Dollar öz hökmranlığını itirir, inflyasiya güclənir - MÜSAHİBƏ

ABŞ Prezidenti Donald Trampın milli təhlükəsizlik komandası bu həftə ona Hörmüz boğazındakı vəziyyətlə bağlı bir neçə fəaliyyət variantını təqdim edib, bundan əvvəl İranla boğazın yenidən açılması ilə bağlı danışıqlar nəticəsiz qalıb.

Mənbələrin məlumatına görə, bazar ertəsi keçirilən görüşdə müxtəlif ssenarilər müzakirə olunub, o cümlədən ABŞ-ın regiondakı hərbi mövcudluğunun mümkün dəyişdirilməsi - onun artırılması və ya azaldılması, həmçinin boğaz zonasında hərbi əməliyyatların daha fəal aparılması variantı.

Bununla yanaşı, qeyd olunur ki, prezident Donald Tramp hələlik sonrakı addımlarla bağlı heç bir qərar qəbul etməyib və mümkün qərarın vaxtı məlum deyil. Hörmüz boğazı ilə bağlı məsələnin siyasi tərəfi bir yana, iqtisadi sferada baş verənlər də gözardı edilməməlidir. Belə ki, baş verən proseslər neftin qiymətinə birbaşa təsir etməklə yanaşı, həm də bütün dünyada qarşısıalınmaz proseslərə doğru aparır.

Milli Məclisin dörd çağırış deputatı (III, IV, V, VI), iqtisad elmləri doktoru, professor Rüfət Quliyev baş verənlərlə bağlı Crossmedia.az-ın suallarını cavablandırıb.

- Hazırkı tendensiya nə vəd edir?

- Hörmüz boğazı nə qədər ki, bağlıdır neft ucuclaşmayacaq. Müharibədən əvvəl gündə 135 gəmi boğazdan keçirdi, bu gün isə bu rəqəm 3-4-dür. Deməli, enerji bazarında, kənd təsərrüfatı və qida məhsulları bazarında qıtlıq olacaq. Enerji bahalaşacaq. Nəzərə almaq lazımdır ki, dünyanın istehsal sferasında neft- qazın 40 faizə qədər çəkisi var. Görünür, inflyasiya artacaq. Bu, ilin axırına qədər özünü daha çox biruzə verə bilər. Hətta bu gün də müharibə dayandırılsa, Hörmüz boğazı açılsa, ilin sonuna qədər bu problemlər tamamilə həllini tapmayacaq. Qeyd etmək lazımdır ki, müharibə mühüm itkilərə səbəb olub. Məsələn, İsrail 30 milyard itki verib. İranda 200 milyarddan 300 milyard dollara qədər ziyan olub. ABŞ bu gün Hörmüz boğazına tam nəzarət edir. Ağ Ev rəhbər Donald Tramp deyir ki, İran bunun nəticəsində gündə 500 milyon dollarlıq gəlirdən məhrum olur. Ona görə qiymətlərin aşağı düşməsinin heç bir işarəsi yoxdur. İran iki həftə dözə bilsə- hərçənd ölkədə iqtisadi durum çox pisdir- pul emissiyası edə bilsələlər, inflyasiyanın qarşısını ala bilməyəcəklər.

- Sizcə, Tramp administrasiya nədə səhv etdi?

- ABŞ-nin problemi isə odur ki, noyabrda Konqres seçkiləri olacaq. Tramp bu məsələləri o zamana qədər həll etmək istəyir. Rəsmi Vaşinqton və Təl- Əviv gərək müharibəyə başlamazdı. Trampın fikrincə, istənilən sülh sazişi 3- 4 günə bağlana bilər. Amma görünür, Tramp keçmiş prezident Barak Obama dövründə olanları unudub. O zaman İranla nüvə danışıqları bir ildən çox çəkmişdi. ABŞ blokadası nəticəsində 15-16 İran gəmisinin keçməsinin qarşısı alınıb. İran neft sata bilməsə, problemlər artacaq. İkinci bir tərəfdən isə neftin çıxarılması dayandırılacaq. Bu, asan olsa da, yenidən neftin yerin altından çıxarılması baha başa gələcək.

- Dolların taleyi necə olacaq?

- 85 faiz neft ABŞ valyutası ilə satılır. Hərçənd digər ölkələr bu vəziyyəti öz xeyirlərinə dəyişməyə çalışırdı. Valyuta ehtiyatları 40 faiz dollarla, 20 faiz avro ilə saxlanılır. Digər hissə isə fərqli valyutaların payına düşür. Tramp ikinci dəfə hakimiyyətə gələndən sonra dollar səkkiz faiz gerilədi. Müharibə ilə əlaqədər bu proses davam edə bilər. Neft- qaz problemləri artan kimi dolların geriləməsi dayandı. Qarşıdakı illərdə dollar çətin ki öz mövqeyini itirsin. Amma dollar tədricən, cüzi dəyişikliklərlə öz hökmranlığını itirir. Son nəticə bu ilin sonunda daha aydın bəll olacaq. Hər halda müxtəlif vektorlu proseslər gedir.

- Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin OPEC+dan çıxması barədə qərarı haqqında nə düşünürsünüz?

- BƏƏ OPEC və OPEC+dan çıxacağını bildirib. Bu, Səudiyyə Ərəbistanı üçün böyük problemdir. Çünki ikitirəlik yaranır. Tarixən belə problem yaranmamışdı. Beləliklə, neft dərhal daha da bahalaşdı. Bu tendensiya davam edəcək. ABŞ BƏƏ-ni öz tərəfinə çəkə biləcək. Və BƏƏ ABŞ siyasətini həyata keçirəcək.

🖨 Çap et

18:06 29.04.2026

Oxunuş sayı: 49