Geosiyasi böhran və iqtisadi sabitlik - Azərbaycan üçün hansı risklər var?
Yaxın Şərqdə artan geosiyasi gərginlik artıq təkcə regional təhlükəsizlik məsələsi kimi deyil, qlobal iqtisadi sabitliyə təsir edən əsas risk faktorlarından biri kimi qiymətləndirilir.
Xüsusilə, enerji bazarlarında yaranan qeyri-müəyyənlik, neft və qaz tədarükündə mümkün fasilələr dünya iqtisadiyyatında zəncirvari təsirlərə səbəb ola bilər.
Bu kontekstdə Asiya İnkişaf Bankı tərəfindən təqdim olunan son qiymətləndirmə göstərir ki, münaqişənin davametmə müddəti və miqyası qlobal enerji qiymətlərindən tutmuş, inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadi artım tempinə qədər geniş spektrdə ciddi nəticələr doğura bilər.
Ekspertlərin proqnozlarına görə, xüsusilə neft qiymətlərində kəskin dalğalanmalar inflyasiyanın artması və iqtisadi artımın zəifləməsi ilə müşayiət oluna bilər.
Bu təsirlərdən ən çox zərər görəcək regionlar sırasında isə Cənubi Qafqaz, Mərkəzi və Qərbi Asiya ölkələri yer alır. Mövcud ssenarilər göstərir ki, vəziyyətin necə inkişaf etməsindən asılı olaraq iqtisadi nəticələr daha da ağırlaşa bilər və bu, yaxın illərdə qlobal bazarların əsas gündəm mövzularından biri olaraq qalacaq.
Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Ruslan Atakişiyev Crossmedia.az-a açıqlama verib:
"İranda baş verən müharibə Cənubi Qafqaz üçün, o cümlədən Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün də müəyyən təsirlər yaradır. Çünki bu vəziyyət həm də beynəlxalq ticarət əməliyyatlarına öz təsirini göstərir.
Məlumdur ki, Azərbaycan Şimal-Cənub ticarət-tranzit xətti üzərində yerləşir. Bu xətt vasitəsilə Hindistandan yüklər İran və Azərbaycan üzərindən keçərək, Rusiya istiqamətinə daşınır. Təbii ki, İranda baş verən hər hansı gərginlik və ya müharibə bu tranzit əməliyyatlarına da birbaşa təsir edir.
Eyni zamanda, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bir sıra şirkətlərin idxal əməliyyatları da əsasən İran üzərindən həyata keçirilir.
Məsələn, məhsullar Bəndər-Abbas limanı vasitəsilə gətirilir və müəyyən logistika marşrutları ilə daşınır. Bu prosesdə, xüsusilə boğazlar və nəqliyyat yolları üzərində yaranan problemlər logistika zəncirində çətinliklərə səbəb olur.
Bundan əlavə, Azərbaycan İrandan qeyri-neft sektoruna aid müxtəlif məhsullar idxal edir. Bunlara sitrus meyvələri, tropik bitkilər, müxtəlif kənd təsərrüfatı məhsulları, boya əlavələri və digər sənaye üçün xammallar daxildir. Bu məhsullar iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində istifadə olunur və onların idxalında yaranan hər hansı problem birbaşa daxili bazara da təsir göstərir.
Təbii ki, bütün bu amillər fonunda İranda baş verən proseslər Azərbaycanın həm ticarət dövriyyəsinə, həm də ümumi iqtisadi fəaliyyətinə müəyyən təsirlərini göstərməkdə davam edir".
Ayhan
12:16 28.03.2026
Oxunuş sayı: 66
