Enerji və iqtisadi diplomatiya kontekstində Azərbaycan–Serbiya münasibətləri

 Fevralın 15-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Serbiya Respublikasına rəsmi səfər etmişdir. Bu səfər müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycan-Serbiya əlaqələrinin artan strateji əhəmiyyətini nümayiş etdirən mühüm diplomatik hadisə kimi qiymətləndirilir. Prezident İlham Əliyevin səfəri Serbiya Prezidenti ilə aparılan yüksək səviyyəli danışıqlar, keçirilən rəsmi görüşlər və səfərin yekununda verilən bəyanatlar fonunda ikitərəfli münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərmişdir. Səfərin Serbiyanın dövlətçilik tarixi üçün əlamətdar günlərdən birinə təsadüf etməsi isə bu münasibətlərə xüsusi siyasi və rəmzi məna qazandırmışdır.

 Prezident İlham Əliyev səfər zamanı verdiyi bəyanatlarda vurğulamışdır ki, Azərbaycan və Serbiya arasında münasibətlər qarşılıqlı etimad, hörmət və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsipləri üzərində qurulmuşdur. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, hər iki ölkə beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə, xüsusilə dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmətlə yanaşır və bu məsələlərdə bir-birinə ardıcıl dəstək nümayiş etdirir. Bu yanaşma Azərbaycan-Serbiya münasibətlərinin dayanıqlı və uzunmüddətli xarakter daşımasının əsas amillərindən biri kimi dəyərləndirilmişdir.

  Bəyanatlarda siyasi dialoqun yüksək səviyyədə olduğu xüsusi olaraq vurğulanmış, dövlət başçıları arasında mövcud olan qarşılıqlı etimad və açıq ünsiyyətin əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynadığı bildirilmişdir. Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, iki ölkə arasında aparılan müntəzəm siyasi məsləhətləşmələr regional və beynəlxalq proseslərə dair mövqelərin yaxınlaşmasına, ortaq yanaşmaların formalaşmasına imkan yaradır. Bu isə Azərbaycan və Serbiyanın beynəlxalq platformalarda bir-birini dəstəkləməsini daha da möhkəmləndirir.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatlarında enerji sahəsində əməkdaşlıq xüsusi yer tutmuşdur. O bildirmişdir ki, Azərbaycan bu gün etibarlı enerji tərəfdaşı kimi tanınır və Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Serbiya ilə enerji sahəsində əməkdaşlıq artıq real nəticələr verməkdədir və bu əməkdaşlıq gələcəkdə daha da genişləndiriləcəkdir. Dövlət başçısı vurğulamışdır ki, Azərbaycanın zəngin enerji resursları və inkişaf etmiş enerji infrastrukturu Serbiyanın enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə töhfə verməyə imkan yaradır. Bu əməkdaşlıq təkcə iqtisadi deyil, eyni zamanda strateji və geosiyasi əhəmiyyət kəsb edir.

Bəyanatda qeyd olunmuşdur ki, Azərbaycan təkcə ənənəvi enerji resursları ilə kifayətlənmir, eyni zamanda bərpa olunan enerji sahəsində də genişmiqyaslı layihələr həyata keçirir. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın günəş və külək enerjisi potensialının böyük olduğunu və yaxın illərdə bu sahədə həyata keçirilən layihələrin enerji istehsalında mühüm paya malik olacağını bildirmişdir. Bu kontekstdə Serbiya ilə alternativ enerji sahəsində əməkdaşlıq imkanlarının araşdırılması və birgə layihələrin reallaşdırılması perspektivləri də bəyanatlarda öz əksini tapmışdır.

İqtisadi və investisiya əməkdaşlığı Prezident İlham Əliyevin çıxışlarında mühüm istiqamətlərdən biri kimi qeyd olunmuşdur. Dövlət başçısı vurğulamışdır ki, Azərbaycan Serbiyada müxtəlif sahələr üzrə investisiya layihələrində iştirak etməkdə maraqlıdır və artıq bu istiqamətdə praktiki addımlar atılır. İnfrastrukturun inkişafı, sənaye müəssisələrinin yaradılması, kənd təsərrüfatı və logistika sahələrində əməkdaşlıq iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin daha da şaxələndirilməsinə xidmət edəcəkdir. Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, qarşılıqlı investisiyalar iqtisadi əlaqələri möhkəmləndirməklə yanaşı, siyasi münasibətlərin də daha dayanıqlı olmasına şərait yaradır.

 Prezident İlham Əliyev Strateji Tərəfdaşlıq mexanizminin əhəmiyyətinə xüsusi diqqət çəkmişdir. Onun sözlərinə görə, bu mexanizm Azərbaycan-Serbiya münasibətlərinin institusional əsasda inkişafını təmin edir və əməkdaşlığın bütün istiqamətləri üzrə sistemli yanaşmanın formalaşmasına imkan yaradır. Strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində keçirilən iclaslar, imzalanan sənədlər və qəbul edilən qərarlar iki ölkə arasında münasibətlərin gələcək inkişafına dair aydın yol xəritəsi yaradır.

 Bəyanatlarda humanitar sahədə əməkdaşlıq məsələləri də geniş yer almışdır. Prezident İlham Əliyev bildirmişdir ki, xalqlar arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsində mədəni və humanitar əlaqələr mühüm rol oynayır. Təhsil, elm, mədəniyyət və gənclər siyasəti sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, tələbə və mütəxəssis mübadilələrinin təşkili, mədəni tədbirlərin keçirilməsi Azərbaycan və Serbiya xalqları arasında qarşılıqlı anlaşmanı daha da gücləndirəcəkdir. Bu əməkdaşlıq gələcək nəsillər üçün möhkəm dostluq körpülərinin qurulmasına xidmət edir.

  Prezident İlham Əliyevin bəyanatlarında vurğulanan əsas məqamlardan biri də regional və beynəlxalq sabitlik məsələləri olmuşdur. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, Azərbaycan və Serbiya regional təhlükəsizlik və sabitlik məsələlərinə məsuliyyətli yanaşır, beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsini dəstəkləyir və münaqişələrin beynəlxalq hüquq normaları əsasında həllinin tərəfdarıdır. Bu mövqe iki ölkənin beynəlxalq arenada etibarlı və proqnozlaşdırıla bilən tərəfdaşlar kimi tanınmasına şərait yaradır.

 Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Serbiya Respublikasına fevralın 15-də həyata keçirdiyi rəsmi səfər və səfər zamanı verdiyi bəyanatlar Azərbaycan-Serbiya münasibətlərinin hazırkı yüksək səviyyəsini və gələcək inkişaf perspektivlərini aydın şəkildə ortaya qoymuşdur. Bu bəyanatlar göstərir ki, iki ölkə arasında münasibətlər yalnız mövcud əməkdaşlıq çərçivəsində deyil, uzunmüddətli strateji baxış əsasında inkişaf etdirilir. Enerji, iqtisadiyyat, investisiya, humanitar və siyasi sahələrdə əldə olunan razılaşmalar və səsləndirilən mövqelər Azərbaycan-Serbiya əlaqələrinin gələcək illərdə daha da dərinləşəcəyinə və genişlənəcəyinə möhkəm zəmin yaradır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatları Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə etibarlı tərəfdaşlıq, qarşılıqlı hörmət və praqmatik əməkdaşlıq modelinə sadiqliyini bir daha təsdiq etmişdir.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini