Bir çoxlarının unutduğu vərdişin əsl dəyəri üzə çıxdı
Kağız kitablar diqqəti daha yaxşı cəmləməyə və oxunanları yadda saxlamağa kömək edir. Lakin onları əvəzolunmaz edən əsas üstünlük bəlkə də ölçülməsi mümkün olmayan hisslərdir. Kitabın toxunuşu, qoxusu və fiziki varlığı onunla, insanlarla və özümüzlə qurduğumuz əlaqəni formalaşdırır. Elektron kitabların da üstünlükləri var, amma əsas məsələ format deyil, oxuma məqsədidir.
Crossmedia.az xəbər verir ki, müasir dövrdə elektron kitablar gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bir neçə toxunuşla minlərlə kitab əldə etmək, onları telefon və ya planşetdə oxumaq artıq adi haldır. Bununla belə, kağız kitabların cazibəsi hələ də itməyib. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, kağız kitab oxumaq təkcə məlumat əldə etmək deyil, həm də xüsusi emosional təcrübə yaşamaq deməkdir.
Amerikalı dilçi alim, Amerika Universitetinin professoru emeritusu və "Reader Bot: What Happens When AI Reads and Why It Matters" kitabının müəllifi Naomi Baron bildirir ki, insanlar kağız kitablarla rəqəmsal kitablar arasında fərqi intuitiv şəkildə hiss edirlər.
Onun sözlərinə görə, müxtəlif ölkələrdə aparılan sorğular göstərir ki, oxucular kağız kitabın səhifələrinin toxunuşunu, çəkisini və onu əllərində tutma hissini xüsusi olaraq vurğulayırlar.
"İnsanlar tez-tez deyirlər ki, kağız kitab oxumaq "əsl oxuma" hissi yaradır. Bu fikri müxtəlif dillərdə və müxtəlif mədəniyyətlərdə təkrar-təkrar eşidirik", deyə Baron qeyd edir.
Mütəxəssislərin fikrincə, fiziki kitab yalnız mətn daşıyıcısı deyil. O, müəyyən çəkisi, dizaynı və özünəməxsus görünüşü olan müstəqil bir obyektdir. Telefon və ya elektron oxuyucu isə eyni anda yüzlərlə funksiyanı yerinə yetirən cihazdır və diqqəti yayındıran amillərlə əhatə olunub.
Naomi Baron hesab edir ki, kağız kitablar insanlara təsadüfi kəşflər etmək imkanı da yaradır.
"Kitab mağazasında və ya kitabxanada gəzişərkən əvvəllər heç eşitmədiyiniz əsərlərlə qarşılaşa bilərsiniz. Kiminsə kitabın kənarında yazdığı qeydlər belə sizə yeni düşüncələr qazandıra bilər. Rəqəmsal alqoritmlər isə çox vaxt yalnız əvvəllər maraq göstərdiyiniz mövzuları təklif edir", deyə o vurğulayır.
Araşdırmalar göstərir ki, insanlar elektron kitabları adətən daha sürətlə oxuyurlar. Kağız kitab oxuyarkən isə oxucu daha tez-tez əvvəlki səhifələrə qayıdır, bəzi hissələri yenidən nəzərdən keçirir və mətn üzərində daha çox düşünür.
Baronun fikrincə, bu səbəbdən bədii əsərlərin emosional təsiri kağız formatda daha güclü hiss oluna bilər.
Onun sözlərinə görə, əgər məqsəd romanın atmosferini hiss etmək və mətn üzərində düşünməkdirsə, kağız kitab daha uyğun seçimdir. Lakin dərsliklər, gündəlik oxu və ya tez-tez səyahət edən insanlar üçün elektron kitablar daha praktikdir.
Bununla yanaşı, ekspert elektron kitabların əhəmiyyətini də vurğulayır.
Elektron kitablar daha ucuz başa gəlir, minlərlə əsəri bir cihazda saxlamağa imkan verir və xüsusilə səyahət edən insanlar üçün böyük rahatlıq yaradır. Xarici dildə oxuyanlar isə bilmədikləri sözlərin mənasını dərhal öyrənə bildikləri üçün rəqəmsal formatdan daha çox faydalanırlar.
Naomi Baron hesab edir ki, məsələ kağız və ya elektron kitabın hansının üstün olmasında deyil.
"Əsas sual budur: Siz oxumaqdan nə əldə etmək istəyirsiniz? Əgər məqsəd əsərin ruhunu hiss etməkdirsə, kağız kitab daha yaxşı seçim ola bilər. Əgər rahatlıq, sürət və əlçatanlıq vacibdirsə, elektron kitab daha məqsədəuyğundur", deyə alim bildirir.
Beləliklə, mütəxəssislər hesab edirlər ki, hər iki formatın öz üstünlükləri var. Ən doğru seçim isə oxucunun məqsədindən və ehtiyacından asılıdır.
Nigar Xəlilli
20:43 20.07.2026
Oxunuş sayı: 65
