ABŞ vətəndaşları xaricdə deportasiya olunur: pasportlar “itkin” kimi işarələnir
Son dövrlər ABŞ vətəndaşlarının xarici ölkələrdə gözlənilmədən deportasiya olunması ilə bağlı narahatedici hallar qeydə alınır. Səbəb isə ABŞ pasportlarının İnterpol bazasında “itkin və ya oğurlanmış” kimi işarələnməsi göstərilir. Maraqlısı odur ki, həmin şəxslər pasportlarının itməsi ilə bağlı heç vaxt müraciət etmədiklərini bildirirlər.
Crossmedia.az bu barədə TRT World-a istinadən xəbər verir. ABŞ vətəndaşı Parker Andersonun sözlərinə görə, Mayamidən uçuş zamanı heç bir problem yaşanmayıb. Lakin təyinat ölkəsində pasport nəzarətindən keçərkən ona pasportunun İnterpol tərəfindən itkin kimi qeydiyyata alındığı bildirilib. Anderson deyir ki, pasportunun itməsi ilə bağlı heç vaxt müraciət etməyib və sənəd ona verildikdən cəmi bir ay sonra bu statusun əlavə olunması xüsusilə şübhəlidir.
Hadisədən sonra Anderson ölkəyə buraxılmayıb və ABŞ ərazisinə geri qaytarılana qədər saxlanılıb. ABŞ-yə qayıtdıqdan sonra isə gömrük əməkdaşları pasportun doğrudan da “itkin” kimi qeyd edildiyini təsdiqləyiblər. Anderson və onun sevgilisi baş verənləri həyatlarında yaşadıqları ən travmatik hadisələrdən biri kimi qiymətləndiriblər.
Oxşar vəziyyətlə üzləşən digər ABŞ vətəndaşı Marcy Romada pasportuna İnterpol xəbərdarlığı tətbiq edildiyini öyrənib. O, yalnız doğum şəhadətnaməsini təqdim etdikdən və yüzlərlə dollar ödəyərək təcili pasport aldıqdan sonra ölkəyə buraxılıb. Marcy bildirir ki, ABŞ-dən çıxış zamanı heç bir yoxlama aparılmayıb və problem yalnız Avropaya çatdıqdan sonra üzə çıxıb.
ABŞ Dövlət Departamenti bu cür halların “son dərəcə nadir” olduğunu bildirsə də, mütəxəssislər qeyd edirlər ki, aviaşirkətlər adətən pasportların yalnız vizual yoxlanışını aparır. Nəticədə problem çox vaxt vətəndaşlar artıq xarici ölkəyə çatdıqdan sonra üzə çıxır.
Bu hadisələr ABŞ-də hava limanlarında nəzarətin genişləndirilməsi fonunda baş verir. Məlumata görə, Nəqliyyat Təhlükəsizliyi Administrasiyası (TSA) sərnişin məlumatlarını mütəmadi olaraq İmmiqrasiya və Gömrük Xidməti (ICE) ilə paylaşır. Bu sistem artıq bir sıra həbslərə səbəb olub. Qeydlərə əsasən, 19 yaşlı bir tələbə Şükranlıq Günü üçün səyahət edərkən hava limanında saxlanılıb və iki gün sonra deportasiya edilib.
Eyni zamanda, ABŞ administrasiyası dövründə 100 mindən çox viza ləğv edilib ki, bu da əvvəlki illərlə müqayisədə 150 faiz artım deməkdir. Yeni mexanizm sosial media fəaliyyəti və siyasi mövqelərin monitorinqini də əhatə edir.
Hazırda Senatın Hüquq Komitəsində müzakirə edilən “Müstəsna Vətəndaşlıq Aktı” ikili vətəndaşlığın ləğvini nəzərdə tutur və milyonlarla amerikalını vətəndaşlıq seçimi qarşısında qoya bilər. Bundan əlavə, 75 ölkənin vətəndaşları üçün immiqrant vizalarının verilməsi müvəqqəti dayandırılıb ki, bu da milyonlarla insanın “green card” alma imkanını faktiki olaraq bloklayır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, avtomatlaşdırılmış məlumat bazaları və qurumlararası xəbərdarlıq sistemlərinin genişlənməsi fonunda insanlar heç bir xəbərdarlıq və aydın izahat olmadan sərbəst hərəkət imkanını itirə bilərlər. Bu proseslər fonunda ABŞ pasportunun beynəlxalq səyahətlər üçün artıq mütləq təminat olmadığı barədə narahatlıqlar artır.
Sevinc Yarməmmədova
15:45 22.01.2026
Oxunuş sayı: 1187
