Çingiz Mustafayev: Həqiqətin şəhid səsi
Bu gün, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, şəhid jurnalist Çingiz Fuad oğlu Mustafayevin doğum günüdür. Əgər sağ olsaydı, 66 yaşını tamamlayardı. Amma o, 31 yaşında, vəzifə başında, kamerası əlində ikən şəhidlik zirvəsinə yüksəldi. Onun adı bu gün də ürəklərdə yaşayır — nəinki bir jurnalist kimi, həm də bir xalqın gözü və vicdanı kimi.
Çingiz Mustafayev 1960-cı il avqustun 29-da Həştərxan vilayətinin Kapustin-Yar kəndində, hərbçi ailəsində dünyaya gəldi. Atası Fuad Mustafayev hərbi xidmətdə idi, anası Naxış xanım isə Şəki torpağının qızı. 1964-cü ildə ailə Bakıya köçdü. Uşaqlığı Yasamalın küçələrində keçdi. Atası onu hərbçi görmək istəyirdi, ona görə də Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseyə göndərdi. Lakin Çingiz orada uzun qalmadı. Öz yolunu seçdi. 167 saylı məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil oldu və 1983-cü ildə həkim diplomu aldı. Bir müddət Şabran rayonunda həkim kimi çalışdı. Amma onun ruhu başqa bir çağırışa cavab verirdi.
Gənclik illərində o, sadəcə həkim deyildi. Azərbaycanın ilk DJ-lərindən biri idi. 1970-ci illərdə Bakıda disko klublar yaradır, gəncləri bir araya gətirirdi. 1983-cü ildə isə bir yenilik etdi — Azərbaycan dilində ilk rep mahnısını səsləndirdi: “Dünənki keçdi”. Sonralar “Cəngi” birliyini quraraq gənclərin liderinə çevrildi. O, həmişə hərəkətdə idi, daim axtarışda, daim yenilikdə.
Lakin 1990-cı illərin ağır günləri hər şeyi dəyişdi. 20 Yanvar faciəsi zamanı o, kameranı götürüb küçələrə çıxdı. Tankların altında qalan insanların, qan tökülən küçələrin şahidi oldu. Bu, onun jurnalistlik yolunun başlanğıcı idi. Tezliklə Qarabağ müharibəsi başladı. Çingiz artıq sadəcə reportyor deyildi — o, cəbhənin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdi.
O, Azərbaycan Televiziyasında çalışsa da, senzura onun qanadlarını kəsməyə çalışırdı. Buna görə də “215 KL” studiyasını yaratdı. Bu studio, informasiya blokadası şəraitində Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çıxması üçün bir pəncərə oldu. Onun reportajları Amerika və Avropanın aparıcı televiziya kanallarına çatırdı. Səkkiz ay ərzində 18 sənədli film çəkdi. Hər biri bir dastan, hər biri bir şahidlik idi.
Ən ağrılı kadrlar isə Xocalıdan idi. 1992-ci ilin fevralında helikopterdən çəkdiyi görüntülər hələ də ürəkləri sızladır. Qarlı yamaclarda səpələnmiş cəsədlər — uşaqlar, qadınlar, qocalar. O kadrlar sadəcə faciəni göstərmirdi; onlar bir xalqın ağrısını, bir millətin həqiqətini dünyaya çatdırırdı. Çingizin obyektivi o gün insanlığın vicdanına çevrilmişdi.
O, cəbhədə təkcə çəkiliş aparmırdı. Bəzən yaralıları daşıyır, bəzən əsgərlərlə birlikdə səngərdə gecələyir, bəzən isə sadəcə dayanıb, həqiqəti lentə alırdı. Deyirdi ki, “Kamera mənim silahımdır.” Və o silahı son nəfəsinə qədər tutdu.
1992-ci il iyunun 15-də Naxçıvanik kəndi yaxınlığında yenə də vəzifə başında idi. Döyüş gedirdi. O, çəkilişi davam etdirirdi. Birdən mərmi partladı. Qəlpə onun arteriyasını kəsdi. Amma kamera sönmədi. O, yerə yıxılarkən belə, həqiqəti yazmağa davam edirdi. 31 yaşında şəhid oldu. Bakıda, Şəhidlər Xiyabanında dəfn edildi. Ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görüldü.
Bu gün biz onu xatırlayırıq. Nəinki bir şəhid kimi, həm də peşəsinə, vətəninə və vicdanına sadiq qalan bir insan kimi. Onun izi hələ də cəbhə yollarındadır. Onun səsi hər bir dürüst kadrda yaşayır. Onun yandırdığı işıq isə sönməyəcək.
Çingiz Mustafayev sadəcə bir ad deyil. O, həqiqətin şəhid səsidir. Ruhu şad olsun.
Nigar Xəlilli
11:30 29.08.2026
Oxunuş sayı: 51
