Tramp sülh istəyir, yoxsa Putinin şərtlərini Ukraynaya qəbul etdirmək?
Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başa çatdırılması istiqamətində diplomatik təşəbbüslər davam etsə də, tərəflər arasında razılaşmanın əldə olunması məsələsi hələ də açıq qalır. ABŞ Prezidenti Donald Tramp oktyabrın 12-də Rusiya Prezidenti Vladimir Putini və Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskini müharibəyə son qoymaq üçün razılığa gəlməyə çağırıb. Tramp tərəflərin razılaşmaq istədiyini, lakin bunun yollarını müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkdiklərini bildirib. Bununla yanaşı, ABŞ-nin elan etdiyi enerji atəşkəsinin şərtləri ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalır: Kiyev Rusiyanın Ukraynanın enerji infrastrukturuna zərbələr endirməkdə davam etdiyini bildirir, Moskva isə atəşkəs təşəbbüsünün təfərrüatları ilə bağlı açıq mövqe ortaya qoymayıb. Bu fonda əsas sual tərəflərin siyasi bəyanatları konkret razılaşmaya çevirə bilib-bilməyəcəyi və müharibənin dayandırılmasına hansı amillərin mane olduğudur.
Politoloq Elçin Xalidbəyli Crossmedia.az-a açıqlamasında Trampın siyasətini tənqid edərək onun yanaşmasının müharibənin ədalətli həllini çətinləşdirdiyini bildirib: “Prezident Donald Trampın əksər açıqlamaları bir-birinə ziddiyyət təşkil edir. Tramp hazırda özünü qlobal sülhpərvər rolunda göstərməyə çalışsa da, dünyada müharibə arealının genişlənməsində və qlobal təhlükəsizliyin ciddi problemlərlə üzləşməsində onun birbaşa rolu mövcuddur. Onun yürütdüyü siyasət hazırda dünya üçün ciddi problemə çevrilməyə başlayıb”.
Politoloq hesab edir ki, Trampın Rusiyaya münasibəti və Vladimir Putinlə apardığı danışıqlar Ukrayna müharibəsinin dayandırılması prosesinə təsir göstərir: “Son vaxtlar Tramp daha çox Rusiyanın müttəfiqi kimi çıxış edir və bu da Ukrayna müharibəsinin dayandırılmasına ciddi əngəl törədir. Əslində, müharibənin dayandırılmasında mövcud problemlərin sırasında ilk yerdə məhz Donald Trampın davranışları, açıqlamaları və Ukrayna böhranına yönəlik mövqeyi dayanır. Xüsusilə də hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən Rusiyanı dəstəkləməsi, açıq və ya dolayısı yollarla Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə ortaq fəaliyyət göstərməsi və müxtəlif anlaşmalar əldə etməsi bu problemlərə daxildir”.
Elçin Xalidbəyli Avropa ölkələrinin sülh prosesindən kənarda saxlanılmasını da müharibənin ədalətli həllinə mane olan amillərdən biri kimi qiymətləndirib: “Ukrayna müharibəsinin gedişinə birbaşa təsir göstərmək imkanına malik olan Avropa ölkələrinin Ağ Ev tərəfindən sülh prosesindən kənarlaşdırılması müharibənin ədalətli sülh modeli əsasında nizamlanmasına əngəl törədir. Ümumilikdə, Prezident Donald Trampın müharibənin hələ də davam etməsinə görə günahı başqalarında və ya Ukraynanın mövqeyində axtarması tamamilə absurd və məntiqsizdir”.
Politoloqun fikrincə, Ukraynadan ərazi güzəştləri tələb edilməsi ölkənin suverenliyi və ərazi bütövlüyü məsələsini diqqət mərkəzində saxlayır: “Ukrayna öz ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda mübarizə aparır, Rusiya isə işğalçı dövlət kimi bu ölkənin ərazilərinin bir hissəsini işğal edib. Belə vəziyyətdə Ukraynadan sülh tələb etmək və güzəştlərə getməsini istəmək yolverilməz davranışdır”.
O hesab edir ki, ABŞ prezidentinin beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanan mövqe tutması müharibənin ədalətli həllinə töhfə verə bilər: “Əgər Donald Tramp doğrudan da sülhpərvər olsaydı və Ukrayna müharibəsinin sülh sazişi ilə yekunlaşmasını istəsəydi, beynəlxalq hüquq normalarını dəstəkləməsi bu prosesə birbaşa töhfə verə bilərdi. Çünki beynəlxalq hüquq Ukraynanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini müdafiə edir. Rusiya işğalçı dövlət, Ukrayna isə ərazisi işğala məruz qalan ölkədir. Beynəlxalq hüquq normaları sərhədlərin güc yolu ilə dəyişdirilməsini qadağan edir”.
Elçin Xalidbəyli sonda bildirib ki, Trampın Rusiyaya dəstək verdiyini və Ukraynanı Moskvanın şərtləri ilə razılaşmağa məcbur etməyə çalışdığını düşünür. Onun fikrincə, bu yanaşma davam edərsə, müharibənin ədalətli sülh sazişi ilə başa çatması çətin olacaq.
Nigar Xəlilli
16:15 13.10.2026
Oxunuş sayı: 50
