İran niyə Azərbaycanı hədəf aldı? - Üçüncü dünya müharibəsi...- Türkiyəli generalla müsahibə
Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov tərəfindən İranın Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasına dron hücumu ilə bağlı BMT Baş katibi Antonio Quterreşə məktub ünvanlanıb.
Bunu BMT baş katibinin sözçüsü Stefan Dujarrik beynəlxalq təşkilatın ənənəvi mətbuat konfransında İranın Azərbaycana dron hücumları ilə bağlı danışarkən deyib.
S.Dujarrikin sözlərinə görə, məktubda Azərbaycanın Naxçıvan bölgəsinə dron hücumu təsvir olunub və sənəd BMT Baş Assambleyasının və Təhlükəsizlik Şurasının üzvləri arasında yayılır.
Görünən odur ki, Azəebaycanın Naxçıvana PUA hücumu asanlıqla unudulmayacaq. Prezident İlham Əliyevin bir neçə gün əvvəl Təhlükəsizlik Şurasının iclasında səsləndirdiyi konkret fikirlər də bunu göstərir.
Türkiyəli general və hərbi ekspert Yücel Karauz son proseslər barədə Crossmedia.az-a müsahibə verib.
- İranın Naxçıvana hücumundq məqsəd nə ola bilər?
- Bunun məqsədli şəkildə edilməsi ehtimaldır. Hazırkı vəziyyətdə üç ehtimal mövcuddur. Bunun birincisi qəsdli mesajdır.
Aeroportlar kimi vacib infrastruktur və mülki ərazilərin hədəfə alınması siqnal xarakteri daşıya bilər. Yəni İran, ola bilsin, demək istəyib ki, mən də Qafqaza müharibə gətirə bilərəm. Həmçinin İran eyni gündə - əvvəl müxtəlif cəbhələrdə təzyiq altında olduğunu nəzərə alsaq, Azərbaycan və İsrail arasındakı yaxınlaşmanın qarşısını almaq istəyi ilə də motivasiya oluna bilər. İkinci bir tərəfdən, ola bilsin, bu təxribat nəzarətsiz şəkildə həyata keçirilib və mərkəzi hakimiyyətin xəbəri yoxdur. Üçüncü ehtimal texniki səhvdir. Ola bilsin, istiqamət yanlış olub. Hərçənd zərbələrin məhz aeroporta dəyməsi və görüntülər bu ehtimalı zəiflədir.
- Azərbaycan dövləti necə cavab verməlidir?
- Ən rasional yanaşma dəlilləri toplamaq diplomatik və çoxtərəfli təzyiq göstərməkdir. Eyni zamanda beynəlxalq platformalara rəami etiraz edilməlidir. Naxçıvan ətradında təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilməlidir. Mümkün ikinci zərbənin qarşısı alınmalıdır. Cavab tədbirləri görülməlidirsə, bu, təmkinlə həyata keçirilməlidir. Məqsəd Tehranın geri çəkilməsi olmalıdır.
- Ümumiyyətlə, İranın sağa-sola hücumları nəyi göstərir?
- İran birdən çox cəbhədə təzyiq göstərməyə, gündəmi genişləndirməyə çalışır. Bu, "mən uduzuramsa, hamı uduzsun" ritorikasıdır.
"Batan gəminin saman çöpünə yapışması" bənzətməsi qismən tətbiq oluna bilər: Əgər İran əsas cəbhədə strateji üstünlük yarada bilmirsə, riskləri ətraf ölkələrə yaymaqla danışıqlar üçün yer yaratmağa çalışa bilər. Bu, xüsusən də mülki hədəflərə yaxın zərbələr artdıqca daha çox panika, nizamsız eskalasiya təəssüratı yaradır.
- Rejimin devrilməsi bu proseslərin davamı olaraq nə dərəcədə realdır?
- Bu, yaxln gələcək üçün çətindir. Çünki böhran vəziyyətlərində dövlət aparatı bayraq ətrafında birləşir. Hazırda dediyiniz ehtimal qaçılmaz ssenari deyil, amma mümkündür.
- Cənubi Azərbaycan axır ki, müstəqil ola bilərmi?
- Nəzəri olaraq mümkündür. Amma bunun üçün İranda mərkəzi hakimiyyət zəifləməli, bölgədə davamlı siyasi təşkilatlanma olmalı, beynəlxalq tanınma təmin edilməli, qonşular üçün risklər nəzərə alınmalı, maraqlar balansı qorunmalıdır. İranda çox dərin bir rejim, dövlət parçalanması baş verərsə ciddi Cənubi Azərbaycan, nəhayət, müstəqil ola bilər.
- Hazırkı vəziyyət Üçüncü Dünya Müharibəsinə çevrilə bilərmi?
- Bu, böyük güclərin, xüsusən də nüvə güclərinin birbaşa və davamlı münaqişəsi ilə əlaqələndirilir. Tammiqyaslı dünya müharibəsinə qarşı hələ də bir sıra əyləc mexanizmləri mövcuddur: böhran kommunikasiya kanalları, eskalasiyanı məhdudlaşdırmaq marağı, iqtisadi xərclər.
Daha real risk regional müharibənin genişlənməsinin zəncirvari reaksiyasıdır.
11:38 07.03.2026
Oxunuş sayı: 461
