Barış Mançonun anım günü – Anadolunun əfsanəvi səsi 27 ildir aramızda yoxdur
“Əsas olan insanın özünə verdiyi ad deyil, arxasınca qoyduğu izdir; mən öldükdən sonra insanlar məni sənətçi kimi xatırlayacaqlarsa, deməli, gördüyüm işlər boşa getməyib”
Bu gün, 1 fevral, türk musiqi tarixində silinməz iz buraxmış, təkcə sənətçi deyil, bütöv bir mədəniyyət fenomeni olmuş Barış Mançonun vəfat etdiyi gündür. O, 1999-cu il fevralın 1-də, İstanbulda, cəmi 56 yaşında olarkən keçirdiyi infarkt nəticəsində həyatını itirdi. Aradan uzun illər keçməsinə baxmayaraq, Barış Manço nə mahnıları, nə düşüncələri, nə də xalqın qəlbində tutduğu yer ilə unudulmayıb.
Mehmet Barış Manço 2 yanvar 1943-cü ildə İstanbulda dünyaya gəlib. Onun adı belə bir dövrün simvolu idi – İkinci Dünya müharibəsinin kölgəsində doğulan bir uşağa ailəsi “Barış” adını verərək, sülhə olan ümidi ifadə etmişdi. Sonradan bu ad, təkcə bir şəxs adı deyil, bütöv bir ideyanın, həyat fəlsəfəsinin rəmzinə çevrildi.
Barış Manço Türkiyədə Anadolu rock cərəyanının formalaşmasında əsas fiqurlardan biri hesab olunur. O, Qərb musiqisinin elementlərini Anadolu xalq musiqisinin ruhu ilə birləşdirərək özünəməxsus üslub yaratdı. Bu üslub nə sırf rock idi, nə də klassik xalq musiqisi – Barış Mançonun musiqisi həm keçmişi, həm bu günü, həm də gələcəyi eyni anda danışa bilirdi.
Sənət yoluna çox gənc yaşlarda başlayan Manço, məktəb illərində ilk musiqi qruplarını yaratdı, daha sonra isə həm Türkiyədə, həm də Avropada müxtəlif musiqi layihələrində iştirak etdi. Belçikada aldığı ali təhsil, onun dünyagörüşünün genişlənməsində mühüm rol oynadı. Avropa səhnələrində çıxış etməsi, xarici dillərdə mahnılar oxuması Barış Mançonu yalnız yerli deyil, beynəlxalq miqyasda da tanınan sənətçiyə çevirdi.
Onun “Dağlar Dağlar”, “Sarı Çizməli Mehmet Ağa”, “Gülpembe”, “Aynalı Kemer”, “Dönence”, “Hal Hal” kimi mahnıları illərdir nəsildən-nəsilə ötürülür. Bu mahnılar təkcə musiqi əsəri deyil, həyat dərsi, fəlsəfi mesaj və insanı düşünməyə vadar edən hekayələrdir. Barış Manço sadə sözlərlə dərin mənalar çatdırmağı bacaran nadir sənətkarlardan idi.
Barış Manço təkcə musiqiçi kimi yox, televiziya aparıcısı və mədəniyyət elçisi kimi də yadda qalıb. Onun “7-dən 77-yə” adlı proqramı milyonlarla insanın yaddaşında xüsusi yer tutur. Bu proqram vasitəsilə Manço dünyanın müxtəlif ölkələrini gəzmiş, fərqli mədəniyyətləri tamaşaçılara tanıtmış, uşaqlardan böyüklərə qədər hər kəsə həm öyrədici, həm də sevgi dolu bir dil ilə səslənmişdi. Elə buna görə də onu tez-tez “Barış Çələbi” adlandırırdılar. 1991-ci ildə Barış Mançoya “Türkiyə Cümhuriyyəti Dövlət Sənətçisi” fəxri adı verildi. Bu titul onun sənətə və mədəniyyətə verdiyi töhfələrin rəsmi şəkildə təsdiqi idi. Lakin Barış Manço özü haqqında heç vaxt iddialı ifadələr işlətməyi sevmirdi. O, sənətçinin dəyərinin, adının ölümündən sonra necə xatırlandığı ilə ölçüldüyünü deyirdi.
1999-cu ilin fevral ayının əvvəlində onun qəfil vəfat xəbəri bütün Türkiyəni və türk dünyasını sarsıtdı. Dövlət səviyyəsində təşkil olunan dəfn mərasimi, minlərlə insanın küçələrə axışması, onun xalqın qəlbində nə qədər böyük yer tutduğunu bir daha göstərdi. Barış Manço İstanbulda, Kanlıca qəbiristanlığında torpağa tapşırıldı.
Bu gün, onun vəfatından 27 il keçməsinə baxmayaraq, Barış Manço hələ də yaşayır – mahnılarda, xatirələrdə, uşaqların dilində, böyüklərin qəlbində. O, təkcə bir dövrün sənətçisi deyil, zamanlar üstü bir dəyərdir.
1 fevral – Barış Mançonun vəfat günü, eyni zamanda onun bizə buraxdığı irsi yenidən xatırlamaq, musiqisini yenidən dinləmək və dediyi kimi düşünmək üçün bir gündür:
“Əsas olan yaşadığın illər deyil, geridə nə qoyduğundur”.
Fatimə Məmmədova
10:00 01.02.2026
Oxunuş sayı: 545
