Qəbr sadə olmalıdır – sağlığında yanında olmadığın insana bahalı başdaşı nəyə lazımdır?
Son zamanlar ölkənin bir neçə bölgəsində ehsan mərasimlərinin ləğvi, həmçinin qara daş və bahalı başdaşıların qarşısının alınması ilə bağlı tətbiq edilən məhdudiyyətlər geniş müzakirələrə səbəb olub. İllərdir davam edən yas adətlərinə yenidən baxılması, həm sosial, həm də dini aspektdən mühüm məsələləri gündəmə gətirir. Mövzu ilə bağlı danışan həm ilahiyyatçı, həm də sosioloq eyni məqama diqqət çəkir: insana dəyər ölümdən sonra deyil, sağlığında verilməlidir. Mütəxəssislər hesab edir ki, dəbdəbəli ehsanlar və bahalı başdaşları nə mərhuma fayda verir, nə də cəmiyyətə. Əksinə, israfı artırır və insanların “el arasında görüntü yaratmaq” düşüncəsinə xidmət edir.
Bu barədə Crossmedia.az-a danışan İlahiyyatçı Ağa Hacıbəyli uzun müddətdir ölkəmizdə ehsan verilməsi məsələsi ilə bağlı təbliğatların aparıldığını və bunun müsbət nəticələrinin özünü göstərdiyini qeyd edib:
"Bu qadağalar maarifləndirmə məqsədilə həyata keçirilir. Əgər qanun olmuş olsa idi Bakıdan və digər şəhərlərdən başlanardı. Görünür ki, bu qadağa daha çox tövsiyə xarakterli olduğundan dolayı şəhərin mərkəzində ehsan süfrələri əvvəlki vəziyyətdə verilir".
İlahiyyatçı bildirib ki, ölkəyə 7-si, 40-ı məsələləri ilə bağlı məhdudiyyətlər gətirilir. Daha çox 1-3 gün ehsanlar verilir:
"Ehsanlar çay, halva üzərində verilməsi ilə kifayətlənir. Bu ilə bölgədən bölgəyə fərqlənir. Həmçinin qiymətli daşlar, qara daşlarda da bu fikri bildirmək olar. Məqbərələrin, qəbiristanlıqların sadə olması təvazökarlıq içərisində olması dini tərəfdən təqdim olunan metodlardan daha çox bəyəniləndir".
A. Hacıbəylinin sözlərinə görə, sağlığında arxasında dayanmadıqları yaxınlarının vəfat etməsindən sonra qəbirstanlığının daha bahalı daşlardan olmasının üzərində duran tərəflərə də ola bilir:
"Hər kəs belə olmasa da bəzən bu hallara rast gəlinir. Adətən görüntü üçün insanlar aşina olurlar. Bu da israfa qapı açır. Məsələ israfdırsa, bizim bir toy mərasımində olan israfımız yas mərasımində olan israfdan daha artıqdır. Ümid edirəm qeyd edilən ədalətli prinsip yaxın vaxtlarda toylara, şənliklərə tətbiq olunacaq. Burada haramların da qarşısı alınacaq. Bu adil və normal bir addım ola bilər".
Sosioloq Üzeyir Şəfiyev isə bildirib ki, ehsan verilməsi bir sıra rayonlarda haqlı olaraq qadağan olunub və bu hal – cəmiyyətin özü özünü tənzim etməsi çox yaxşı haldır:
"Yaxşı olar ki, bu qadağa bütün Azərbaycanda özünə göstərsin. Çünki, xərclər sosial auditoriya hesablanmış ‘qonşudan geri qalmamaq’ xarakterli tərz idi. Bu məclisləri daha təvazökar keçirmək lazımdır. İnsanlara sağlığında qiymət vermək lazımdır. Öldükdən sonra ‘el gözünə’ göstəri xarakterli hərəkətlər heç də məqbul və yaxşı deyil".
Sosioloq onu da qeyd edib ki, ehsanın mərhuma heç bir əhəmiyyəti yoxdur:
"Valideynlərə, əzizlərinə sağlığında dəstək verməyən insanların belə hərəkətləri ictimai qınaq yaradır. Eyni zamanda, eyni halı baş daşına deyə bilərik. Öldükdən sonra dəbdəbəli baş daşı qoyulur. İslamda qeyd olunur ki, qəbr itməlidir. 30 ildən sonra həmin qəbirdə yeni dünyasını dəyişən dəfn olunmalıdır".
Fatimə Məmmədova
11:00 08.12.2025
Oxunuş sayı: 4877
