Elektron siqaretlərlə bağlı mühüm qərar - Ekspertlər danışdı
Azərbaycanda ictimai sağlamlığın qorunması və zərərli vərdişlərin qarşısının alınması istiqamətində qanunvericilik təşəbbüsləri son dövrlərdə daha da aktuallaşıb. Bu çərçivədə elektron siqaretlərin istifadəsi və dövriyyəsi ilə bağlı hüquqi tənzimləmələrin sərtləşdirilməsi məsələsi qanunverici gündəliyin əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilib. Müvafiq dəyişikliklərin məqsədi ictimai yerlərdə bu məhsulların istifadəsinin məhdudlaşdırılması, həmçinin onların idxal, istehsal və satış mexanizmlərinə nəzarətin gücləndirilməsindən ibarətdir.
Parlament səviyyəsində aparılan müzakirələr nəticəsində İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif olunan dəyişikliklərin ilk oxunuşda qəbul edilməsi bu sahədə hüquqi çərçivənin təkmilləşdirilməsi istiqamətində atılan mühüm addım kimi qiymətləndirilir. Tətbiq olunacaq cərimə mexanizmləri həm fiziki, həm vəzifəli, həm də hüquqi şəxslər üçün məsuliyyət tədbirlərini müəyyənləşdirərək elektron siqaretlərin qanunsuz dövriyyəsinin qarşısını almağa və ictimai yerlərdə istifadəsini məhdudlaşdırmağa yönəlib.
Məsələ ilə bağlı sosioloq Əhməd Rəhmanov Crossmedia.az-la öz fikirlərini bölüşüb: "Siqaret onu satandan başqa kimsəyə xeyir vermir. Odur ki, mən bu məsələdə bütün qadağalarla razıyam".
Hüquqşünas Ramil Süleymanov da məsələ ilə bağlı danışıb: "Bu kimi məhdudlaşdırıcı tədbirlər zərərli vərdişlərin qarşısının alınması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki zərərli vasitələrə çıxış nə qədər məhdudlaşdırılarsa, onların yayılma səviyyəsi də bir o qədər azalır və cəmiyyətin sağlamlığı qorunur. Eyni zamanda, belə bir qadağanın effektiv tətbiqi üçün dövlət tərəfindən kompleks nəzarət mexanizmlərinin qurulması zəruridir. Bu prosesdə aidiyyəti dövlət qurumları, o cümlədən daxili işlər orqanları, gömrük strukturları və digər məsul dövlət xidmətləri koordinasiyalı şəkildə fəaliyyət göstərməlidir. Məlumat daxil olduqda, operativ araşdırma aparılması, hüquqi sənədləşdirmə və qanunvericiliyə uyğun tədbirlərin görülməsi təmin olunmalıdır.
Bununla yanaşı, hüquqpozmalar aşkar edildiyi halda, müvafiq inzibati tədbirlərin tətbiqi, protokolun tərtib olunması və cərimə mexanizmlərinin işə salınması qanunun icrasının təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Bu istiqamətdə hüquqi prosedurların Daxili İşlər Nazirliyi və digər səlahiyyətli qurumlar tərəfindən həyata keçirilməsi dövlət nəzarətinin effektivliyini artırır. Həmçinin, ictimai nəzarət və maarifləndirmə amili də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Müasir dövrdə müşahidə sistemləri, təhlükəsizlik kameraları və vətəndaş müraciətləri vasitəsilə hüquqazidd halların müəyyən edilməsi daha operativ şəkildə mümkündür. Belə hallarda vətəndaşa xəbərdarlıq edilməsi, hüquqi izahatın verilməsi və qanunvericiliyə uyğun rəsmiləşdirmə prosedurlarının aparılması hüquqi dövlət prinsiplərinə uyğun yanaşma hesab olunur. Nəticə etibarilə, elektron siqaretlərin istifadəsinin məhdudlaşdırılması, nəzarət tədbirlərinin gücləndirilməsi və inzibati məsuliyyət mexanizmlərinin tətbiqi zərərli vərdişlərin azalmasına, xüsusilə gənclər arasında sağlam həyat tərzinin təşviqinə və ümumi ictimai sağlamlığın qorunmasına xidmət edən mühüm addım kimi qiymətləndirilə bilər".
Tibbi üzrə fəlsəfə doktoru həkim- onkoloq Fərid Museyibov isə onkoloji xəstəliklərin yaranmasına təsir göstərən amillər arasında tütün məmulatlarından istifadənin mühüm yer tutduğunu bildirib: "Bu sıraya ənənəvi siqaretlərlə yanaşı, elektron siqaretlər və digər nikotin tərkibli vasitələr də daxildir. Elmi araşdırmalar göstərir ki, elektron siqaretlər zərərsiz alternativ kimi təqdim olunsa da, onların tərkibində olan kimyəvi maddələr insan sağlamlığı, xüsusilə tənəffüs və ağız boşluğu sistemi üçün ciddi risklər yarada bilər. Bu baxımdan, elektron siqaretlərin istifadəsinin məhdudlaşdırılması və ya qadağan olunması istiqamətində atılan addımlar, o cümlədən Milli Məclis tərəfindən bu məsələ ilə bağlı qanun layihəsinin ilk oxunuşda müzakirəyə çıxarılması, ictimai sağlamlıq baxımından müsbət və zəruri bir təşəbbüs kimi qiymətləndirilə bilər. Qeyd etmək lazımdır ki, bir sıra Avropa ölkələrində də elektron siqaretlərin istifadəsi ilə bağlı sərt məhdudiyyətlər artıq tətbiq olunmaqdadır və bu təcrübə profilaktik tədbir kimi önəmli hesab edilir. Xüsusilə son dövrlərdə gənclər arasında, o cümlədən gənc qızlar arasında elektron siqaretlərdən istifadənin artması ciddi narahatlıq doğurur. Bu tendensiya gələcəkdə ağız boşluğu, qida borusu, tənəffüs yolları və həzm sistemi ilə bağlı onkoloji xəstəliklərin riskinin yüksəlməsinə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, tütün və nikotin tərkibli məhsulların geniş yayılması uzunmüddətli perspektivdə cəmiyyətin sağlamlıq göstəricilərinə mənfi təsir göstərir. Profilaktik tədbirlərin gücləndirilməsi, maarifləndirmənin artırılması və qanunvericilik səviyyəsində məhdudlaşdırıcı addımların atılması onkoloji xəstəliklərin yayılmasının qarşısının alınmasına mühüm töhfə verə bilər. Bu səbəbdən, elektron siqaretlərlə bağlı qanunvericilik təşəbbüslərini ümumilikdə müsbət hal kimi qiymətləndirir və bunun gələcəkdə ictimai sağlamlığın qorunmasına, xüsusilə də onkoloji xəstəliklərin azalmasına xidmət edəcəyinə inanıram".
Elmir Heydərli
13:31 23.02.2026
Oxunuş sayı: 514
