8 saatlıq iş rejimi 5 saata enəcək - süni intellekt dövrü nə vəd edir?
Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı əmək bazarında gələcək dəyişikliklərlə bağlı müzakirələri daha da gücləndirib. Xüsusilə xidmət sektorunda bir sıra işlərin avtomatlaşdırılması və bəzi vəzifələrin süni intellektlə əvəzlənməsi ixtisar və işsizliklə bağlı narahatlıqları artırır. Bununla yanaşı, mütəxəssislər hesab edirlər ki, texnologiyanın inkişafı yalnız mövcud peşələrin dəyişməsi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda yeni fəaliyyət sahələrinin və peşələrin yaranmasına səbəb olur.
Tarix boyu texnoloji yeniliklər bəzi ənənəvi peşələrin sıradan çıxmasına səbəb olsa da, paralel olaraq əmək bazarında yeni ehtiyaclar və ixtisaslar formalaşıb. Süni intellektin inkişafı ilə də informasiya, istehlak, idarəetmə və digər xidmət sahələrində yeni iş modellərinin meydana çıxacağı gözlənilir.
Mövzu ilə bağlı sosioloq Hüseyn İbrahimov Crossmedia.az-a açıqlamasında bildirib ki, süni intellekt texnologiyalarının inkişafını kütləvi işsizliyin əsas səbəbi kimi qiymətləndirmək doğru deyil:
“Süni intellekt texnologiyalarının inkişafı informasiya xidmətləri bazarında, xüsusilə də xidmət sektorunda geniş dəyişikliklərlə yadda qalır və müəyyən ixtisarların olmasını tələb edir.
Nəzərə alsaq ki, hər bir dövrdə texnologiyanın inkişafı müəyyən peşələrin sıradan çıxması ilə nəticələndiyi kimi, həm də yeni peşələrin meydana gəlməsini şərtləndirir. Bu baxımdan süni intellekt texnologiyalarının kütləvi işsizliyə səbəb olacağını, xeyli sayda insanın öz peşəsini itirəcəyini əsas amil kimi qəbul etmək doğru deyil.
Çünki süni intellekt texnologiyaları yeni xidmət bazarı yaradır. Bu texnologiyalar həm informasiya, həm istehlak, həm idarəetmə, həm də beynəlxalq münasibətlər xidmətləri bazarında – bütövlükdə dünyada və dövlətlərdə yeni xidmət sferalarının yaranmasını və yeni metodların tətbiqini şərtləndirir.
Ənənəvi metodlar köhnəlir, istehlak və informasiya xidmətlərində yeni üsullar meydana gəlir ki, bu da yeni peşələrin ortaya çıxmasını sürətləndirir. Süni intellektin inkişafı ilə bəzi ənənəvi peşələrdə çalışanlar işlərini itirə bilsələr də, digər tərəfdən daha dolğun və çevik fəaliyyət sahələri yaranacaq. Bu isə əmək bazarının daha geniş və insanların xeyrinə olacaq istiqamətdə dəyişməsini təmin edəcək.
Qeyd etmək lazımdır ki, texnologiyalar inkişaf etdikcə dünyada insanların iş saatı da azalır. Məsələn, kapitalizmin inkişafı dövründə insanlar 8 saatlıq iş günü uğrunda mübarizə aparırdılar. Çünki işçilər müəyyən olunmuş vaxt ərzində əlavə dəyəri yaradıb məhsulu əldə edə bilirdilər.
Süni intellekt texnologiyalarının inkişafı gələcəkdə iş saatlarının daha da azalmasına müsbət təsir göstərə bilər. Məsələn, işçi 8 saatlıq işi 5 saata və ya iş yerinə getmədən yerinə yetirə bilər. Bu kimi hallar əmək məcəllələrində və əmək bazarında yeni dəyişikliklərin olmasını şərtləndirə bilər.
Bütün bunları nəzərə alaraq, süni intellektin işsizliyə və ya ixtisarlara səbəb olacağından qorxmaq, bunu böyük bir problem kimi görmək düzgün deyil. Çünki hər bir dövrün yeni texnologiyaları həm də yeni xidmətlərin, yeni peşələrin və daha çevik sahələrin ortaya çıxmasını təmin edir”.
Zeynəb Həsən
18:45 04.09.2026
Oxunuş sayı: 51
