CROSSMEDIA - Analitik İnformasiya Portalı

Axtarılan söz: ət

02:48 28.09.2026

Daha yaxşı yatmağın 5 sirri: Alimlərdən yuxu ilə bağlı fərqli yanaşma

Yuxu ilə bağlı aparılan araşdırmalar göstərir ki, müasir cəmiyyətlərdə yuxu problemlərinin artmasına həyat tərzi, süni işıq və yuxu ilə bağlı həddindən artıq gözləntilər təsir edə bilər. Crossmedia.az xəbər verir ki, BBC-nin materialında ovçu-toplayıcı icmaların yuxu vərdişləri araşdırılıb. Tədqiqatçılar Tanzaniyadakı Hadza, Boliviyadakı Tsimane və Namibiyadakı San icmalarının yuxu ilə bağlı təcrübələrini öyrəniblər. Məlumata görə, bu icmalarda insanlar sənayeləşmiş cəmiyyətlərdə yaşayanlarla müqayisədə orta hesabla daha az yata və gecə ərzində daha çox oyana bilirlər. Buna baxmayaraq, yuxu problemi ilə bağlı şikayətlərə daha az rast gəlinir. Pasted markdown Gün ərzində təbii işıq alın Mütəxəssislər yuxu rejiminin əsas dayaqlarından birinin insanın bioloji saatı olduğunu bildirirlər. Gün ərzində təbii işığa məruz qalmaq sirkadiyalı ritmin tənzimlənməsinə kömək edə bilər. Araşdırmalara görə, gecə saatlarında parlaq ekran qarşısında uzun müddət qalmaq yuxuya getməyi müəyyən qədər gecikdirə bilər. Gün ərzində kifayət qədər parlaq işıq almaq isə bu təsiri zəiflədə bilər. Pasted markdown Yatmazdan əvvəl temperaturu nəzərə alın Temperaturun da yuxu rejiminə təsir edən amillərdən biri olduğu bildirilir. Ovçu-toplayıcı icmalarda insanların yuxu vaxtlarının temperaturun gecə azalması və səhər yüksəlməsi ilə əlaqəli olduğu müşahidə edilib. Mütəxəssislər yatmazdan əvvəl otağın temperaturunu bir qədər aşağı salmağı və ya gecə ərzində temperaturun tədricən azalmasına imkan verməyi tövsiyə edirlər. Pasted markdown Yatmazdan əvvəl işdən uzaqlaşın Araşdırmalara görə, ovçu-toplayıcı icmalarda gün batdıqdan sonra insanlar dərhal yatmağa getmirlər. Onlar sakit fəaliyyətlərlə məşğul olur, söhbət edir və sosial əlaqələr qururlar. Mütəxəssislər yatmazdan əvvəl iş e-poçtlarını yoxlamaq, hesabları ödəmək və digər işlərlə məşğul olmaq əvəzinə daha sakit fəaliyyətlərə üstünlük verməyin faydalı ola biləcəyini bildirirlər. Pasted markdown Sosial əlaqələr də yuxuya təsir edə bilər Ovçu-toplayıcı icmaların axşam fəaliyyətlərində sosiallaşma mühüm yer tutur. Tədqiqatçılar insanlarla ünsiyyətin və sosial bağlılıq hissinin yuxuya da müsbət təsir göstərə biləcəyini qeyd edirlər. Araşdırmalarda özünü tənha hiss edən insanların daha keyfiyyətsiz yatdığına dair nəticələr də təqdim olunur. Pasted markdown “Mükəmməl yuxu”ya köklənməyin Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi digər məqam isə hər gecə eyni müddətdə və fasiləsiz yatmaq gözləntisidir. Araşdırmalara görə, yuxunun müddəti və keyfiyyəti təbii olaraq gecədən-gecəyə dəyişə bilər. Tədqiqatçılar insanın hər gecə eyni yuxu rejiminə malik olmasını gözləməyin yuxu ilə bağlı narahatlığı artıra biləcəyini bildirirlər. Bununla yanaşı, xroniki yuxusuzluq və davamlı yorğunluq müşahidə edilərsə, həkimə müraciət etmək vacibdir.