TDT-nin Baş katibi Yeni il münasibətilə TDT liderlərini təbrik edib

Türk Dövləltəri Təşkilatının (TDT) Baş katibi Kubanıçbek Ömüralıyev yeni il bayramı münasibətilə Türk dövlətlərini təbrik edib. 

Crossmedia.az.xəbər verir ki, təbrik mətni təşkilatın saytında dərc olunub. 

Mətndə deyilir: "Hörmətli həmkarlarım və əziz dostlarım, dinamik və məhsuldar bir ili geridə qoyarkən, 2025-ci ildə daha da bütövləşmiş Türk Dünyası olaraq birlikdə qət etdiyimiz əlamətdar yolu dəyərləndirməkdən məmnunluq duyuram. Bu dövr təkcə əldə etdiyimiz nailiyyətləri xatırlamaq üçün deyil, eyni zamanda ortaq hədəflərimizi bir daha təsdiqləmək və Türk Dünyasında birlik və əməkdaşlığa olan sadiqliyimizi yeniləmək baxımından da mühüm fürsət yaradır.

Geridə qoyduğumuz il Təşkilatımız üçün əhəmiyyətli irəliləyişlərlə yadda qalmışdır. Türk Dünyası 2040 Vizyonu və TDT-nin 2022–2026 Strategiyası çərçivəsində siyasi dialoqun dərinləşdirilməsi, iqtisadi əlaqəliliyin gücləndirilməsi, mədəni qarşılıqlı təsirin artırılması və xalqlar arasında bağların möhkəmləndirilməsi məqsədi daşıyan əsas təşəbbüsləri qətiyyətlə irəli apardıq. Bununla da institusional möhkəmlənmənin və strateji açılımın növbəti mərhələsi üçün möhkəm zəmin formalaşdırdıq.

İl ərzində üzv və müşahidəçi dövlətlərimiz TDT-nin regional və beynəlxalq platformalardakı görünürlüğünü və təsirini artırmaq məqsədilə sıx əməkdaşlıq şəraitində fəaliyyət göstərmişlər. Yüksək səviyyəli görüşlər, nazirlər səviyyəsində məsləhətləşmələr, ekspert toplantıları və institusional əməkdaşlıqlar vasitəsilə əsas fəaliyyət sahələrimizdə əməkdaşlığı dərinləşdirdik, Təşkilatımızın dialoq və tərəfdaşlıq üçün səmərəli platforma olma qabiliyyətini daha da gücləndirdik.

Qırğız Respublikasının Dövr Sədrliyi çərçivəsində 2025-ci il xüsusi dinamizmi ilə seçildi. Onlardan 30-dan çoxu yüksək səviyyədə olmaqla ümumilikdə 150-dən artıq tədbir keçirildi. Bu müddət ərzində əməkdaşlıq sahələri genişləndirildi, yeni institusional mexanizmlər yaradıldı və gələcək illərdə konkret nəticələr verməyə davam edəcək 10 yeni təşəbbüs həyata keçirildi.

İlin ən mühüm hadisələrindən biri 21 may 2025-ci il tarixində Budapeştdə keçirilən Qeyri-rəsmi Zirvə oldu. İlk dəfə olaraq Zirvə Avropada və bir Müşahidəçi Dövlətin ev sahibliyi ilə təşkil edildi. Zirvədə qəbul edilən Budapeşt Bəyannaməsi iqtisadi inteqrasiya, rəqəmsal inkişaf və təhlükəsizlik sahələrində yeni yol xəritəsi müəyyən etdi. Bu mühüm mərhələ TDT-nin yalnız yaxın coğrafiyası ilə deyil, daha geniş mühitdə də mənalı əlaqələr qura bilən, gələcəyə yönəlmiş platforma kimi mövqeyini gücləndirdi.

Eyni dərəcədə tarixi əhəmiyyət daşıyan digər hadisə isə Bişkekdə keçirilən ilk Hökumət Başçıları Toplantısı oldu. Görüşün sonunda qəbul edilən Birgə Bəyanat Zirvə qərarlarının icrasını sürətləndirəcək davamlı format yaradaraq Təşkilatımızın vizyonunu konkret fəaliyyətə çevirmə qabiliyyətini daha da artırdı.

2025-ci ildə bir çox yeni əməkdaşlıq sahəsində də irəliləyiş əldə edildi. İlk dəfə olaraq Mərkəzi Banklar, Maliyyə Kəşfiyyat Bölmələri, Müdafiə Sənayesi Qurumları, Əqli Mülkiyyət Ofisləri, Hesablama Palataları, eləcə də Əmək və Sosial Müdafiə nazirlikləri səviyyəsində görüşlər keçirildi. Yaşıl Maliyyə Şurasının, Türk Dünyası Sığorta Birliyinin və Türk İnvestisiya Təşviqi Şəbəkəsinin yaradılması iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirərkən, Mərkəzi Seçki Orqanları Məsləhət Platforması (APCEA) idarəetmə sahəsində dialoqu inkişaf etdirdi.

Gənclik, idman, turizm və humanitar əməkdaşlıq sahələrində də irəliləyiş davam etdi. Qırğızıstanda keçirilən Türk Dövlətləri 3-cü Universitet Oyunları, Almatının “2025 Türk Dünyası Gənclik Paytaxtı”, Manasın “2025 Türk Dünyası Turizm Paytaxtı” elan edilməsi, Özbəkistanda 3-cü Diaspora Gənclik Forumu, Özbəkistanda ilk Türk Xizək Kuboku, Azərbaycanda ilk Türk Dövlətləri İdman Könüllüləri Forumu və Türkiyədə təşkil olunan Türk Kızıl Ay Şəbəkəsi Könüllü Düşərgəsi həmrəyliyi gücləndirən mühüm addımlar oldu.

Təhsil və elm sahələri də gündəmimizin ön sıralarında yer aldı. 170-dən artıq üzvü olan Türk Universitetləri Birliyi (TURKUNİB) Orxon Mübadilə Proqramı ilə akademik əməkdaşlığı genişləndirməyə davam etdi. Macarıstanın TDT Tədqiqat, İnkişaf və İnnovasiya Fonduna illik 1 milyon avro ayırmaq qərarı insan kapitalına və innovasiyaya uzunmüddətli inkişafın əsas hərəkətverici qüvvələri kimi etdiyimiz ortaq sərmayələrə mühüm töhfə verdi.

İlin ən əlamətdar hadisələrindən biri 7 oktyabr 2025-ci il tarixində Qəbələdə “Regional Sülh və Təhlükəsizlik” mövzusunda keçirilən 12-ci TDT Zirvəsi oldu. Azərbaycanın suverenliyini bərpa etməsindən və Ermənistanla sülh sazişindən sonra baş tutan bu Zirvə regional sülh və əlaqəliliyin qlobal miqyasda yenidən ön plana çıxdığı bir dövrdə Türk Dünyasında davamlı sabitlik və əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaratdı.

Zirvədə qəbul edilən Qəbələ Bəyannaməsi siyasi məsələlər, xarici siyasət, təhlükəsizlik, iqtisadi və sektor inkişafı, xalqlar arası əlaqələr, institusional koordinasiya və xarici tərəfdaşlarla münasibətlər daxil olmaqla 121 maddədən ibarət geniş yol xəritəsi təqdim etdi. Bu tarixi Zirvə zamanı Qırğızıstan Dövr Sədrliyini 2026-cı ildə Türkiyədə keçiriləcək növbəti Zirvəyə qədər davam etdirmək üçün Azərbaycana təhvil verdi.

Dövlət başçıları həmçinin qarşılıqlı maraq doğuran sahələrdə xarici tərəfdaşlarla əməkdaşlığı dərinləşdirmək və sürətlə dəyişən beynəlxalq mühitdə Təşkilatımızın uyğunlaşma qabiliyyətini artırmaq məqsədilə “TDT+” formatının yaradılmasını təsdiqlədilər.

Zirvə, Orta Dəhliz, Zəngəzur Dəhlizi, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu və Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu layihəsinin inkişafı da daxil olmaqla, bir çox prioritet layihəni bir daha təsdiqlədi.
Elm və texnologiya sahəsində isə TDT bayrağı altında hazırlanacaq 12U OTS-SAT kub peyk layihəsi xüsusi vurğulandı.

Türk əməkdaşlıq ekosistemi getdikcə güclənməkdədir. Özbəkistanın Türk Mədəniyyəti və İrsi Fonduna üzv olması və Şimali Kipr Türk Respublikasına Türk Akademiyası yanında müşahidəçi statusu verilməsi Budapeşt Qeyri-rəsmi Zirvəsində məmnunluqla qarşılandı. Eyni zamanda Türkmənistanın Qəbələ Zirvəsində Türk Akademiyası və Fonduna müşahidəçi qismində qoşulmaq qərarı regional əməkdaşlığı daha da dərinləşdirəcək.

Gələcəyə baxdıqda, Türk Dünyası daxilində körpü rolunu oynayan, siyasi təsiri, iqtisadi potensialı və regional və qlobal məsələlərdə artan rolu ilə seçilən Azərbaycanın Dövr Sədrliyi dövründə TDT-nin 2025-ci ildə qazandığı dinamikanı davam etdirərək təsirini və qlobal görünürlüğünü daha da artıracağına inanırıq. 2026-cı ildə Türk Dünyasının Mənəvi Paytaxtı Türkistanda “Süni İntellekt və Rəqəmsal İnkişaf” mövzusunda keçiriləcək Qeyri-rəsmi Zirvə rəqəmsallaşma prosesinə güclü təkan verəcək.

Beynəlxalq əlaqələr də əsas prioritetlərimizdən biri olaraq qaldı. Cenevrə, Vyana, Nyu-York və Brüsseldə həyata keçirilən fəaliyyətlər qlobal qurumlarla münasibətləri gücləndirdi. UNIDO və TÜBİTAK əməkdaşlığı ilə İstanbulda keçirilən “Cleantech Days 2025” davamlı inkişafa sadiqliyimizi nümayiş etdirərkən, Vyanada keçirilməsi planlaşdırılan ikinci “Türk Həftəsi” də qlobal görünürlüğümüzü artıracaq.

Monqolustan, Meksika və Amerika Birləşmiş Ştatlarına edilən yüksək səviyyəli səfərlər xarici tərəfdaşlıqlarımızı genişləndirdi. Monqolustan Xarici İşlər Nazirinin dəvəti ilə reallaşan ilk rəsmi səfərim TDT–Monqolustan münasibətlərinin inkişafı baxımından mühüm addım oldu. Meksikada Beynəlxalq Qarğıdalı və Buğda İnkişaf Mərkəzi (CIMMYT) ilə imzalanan Anlaşma Memorandumu kənd təsərrüfatı tədqiqatları, innovasiya və ərzaq təhlükəsizliyi sahələrində yeni imkanlar açdı.

ABŞ-a işgüzar səfərim çərçivəsində ABŞ administrasiyasının yüksək vəzifəli nümayəndələri, Konqres üzvləri, aparıcı beyin mərkəzləri, akademik dairələr, innovasiya platformaları, səfirlər, diaspor nümayəndələri və iş dünyası ilə geniş təmaslar quruldu. Bu görüşlər Orta Dəhliz, investisiya və enerji sahələrində əməkdaşlıq, iqtisadi inteqrasiya, innovasiya və xalqlar arası əlaqələr üzrə məqsədyönlü müzakirələrə imkan yaratdı və TDT-nin sabitliyə, əlaqəliliyə və davamlı inkişafa töhfə verən, institusional və nəticəyönlü regional təşkilat kimi qavranıldığını bir daha göstərdi. 

Mədəni sahədə mühüm dönüş nöqtəsi olaraq UNESCO tərəfindən 15 dekabrın “Dünya Türk Dilləri Ailəsi Günü” elan edilməsi ortaq dil irsimizin beynəlxalq səviyyədə tanınmasını təmin etdi.

2025-ci ildə Təşkilatımız rəsmi internet saytını bütün Üzv Dövlətlərin milli dillərində istifadəyə verərək mühüm institusional nailiyyət əldə etdi. Keçən ilin digər əhəmiyyətli addımlarından biri də Türk Dünyasından olan tələbələr üçün TDT Təcrübə Proqramının yenidən bərpa olunması oldu.

Hörmətli həmkarlarım və əziz dostlarım,

Bu fürsətdən istifadə edərək Dövlət Başçılarına, Üzv Dövlətlərin nazirliklərinə, dövlət qurumlarına, özəl sektor və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarına Türk Dövlətləri Təşkilatına göstərdikləri qətiyyətli dəstək və dəyərli töhfələrə görə səmimi təşəkkürümü bildirirəm. Yeni ilin bütün Üzv Dövlətlərimiz və Müşahidəçilərimiz üçün sülh, rifah və uğur gətirməsini arzulayıram".