqil ola bilməsidir. Valideynlərlə eyni evdə yaşayan, amma öz pulunu idarə edən, qərarlarını özü verən, şəxsi sərhədləri qorunan bir gənc psixoloji baxımdan kifayət qədər müstəqil ola bilər. Əksinə, ayrıca yaşayan, amma hər qərarında valideyn təsdiqinə ehtiyac duyan insan emosional baxımdan hələ də asılı qala bilər. Buna görə fiziki ayrılıqla psixoloji ayrılığı bir-birindən fərqləndirmək lazımdır”.
A.Həsənzadə qeyd edib ki, digər mühüm nüans ailə daxilində rolların dəyişməməsidir: “İnsan 25, 30 yaşına çata bilər, amma valideyn evində ona hələ də 16 yaşındakı kimi münasibət göstərilə bilər. Gündəlik seçimlərinə həddindən artıq müdaxilə edildikdə, qərarları daim sorğulandıqda və səhv etməsinə imkan verilmədikdə, gəncin yaşının artmasına baxmayaraq ailədəki uşaq rolu davam edir. Əslində insan müstəqilliyi yalnız evdən çıxmaqla öyrənmir. Müstəqillik qərar verməklə, səhv etməklə, nəticəsini görməklə və həmin nəticənin məsuliyyətini daşımaqla formalaşır. Ailə gənci bütün çətinliklərdən qorumağa çalışdıqda yaxşı niyyətlə onun həyat təcrübəsini də azalda bilər. Ən ciddi gərginlik isə valideynlə yaşamağın özündən çox, gəncin ayrılmaq istəyib ayrıla bilmədiyi zaman yaranır. Çünki insan daxilən həyatının növbəti mərhələsinə keçdiyini hiss edir, amma maddi reallıq onu əvvəlki mərhələdə saxlayır. Bu zaman həmyaşıdlarla müqayisə, gecikmişlik hissi, şəxsi məkan çatışmazlığı və öz həyatına tam nəzarət edə bilməmək hissi güclənə bilər. Ona görə gənclərin valideynləri ilə daha uzun yaşamasını məsuliyyətsizlik və ya rahatlığa öyrəşmək kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Bəzən qarşımızda müstəqillikdən qaçan deyil, müstəqilliyin iqtisadi qiymətini ödəyə bilməyən gənc dayanır. Problem valideynlə eyni evdə qalmaqdan daha çox, bu müddət ərzində insanın öz həyatının qərarverən tərəfinə çevrilib-çevrilməməsidir”.
Zərnigar Hüseynli
11:00 29.08.2026
Oxunuş sayı: 54
