Məhkəmə və hüquq
Vəkil xəbərdarlıq edir: Razılıq olmadan aparılan səs və video yazıları cinayət sayılır
Son vaxtlar cəmiyyətdə insanların bir-birinin səsini və ya görüntüsünü gizli şəkildə yazması geniş narahatlıq yaradıb. Belə hallarla qarşılaşan vətəndaşlar artıq bir-birlərinə tam güvənə bilmir, hətta gündəlik mesajlaşmalarda belə şəxsi məlumatlarını paylaşmaqdan çəkinirlər. Belə ki, bu vəziyyət insanların psixoloji rahatlığını pozur, ictimai münasibətlərdə etimadsızlıq yaradır və bir çox hallarda hüquqi problemlərə səbəb olur.
Hüquqşünaslar xatırladır ki, razılıq olmadan aparılan səs və video yazıları qanunsuzdur və bu cür məlumatların yayılması Cinayət Məcəlləsinin 155-156-cı maddələri ilə cəzalandırılır. Belə qanunsuz hərəkətlər həm şəxsi, həm də ailə həyatına ciddi ziyan vura bilər və cəmiyyətdə etimadın sarsılmasına gətirib çıxarır.
Bu barədə Crossmedia.az-a açıqlama verən Vəkillər Kollegiyasınım üzvü Anar Ramazanov Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 32-ci maddəsinə əsasən hər kəsin şəxsi toxunulmazlıq hüququ olduğunu vurğulayıb:
"Bu hüquq onu ehtiva edir ki, heç kimin şəxsi razılığı olmadan onun barəsində hər hansı bir çəkiliş aparıla, məlumatlar toplanıla və yayıla bilməz. Hər bir şəxs digər şəxslə bağlı qanunla göstərilən məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla elektron bazalara və kağız daşıyıcılara çıxış əldə edə bilməz. Digər şəxsin məlumatlarını toplayıb saxlaya bilməz.
Foto və video çəkiliş aparılması, səs yazılması yalnız şəxsin açıq razılığı ilə mümkündür. Əgər razılıq yoxdursa və şəxs bunu açıq bildirmirsə, bu qanunsuzdur və hüquqi nəticələrə səbəb ola bilər. Təbii ki, digər şəxsin səsinin yazılması dərhal cinayət məsuliyyəti yaratmır. Məsələn, qanunvericilikdə səsinin yayılması barədə əvvəlcə həmin şəxs məlumatlandırılır. Buna görə də, ictimai yerlərə və müəssisələrə daxil olanda kamera müşahidəsi olduğunu vurğulayan yazılı məlumatlarla qarşılaşırıq ki, gələn xəbərdar olsun".
Hüquqşünas qeyd edib ki, vətəndaş məlumatlandırılmalıdır ki, burada video çəkiliş gedir və məlumatlar toplanılır və gələcəkdə lazım olarsa, bu məlumatlardan istifadə ediləcək:
"Lakin bəzi hallarda vətəndaşlar bir-birləri haqqında gizli materiallar əldə edir. Həmçinin bir-birini danışdırıb gizli şəkildə onun səsini yazır. Bu qanunsuzdur. Gizli yolla əldə olunan sübutlar nə mülki, nə də cinayət işlərində əhəmiyyət daşımır. Məhkəmə və digər şəxslər buna istinad edə bilməz. Çünki qanuna görə sübut qanunauyğun şəkildə əldə olunmalıdır.
Lakin bir şəxs digərinə razılığı ilə səs yazısı göndərərsə, bu halda qarşı tərəf həmin yazışmadan istifadə edə bilər. Xüsusilə sosial media(WhatsApp, Instagram, Facebook, Telegram) vasitəsilə göndərilən yazışmalar razılıq sayılır. Tərəflər öz aralarındakı yazışmaları məhkəmədə sübut kimi istifadə edə bilərlər. Digər gizlin yollarla məlumat əldə etmək isə cinayət hesab oluna bilər".
A.Ramazanov qeyd edib ki, qanunauyğunsuzluq Cinayət Məcəlləsinin 155–156-cı maddələri ilə tənzimlənir:
"Maddə 155 – yazışma, telefon danışığı, poçt və digər məlumatların sirrinin pozulması ilə 1 ilə qədər islah işləri ilə cəza tətbiq edilə bilər.
Maddə 156 – şəxsi və ailə həyatına aid məlumatların, səsyazılarının qanunsuz yayılması, satılması və toplanması cinayət məsuliyyəti yaradır. Bu maddəyə əsasən də, 1 ilə qədər islah işləri ilə cəzalandırıla bilər.
Cinayət məsuliyyəti əməlin ictimai ağırlığına görə müəyyən olunur. Əgər ziyan azdırsa, məsuliyyət yaranmaya bilər. Lakin zərər böyükdürsə, qanunda göstərilən tədbirlər tətbiq edilir".
Fatimə Məmmədova
14:46 08.01.2026
Oxunuş sayı: 5323
