Lavrovun müsahibəsi: şouya uduzan mediamız, itirilən ictimai məsuliyyət
Bir neçə gün əvvəl Azərbaycanın tanınmış teleaparıcısı, keçmiş ANS televiziyasından yaxşı tanıdığımız Sevil Nuriyevanın Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla müsahibəsi yayımlandı. Sevil Nuriyeva hazırda Türkiyədə yaşayır, oranın nüfuzlu qəzetlərində analitik yazılarla çıxış edir. Doğrusu bu müsahibə istənilən ölkədə media hadisəsi sayılar, günlərlə müzakirə olunar, cümlə-cümlə analiz edilərdi. Çünki xoşlamasaq belə Lavrov dünyanın ən böyük, təhlükəli və bizə qonşu bir ölkənin baş diplomatıdır. Müsahibənin bir azərbaycanlı jurnalistə verilməsi, üstəlik milyonlarla izləyicisi olan TGRT televiziya kanalında efirə getməsi ciddi hadisədir. Doğrusu, Türkiyə cəmiyyətində diqqətlə izlənilən bu müsahibə barədə bizim cəmiyyət demək olar ki, heç danışmadı.
Çünki beynimiz dumanlıdır, xoşagəlməz mövzular ruhumuzu zədələyib, görmə qabiliyyətimizi sanki itirmişik. Amma yox, görürük axı. Harda qalmaqal var onu dərhal görürük. Və təəssüf ki, bir sıra jurnalistlərimiz də şüurlu şəkildə cəmiyyətimizə məhz bunları sırıyır.
–Aparıcı Səidə Bəkirqızı – müğənni Rəqsanə qarşıdurması,
–Səidə Bəkirqızı- partiya sədri Akif Nağı qarşıdurması,
–Səidə Bəkirqızı məcburi köçkünlərə belə dedi, filan cümləni belə işlətdi,
–Rəqsanə Səidədən üzr istədi və yaxud o bunu bağışladı və s və i.
Bir sözlə, ara qarışıb, məzhəb itib. Elə bil ölkəmizdə və dünyada mövzu qəhətdir.
Özü də elə bir zaman kəsiyində belə mövzularla girinc olmuşuq ki, yanımızdan nəhəng, dünya yüklü xəbər tankeri keçir amma biz onu görmürük. Hazırda Amerika Epşteyn fayllarının aşkara çıxması ilə çalxalanır, dünya mediası oradakı iyrənc görüntülərdən danışır. Burnumuzun ucunda ABŞ–İran arasında böyük müharibə an məsələsidir. NATO bloku ilə Rusiya az qala bir-birini müharibə ilə hədələyir. Regional və qlobal təhlükəsizlik təhdid içindədir, birbaşa Azərbaycana təsir edə biləcək proseslər baş verir. Həmçinin ölkəmizdə en qədər danışılmalı problemli mövzular var amma biz isə ilişib qalmışıq ucuz məişət mövzularında, şəxsi davalarda, şou jurnalistikasında. Olsun, o da olsun. Amma niyə gündəmi zəbt etsin ?
Burada məsələ təkcə Lavrovla baş tutan bir sanballı müsahibənin diqqətdən kənarda qalması deyil. Problem daha dərindir. Azərbaycan jurnalistikası ictimai məsuliyyət hissini itirmək təhlükəsi ilə üz-üzədir. sağlam hərtərəfli analitik yanaşma kənara çəkilib, yerini reaksiya, emosional tərəfkeşlik və klik əsaslı “xəbərçilik” tutub.
Niyə bu gün Azərbaycan jurnalistikasında analitika yoxa çıxıb və ya əhəmiyyətli dərəcədə azalıb ?
Niyə düşünən, araşdıran, müqayisə edən jurnalistlər ya kənara çəkilib, ya da ölkə xaricində fəaliyyət göstərir?
Yumşaq desək bu açıq-aşkar tənəzzülə doğru istiqamət götürməkdir.
Bu tənəzzülün əsas səbəblərindən biri də peşəkar, analitik düşüncəyə malik jurnalistlərin Youtube, Tik-tok platformasından bağıran, klik arxasınca qaçan, xəbəri şouya çevirən təsadüfi jurnalistlərə getdikcə uduzmasıdır. Bu jurnalistikada beyin axınına səbəb olacaq ciddi məqamdır. Sevil Nuriyeva da məhz bu prosesin bir nümunəsidir.
İllər öncə baxış bucağı, maraqlı kontekst, sual mədəniyyəti olan verilişlərimizin çoxu ancaq xatirələrdə yaşayır. İndi varmı belə verilişlər? Var, amma barmaqla sayılacaq qədər. Əvvəl düşünmək daha rahat gəlirdi, indi elə vəziyyətə gəlmişik ki, düşünməyə yorucu yanaşan, ancaq qalmaqalda gününü keçirən topluma çevrilmişik. Bir də ayılmışıq ki, çeynənmiş, heç bir ictimai mahiyyət daşımayan mövzuların əsiriyik.
Hərə bir media platforması yaradıb və onu şəxsi tribunasına çevirib. Kim kimdən xoşlanmır, kim kimə qəzəblidir, kim kimdən qisas almaq istəyirsə media onun üçün sanki bir vasitəyə çevrilib. Xəbər anlayışı fərdlərin arasındakı “razborka”lara köklənib, bura qədər endirilib. Amma jurnalistika bu deyil. Jurnalist qışqıran tərəf olmamalıdır, mənzərəni yuxarıdan görən olmalı, müşahidə mədəniyyətini, media etikasını qorumalıdır, ictimai məsuliyyət aşılamalıdır.
Bu gün jjurnalistikamızda peşəkarlığın arxa plana keçməsi dövlət və cəmiyyət üçün ciddi təhlükə doğurur. Burdan o tərəfi uçurumdur. Çünki bu cür aşağı ranqllı informasiya mühitinə adaptasiya olunan cəmiyyəti yanlış istiqamətə yönəltmək, onu parçalamaq, qarşı-qarşıya qoymaq daha asandır. Böyük qələbəmizdən sonra bizə lazım olan həm də cəmiyyətimizin, xalqımızın monolitliyidir. İndi bizə ciddi mövzular, sanballı, sağlam düşüncəli jurnalistika heç vaxt olmadığı qədər lazımdır.
Nə etməli? Bu gün təkəmseyrək qalan sanballı media nümayəndələrimiz ölkə jurnalistikasına nə verə bilər? Cavab sadədir: ölçü, səviyyə və baxış. Nə qədər gec deyil, o səviyyəni yenidən qaytarmaq üçün cəhdlər etməliyik. Bu məsələdə susqunluq da bir mövqedir. Biz bu susqunluğumuzla jurnalistikamızın hansı nöqtədə olduğunu etiraf etmiş oluruq. Halbuki jurnalistikamızın indi bir amalı olmalıdır–endiyimiz yerdən qalxmaq !
Anar Turan
10:19 05.02.2026
Oxunuş sayı: 359
