Aktau faciəsi ilə bağlı həqiqətin araşdırılmasını tələb etməliyik - DEPUTAT
Bu gün Qazaxıstanın Aktau şəhəri yaxınlığında Azərbaycana məxsus sərnişin təyyarəsinin qəzaya uğramasından bir il ötür. Aradan keçən zaman faciənin ağrısını azaltmadı, əksinə, cavabsız qalan sualları daha da dərinləşdirdi. Bu hadisə onlarla ailənin taleyini bir anda dəyişdi və bütöv bir cəmiyyətin yaddaşına ağır iz saldı. Aktau faciəsi yalnız aviasiya qəzası deyil, həm də beynəlxalq məsuliyyət məsələsidir. Bir il sonra belə, hadisənin bütün hüquqi və siyasi tərəfləri tam aydınlaşdırılmayıb. Zərərçəkən ailələr hələ də ədalət və cavab gözləyir. Xüsusilə Rusiya tərəfindən kompensasiyanın ödənilməməsi ciddi suallar doğurur. Bu vəziyyət beynəlxalq hüquq normalarına və humanitar öhdəliklərə ziddir. Faciənin unudulmaması gələcək üçün dərs çıxarılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Aktau qəzası bu gün də vicdanları narahat edən açıq yara olaraq qalır.
Milli Məclisin deputatı Ülviyyə Həmzəyeva hadisə ilə bağlı fikirlərini Crossmedia.az-la bölüşüb:
"2024-cü ildə Qazaxıstanın Aktau şəhəri yaxınlığında baş verən və Azərbaycan Hava Yollarına (AZAL) məxsus Embraer 190 tipli sərnişin təyyarəsinin qəzaya uğraması ilə nəticələnən faciə təkcə Azərbaycan xalqını deyil, bütün dünya ictimaiyyətini sarsıdan ağır hadisə kimi tarixə düşdü. Bu faciə insanların qəlbində dərin kədər, eyni zamanda saysız suallar və cavabsız qalan məqamlar buraxdı.
Hadisənin ilk günlərində qəzanın səbəbləri ilə bağlı dolğun və şəffaf məlumatların verilməməsi, aparılan istintaqın qeyri-müəyyənliyi, eləcə də Rusiya və Azərbaycan arasında yaranan diplomatik gərginlik bu faciəni daha da diqqət mərkəzinə gətirdi. Təyyarənin gövdəsində, xüsusilə quyruq və füzelyaj hissəsində müşahidə edilən dəliklərin “Pantsir-S1” hava hücumundan müdafiə sisteminin raketi ilə zədələnməsi ehtimalı ictimaiyyət arasında ciddi müzakirələrə səbəb oldu. Bununla bağlı müxtəlif iddialar, şahid ifadələri və istintaq materialları mövcud olsa da, bəzi suallar bu günədək cavabsız qalmaqdadır".
Deputat həmçinin bildirib ki, Rusiya ilkin mərhələdə hadisənin oksigen balonunun partlaması nəticəsində baş verdiyini və sərnişinlərin huşunu itirdiyini bildirsə də, sonradan ortaya çıxan faktlar bu versiyanın inandırıcılığını şübhə altına aldı: "Azərbaycan isə qəti mövqe nümayiş etdirərək həqiqətin ortaya çıxarılmasının vacibliyini daim vurğuladı.
Dekabrın 28-də Rusiya Prezidenti Vladimir Putin faciənin Rusiya hava məkanında baş verməsi ilə əlaqədar üzr istədi, həlak olanların ailələrinə dərin başsağlığı verdi, yaralananlara şəfa dilədi. Dekabrın 29-da isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev bəyan etdi ki, Azərbaycanın mülki təyyarəsi Rusiya ərazisində, Qroznı şəhəri yaxınlığında xarici təsir nəticəsində zədələnmiş, elektron mübarizə vasitələri ilə idarəolunmaz hala salınmışdır.
Prezident İlham Əliyev bu hadisə ilə bağlı Rusiyaya qarşı üç əsas tələb irəli sürdü:
üzr istənilməsi -bu tələb yerinə yetirildi- günahın etiraf edilməsi və günahkar şəxslərin cinayət məsuliyyətinə cəlb olunması, həmçinin Azərbaycan dövlətinə, həlak olanların ailələrinə, xəsarət alan sərnişinlərə və ekipaj üzvlərinə təzminatın ödənilməsi. Bu mövqe Prezidentimizin xalqına olan diqqətinin, məsuliyyətinin və qətiyyətinin bariz nümunəsi oldu. Azərbaycan xalqı bu hadisə zamanı dövlət başçısının gücünü və prinsipial mövqeyini aydın şəkildə gördü.
Bu faciə bir daha sübut etdi ki, xalqımız çətin anlarda öz qəhrəmanlarını tanıyır. Qəzaya uğrayan təyyarənin ekipaj üzvlərinə Milli Qəhrəman adının verilməsi hər birimizi kövrəltdi və göstərdi ki, bu torpaq hələ də qəhrəmanlar yetişdirir. İnsan həyatını xilas etmək ən ali, ən müqəddəs missiyadır.
Həlak olan qəhrəmanlarımız – İqor Kşnyakin, Aleksandr Kalyaninov və Hökumə Əliyeva bu gün balacadan böyüyə hər bir azərbaycanlının qəlbində Milli Qəhrəman kimi yaşayır. Onlar öz canlarını fəda edərək onlarla insanın həyatını xilas etdilər və əbədi olaraq xalqın yaddaşına yazıldılar".
Ü.Həmzəyeva, həmçinin bildirib ki, bu mövzuda əsas məsələ həqiqətin tam və şəffaf şəkildə üzə çıxarılmasıdır: "Aktau faciəsi sadəcə texniki qəza kimi dəyərləndirilə bilməz. Bu hadisə insan həyatına biganə münasibətin, məsuliyyətsizliyin və beynəlxalq hüququn pozulmasının mümkün nəticələrini göstərdi. Əsas olan odur ki, bu faciə unudulmasın, üstü örtülməsin və günahkarlar cavabdehlikdən yayınmasın.
Biz bu hadisəyə emosiyalarla deyil, şüurlu və prinsipial mövqedən yanaşmalıyıq. Cəmiyyət olaraq həqiqətin araşdırılmasını tələb etməli,
dezinformasiyaya uymamalı, dövlətimizin apardığı mövqeni dəstəkləməli, beynəlxalq hüquqa əsaslanan ədalətli nəticələrin əldə olunmasına çalışmalıyıq.
Eyni zamanda, faciə qurbanlarının ailələrinə mənəvi dəstək göstərmək, onların ağrısını bölüşmək bizim insani borcumuz olmalıdır! Ən vacibi isə ondan ibarətdir ki, Azərbaycan dövləti öz vətəndaşlarının taleyinə sahib çıxır. Bu hadisə göstərdi ki, insan həyatı bizim üçün hər şeydən üstündür və dövlət heç bir halda öz vətəndaşlarının haqqını müdafiə etməkdən geri çəkilmir. Qəhrəman ekipaj üzvlərinin fədakarlığı isə bir daha sübut etdi ki, xalqımızın içində yüksək mənəvi dəyərlərə sahib insanlar yaşayır. Həyatlarını sərnişinlərin xilasına həsr edərək qurban verən qəhrəman pilotlarımıza, bort komandasına və bu faciədə dünyasını dəyişən bütün sərnişinlərə Allah rəhmət eləsin. Onlar xatirələrdə daim yaşayacaqlar. Bu faciəni yaşayıb həyata davam edənlərə, həlak olanların ailələrinə səbr və güc diləyirik".
Ayhan
16:42 25.12.2025
Oxunuş sayı: 4015
