Kvant kompüterləri qlobal kibertəhlükəsizlik böhranına səbəb ola bilər
Kvant kompüterlərinin yaxın illərdə geniş istifadə olunan şifrələmə sistemlərini qıra bilməsi ilə bağlı xəbərdarlıqlar artır. “Q-Day” adlandırılan bu ehtimal olunan gün internet yazışmalarından bank əməliyyatlarına, tibbi məlumatlardan kriptovalyuta hesablarına qədər bir çox sahədə təhlükəsizlik riskləri yarada bilər.
Crossmedia.az xəbər verir ki, CNN-in məlumatına görə, “Google” bəzi şifrələnmiş sistemlərin kvant kompüterləri vasitəsilə 2029-cu ilə qədər sındırıla biləcəyini ehtimal edir. Bu isə dövlətlərin və şirkətlərin məlumatların qorunması üçün hazırlıqlara daha tez başlamasını zəruri edir.
Ekspertlər bildirirlər ki, kibercinayətkarlar artıq şifrələnmiş məlumatları oğurlayıb saxlayaraq gələcəkdə kvant kompüterləri ilə açmağa çalışa bilərlər. “İndi topla, sonra şifrəsini aç” adlandırılan bu üsul xüsusilə tibbi qeydlər və digər uzunmüddətli məxfi məlumatlar üçün təhlükə yaradır.
Mütəxəssislərin fikrincə, kvant kompüterləri ənənəvi kompüterlərdən fərqli işləyir və müəyyən riyazi məsələləri daha səmərəli həll edə bilər. Bu texnologiyanın inkişafı RSA və elliptik əyri kriptoqrafiyası kimi geniş istifadə olunan şifrələmə üsullarını risk altına sala bilər. Sonuncu texnologiya kriptovalyutaların təhlükəsizliyində də mühüm rol oynayır.
Təhlükəni azaltmaq üçün yeni, kvant hücumlarına davamlı şifrələmə standartları hazırlanıb. ABŞ Milli Standartlar və Texnologiya İnstitutu 2024-cü ildə belə alqoritmləri yekunlaşdırıb. Lakin sistemlərin yenilənməsi uzun illər çəkə bilər.
Ekspertlər qeyd edirlər ki, adi istifadəçilərin hazırda xüsusi tədbirlər görməsinə ehtiyac yoxdur. Bununla belə, texnologiya şirkətləri və xidmət təminatçıları təhlükəsizlik sistemlərini vaxtında yeniləməlidirlər. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, kvant texnologiyasındakı irəliləyişlər gizli şəkildə baş verərsə, real təhlükə gözləniləndən daha tez yarana bilər.
07:50 27.10.2026
Oxunuş sayı: 53
