Deputat: Bakı İslam dünyasının dialoq ünvanına çevrilir
Azərbaycan son illərdə dini liderlər arasında dialoqun təşviqi və İslam dünyası ilə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi istiqamətində müxtəlif beynəlxalq təşəbbüslərdə iştirak edir. Sentyabrın 15-də Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısı keçirilib və tədbir çərçivəsində müxtəlif ölkələrdən dini liderlər Azərbaycana gəlib. Prezident İlham Əliyev toplantının iştirakçılarından ibarət nümayəndə heyətini qəbul edib. Görüşdə İslam dünyasında həmrəyliyin gücləndirilməsi, dini və mədəni dəyərlərin qorunması, dialoq və əməkdaşlıq məsələləri diqqət mərkəzində olub.
Azərbaycanın bu istiqamətdə fəaliyyəti yalnız dini görüşlərlə məhdudlaşmır. Ölkə həm Türk Dövlətləri Təşkilatı, həm İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, həm də Avropa strukturları ilə münasibətlər qurur. Bu çoxşaxəli əməkdaşlıq Bakının müxtəlif siyasi və mədəni platformalar arasında təmasların yaradılmasına imkan verən mövqeyini gündəmə gətirir. Azərbaycanda dini liderlərin iştirakı ilə keçirilən beynəlxalq tədbirlər də bu dialoqun institusional xarakter almasına xidmət edən platformalar kimi təqdim olunur.
İslam həmrəyliyi mövzusu Azərbaycanın beynəlxalq tədbirlər siyasətində idman diplomatiyası vasitəsilə də önə çıxarılıb. 2017-ci ildə Bakıda keçirilən IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında 54 ölkədən 3 mindən çox atlet iştirak edib və yarışlar 24 idman növü üzrə təşkil olunub. Rəsmi məlumatlara görə, həmin oyunlar 50-dən çox ölkədə yayımlanıb.
Dini liderlərin müntəzəm görüşlərinin keçirilməsi isə bu əməkdaşlığın daha geniş müstəviyə daşınması baxımından müzakirə olunur. Bu çərçivədə dini savadlılıq, islamofobiyaya qarşı maarifləndirmə, humanitar əlaqələr, dinlərarası dialoq və tolerantlıq kimi məsələlər gündəmə gətirilir. Son görüşdə də Türk Dövlətləri Təşkilatının müsəlman dini liderlərinin Bakı toplantısının əhəmiyyəti xüsusi qeyd olunub.
Mövzu ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Könül Nurullayeva Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib:
“Bu gün dünya dini və mədəni ayrı-seçkilik, islamofobiya və müxtəlif cəmiyyətlər arasında etimad böhranı ilə üz-üzədir. Belə bir şəraitdə müsəlman ölkələri arasında həmrəyliyin gücləndirilməsi zərurətə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin müsəlman dini liderləri ilə görüşdə səsləndirdiyi fikirlər də məhz bu kontekstdə diqqət çəkir. Dövlət başçımızın çıxışında əsas xətt ondan ibarətdir ki, İslam dünyasının qarşılaşdığı problemlərə cavab ayrı-ayrılıqda deyil, birlik və müştərək səylərlə axtarılmalıdır. Təbii ki, həmrəylik dedikdə yalnız siyasi bəyanat deyil, beynəlxalq əməkdaşlıq, mədəni və humanitar əlaqələr, dini liderlərin dialoqu və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Təəssüf ki, bəzi İslam ölkələri müxtəlif regional böhranların, münaqişələrin və sosial-iqtisadi problemlərin təsiri altındadır. Belə şəraitdə həmrəylik həm də dialoq üçün ortaq zəmin yaratmaq deməkdir. Bu prosesdə dini liderlərin çağırışı xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu səbəbdən cənab Prezident də çıxışında dini liderlərin sözünün milyonlarla insan üçün mənəvi əhəmiyyət daşıdığını vurğuladı. Əgər bu nüfuz sülhə, əmin-amanlığa, barışığa və əməkdaşlığa yönəldilirsə, onun cəmiyyətlərdə qarşılıqlı anlaşmanın güclənməsinə böyük təsiri var. Yəni dini həmrəylik sülh və əməkdaşlıq resursuna çevrilməlidir.
Çıxışın ən diqqətçəkən məqamlarından biri İslamın terrorla eyniləşdirilməsi, müsəlmanların kollektiv şəkildə mənfi obrazda təqdim edilməsi və Qurana qarşı təhqiramiz hərəkətlərə münasibətdir. Dövlət başçısı bu hadisələri haqlı olaraq “məqsədyönlü siyasət” kimi qiymətləndirir və bunun qarşısında dayanmalı əsas amil kimi İslam dünyasının birliyini göstərir. Reallıq ondan ibarətdir ki, İslamın əsas fəlsəfəsi mənəviyyat, ədalət və sülhlə bağlıdır. Lakin bir çox qərəzli qüvvələr bu reallığa kölgə salmağa çalışır. İslamofobiyaya cavab olaraq müsəlman dövlətləri və icmaları arasında koordinasiya və həmrəylik gücləndirilməlidir.
Azərbaycan uzun illərdir İslam həmrəyliyinin möhkəmlənməsi istiqamətində praktik addımlar atır. 2017-ci ildə Bakıda keçirilmiş IV İslam Həmrəyliyi Oyunları da bu real addımlardan biridir.
2017-ci il mayında keçirilən yarışlarda 54 ölkədən 3 mindən çox atlet iştirak edib. Bu tədbirin siyasi və humanitar əhəmiyyəti onun idman nəticələrindən daha geniş idi. Azərbaycanın uğurlu ev sahibliyi sayəsində idman diplomatik və humanitar dialoqun vasitəsinə çevrilmişdi.
Beləliklə, “Bakı-2017” dostluq, sülh, tolerantlıq və mərhəmət ruhunda xalqları bir araya gətirən platforma kimi tarixə düşdü.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında yer alan digər mühüm təşəbbüs də türk dövlətlərinin müsəlman dini liderlərinin görüşlərinin ənənəvi formata salınması ilə bağlıdır. Bu görüşlərin müntəzəm keçirilməsi dini savadlılığın artırılması, islamofobiyaya qarşı maarifləndirmə, humanitar əməkdaşlıq, dinlərarası dialoq və tolerantlıq kimi məsələlərin sistemli şəkildə müzakirəsinə şərait yaradır.
Çıxışda Azərbaycanın Qarabağda bərpa prosesində məscidlərin bərpasına verdiyi önəm də xüsusi vurğulanır. Cənab Prezidentin sözlərinə görə, 2021-ci ildən etibarən bərpa prosesində ilk obyekt Ağdam məscidi olub və sonrakı dövrdə dağıdılmış və ya zədələnmiş məscidlərin bərpası davam etdirilib.
Məscidin bərpası dini-mənəvi irsin qorunmasının rəmzlərindən biridir. Ağdam məscidinin bərpası həm də Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirdiyi geniş yenidənqurma siyasətinin bir hissəsidir.
Eyni zamanda, bu məsələ beynəlxalq auditoriyaya Azərbaycanın dini və mədəni irsə münasibətini göstərmək baxımından vacib nümunədir.
Azərbaycanın mövqeyini fərqləndirən cəhətlərdən biri onun eyni zamanda müxtəlif beynəlxalq platformalarda iştirak etməsidir. Ölkəmiz bir tərəfdən İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdür, digər tərəfdən Avropa Şurasında təmsil olunur, həm Türk, həm də İslam dünyasının bir hissəsidir. Bu, Bakıya fərqli siyasi və mədəni məkanlar arasında dialoq yaratmaq imkanı verir.
Məhz buna görə Azərbaycan beynəlxalq miqyasda da birləşdirici, barışdırıcı və əməkdaşlığa istiqamət verən ölkə kimi qəbul olunur. Azərbaycanın əsas məqsədi İslam həmrəyliyini real əməkdaşlıq imkanlarına çevirməkdir”.
Zeynəb Həsən
16:30 17.09.2026
Oxunuş sayı: 47
