Dünya dəyişir: İqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşmalıyıq
Qlobal iqlim dəyişikliyinin təsirləri dünya okeanlarında da özünü daha qabarıq göstərməyə başlayıb. Okean səthində qeydə alınan rekord temperatur alimləri narahat edən əsas göstəricilərdən biri kimi qiymətləndirilir. Avropa İttifaqının Kopernik İqlim Dəyişmələri Xidmətinin məlumatına görə, iyun ayında dünya okeanının səthində orta temperatur 20,86 dərəcəyə çataraq əvvəlki rekord göstəricini geridə qoyub. Xidmətin direktoru Karlo Buontempo bildirib ki, mövcud vəziyyət iqlim sistemində əvvəllər müşahidə olunmamış yeni mərhələnin başlanğıcını göstərə bilər. Onun sözlərinə görə, qarşıdakı aylarda yeni temperatur rekordlarının qeydə alınması ehtimalı yüksəkdir.
Mövzu ilə əlaqədar Crossmedia.az-a açıqlama verən ekoloq Sadiq Həsənov dünya okeanında temperaturun artmasının kifayət qədər ciddi hadisə olduğunu xatırladıb:
"Ümumiyyətlə, bu, iqlim dəyişikliklərinin birbaşa təsiri nəticəsində baş verən hadisələrdən biridir. Son aparılan araşdırmalar, elmi tədqiqatlar və açıqlanan hesabatlar onu göstərir ki, dünya okeanında temperatur 20,86 dərəcəyə çatıb və bu artmaqda davam edir. 1900-cü ildən 2023-cü ilə qədər olan dövrlə bağlı elmi tədqiqatlarda bildirilir ki, hər il orta hesabla 0,08 dərəcə artım baş verirdi. Lakin son 40 ildə bu rəqəm iki dəfə artıb və ildə təxminən 0,14 dərəcə təşkil edir. Bu da kifayət qədər yüksək göstəricidir. Bu onu göstərir ki, iqlimdə baş verən dəyişikliklər karbohidrogen tullantıları, neft və qazın yandırılması və istifadəsi nəticəsində daha da sürətlənir. Okeanların temperaturunun dəyişməsi bütün dünyada iqlimi müəyyən edən amillərdən biridir. Məsələn, okeanda temperatur dəyişirsə, bu, uzunmüddətli yağıntılarla müşahidə oluna bilər. Bunu biz bu il və ötən il Azərbaycanda da müşahidə etdik".
Ekoloqun sözlərinə görə, təkcə Azərbaycanda deyil, ümumiyyətlə, Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafiyada, Türkiyədə, İranda və Əfqanıstanda da bunu müşahidə etmək mümkündür:
"Məsələn, bu yaxınlarda Bağdadda qar yağmışdı. 2021 və ya 2022-ci ildə Afrikanın şimalında da indiyədək qar yağmayan bir əraziyə qar yağmışdı. Bu hadisələr iqlimin dəyişdiyini göstərir. Məsələn, iyun ayının ortasında temperatur birdən-birə aşağı düşür, kəskin soyuyur, sonra yenidən istiləşmə baş verir. Bunlar iqlimdə baş verən dəyişikliklərin, karbohidrogen tullantılarının artmasının və bu artımın davam etməsinin nəticəsidir. Yaxın gələcəkdə də iqlim dəyişikliklərinin, məsələn, Avropada istiləşmənin baş verməsi, rütubətin və yağıntıların artması ilə müşahidə olunacağı göstərilir. Bizdən tələb olunan odur ki, artıq iqlimdə baş verən dəyişikliklərə uyğunlaşma mərhələsinə keçək".
Fatimə Məmmədova
18:30 10.07.2026
Oxunuş sayı: 65
