Ata olmaq kişini qocaldır? – Həqiqət, yoxsa yanlış təsəvvür?
Valideyn olmaq böyük məsuliyyətlərdən
biridir. Uşağı böyütmək, ona qayğı və sevgi göstərmək, eyni zamanda həyatı
öyrətmək məhz ana və atanın üzərinə düşən əsas vəzifələrdəndir. Cəmiyyətdə belə
bir fikir də mövcuddur ki, kişi ata olduqdan sonra sanki daha tez qocalır. Bəzi
insanlar bu dəyişimi uşağın dünyaya gəlməsi ilə artan məsuliyyət, stress və
həyat tərzində baş verən dəyişikliklərlə əlaqələndirirlər. Bu düşüncə artıq bir
çoxları üçün müəyyən mənada reallıq kimi qəbul edilir.
Bəs bu yanaşma nə dərəcədə doğrudur? Həqiqətənmi kişi ata olduqdan sonra daha sürətlə qocalır, yoxsa bu, sadəcə olaraq insanların müşahidələrinə əsaslanan bir fikirdir?
Məsələ ilə bağlı İngla Kids and Preschool-un
direktor müavini, psixoloq Aysu Həsənzadə Crossmedia.az-a açıqlamasında
bildirib ki, o, “atalıq kişini qocaldır” fikri ilə razı deyil:
“Mən bu fikirlə tam razı deyiləm. Əksinə,
psixologiya baxımından baxanda atalıq kişinin həyatına çox müsbət dəyişikliklər
gətirə bilər. Birincisi, ata olmaq kişiyə yeni bir həyat məqsədi qazandırır.
Araşdırmalara baxsaq, görərik ki, insan həyatında “mən kim üçün yaşayıram?”
sualının cavabı olanda psixoloji dayanıqlılığı da artır. Bir çox kişi üçün
övlad məhz bu mənanı yaradır. Bu isə insanın ruh halına müsbət təsir edir. İkinci
bir məqam odur ki, ata olduqdan sonra kişilər öz sağlamlıqlarına daha çox
diqqət ayırmağa başlayırlar. Çünki artıq təkcə özləri üçün yox, övladlarının
gələcəyi üçün də sağlam qalmaq istəyirlər. Daha planlı yaşayır, riskli
davranışlardan uzaq durur, gələcəklərini daha çox düşünürlər. Bu dəyişikliklər
isə əslində daha sağlam həyat tərzinə gətirib çıxarır. Bir maraqlı fakt da var.
Uşağı ilə aktiv vaxt keçirən atalarda xoşbəxtlik hormonu kimi tanınan
oksitosinin səviyyəsinin artdığı müşahidə olunub. Bu hormon insanın özünü daha
sakit, daha bağlı və emosional olaraq daha yaxşı hiss etməsinə kömək edir. Yəni
övladını qucaqlamaq, onunla oynamaq, birlikdə gülmək təkcə uşağa yox, atanın
psixologiyasına da müsbət təsir göstərir”.
Psixoloq vurğulayıb ki, hətta bəzi tədqiqatlara görə, valideynlik insanın
emosional zəəkasının inkişafına da kömək edə bilər:
“Ata olduqdan sonra kişi daha səbirli olmağı, emosiyalarını idarə etməyi, qarşı tərəfi anlamağı öyrənir. Çünki uşaq böyütmək insanı hər gün yeni bir şey öyrənməyə məcbur edir. Bir şeyi də qeyd edim ki, biz çox vaxt “qocalıb” sözünü xarici görünüşlə əlaqələndiririk. Amma əslində bir çox kişidə ata olduqdan sonra üz ifadəsi daha ciddi, baxışları daha yetkin görünür. İnsanlar bunu bəzən qocalmaq kimi qəbul edirlər. Halbuki bu, yaşlanmaq yox, yetkinləşməkdir. Mən hətta deyərdim ki, yaxşı atalıq kişini yaşlandırmır, onu böyüdür. Çünki ata olmaq təkcə bir uşağın həyatı üçün məsuliyyət daşımaq deyil, həm də özünün daha səbirli, daha qayğıkeş və daha güclü bir versiyasına çevrilməkdir. Ona görə mən bu ifadəni belə dəyişərdim: Atalıq kişini qocaltmır. Atalıq kişiyə həyatın başqa tərəfini göstərir, onu daha məsuliyyətli, daha yetkin və emosional olaraq daha zəngin bir insana çevirir. İnsanların qocalmaq kimi gördüyü dəyişiklik isə əslində bir kişinin ata olarkən böyüməsidir”.
Məhəbbət Tərlanoğlu
15:00 27.07.2026
Oxunuş sayı: 58
